Chùm đô thị đa tầng, đa lớp, đa cực
Chính phủ vừa ra Nghị quyết số 158 về Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới (Chương trình).
Để đạt được các mục tiêu, chỉ tiêu đề ra, Chính phủ yêu cầu trong năm 2026, các bộ, ngành, địa phương chủ động phối hợp chặt chẽ với thành phố Hà Nội hoàn thành lập Quy hoạch tổng thể Thủ đô bảo đảm ổn định, lâu dài với tầm nhìn chiến lược 100 năm.
Thành phố Hà Nội chủ động phối hợp với các bộ, ngành và các địa phương trong vùng để rà soát, lập Quy hoạch tổng thể Thủ đô trên cơ sở cụ thể hóa các nội dung quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng đồng bằng sông Hồng, vùng trung du và miền núi phía Bắc và bảo đảm đồng bộ, kết nối với các quy hoạch tỉnh trong vùng.
Chính phủ lưu ý, Quy hoạch tổng thể Thủ đô được lập theo hướng chuyển từ “quy hoạch tĩnh" sang "quy hoạch động và mở" hướng tới mục tiêu xây dựng Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc".
Bên cạnh đó, Chính phủ cũng yêu cầu xây dựng và phát triển thành phố theo mô hình, cấu trúc chùm đô thị đa tầng, đa lớp, đa cực và đa trung tâm. Trong đó, Hà Nội là đô thị trung tâm hạt nhân, đóng vai trò kết nối vùng và liên vùng quốc tế; các đô thị thuộc tỉnh giáp ranh là hệ thống đô thị vệ tinh.
Đồng thời xây dựng không gian phát triển cấu trúc đô thị Thủ đô lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo, kết hợp hài hòa với việc duy trì và phát huy hệ thống hành lang xanh từ sông Đuống, sông Đáy, sông Nhuệ, sông Tô Lịch và rừng đặc dụng Ba Vì.
Hoàn thành 100 km đường sắt đô thị
Nghị quyết cũng nhấn mạnh đến việc xây dựng và phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại, nhất là hạ tầng giao thông kết nối các vùng động lực, hành lang phát triển Thủ đô với liên vùng và nội vùng.
Trên cơ sở đó, cần tập trung nguồn lực đầu tư xây dựng hệ thống đường sắt đô thị. Đến năm 2030, phấn đấu hoàn thành khoảng 100 km đường sắt đô thị, từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực đầu tư, quản lý và vận hành. Nghiên cứu xây dựng các tuyến đường sắt tốc độ cao kết nối vùng, cảng thủy nội địa và sân bay.
Cùng với đó, đầu tư xây dựng đồng bộ hệ thống hạ tầng chiến lược, thích ứng với biến đổi khí hậu; cải thiện nâng cao năng lực hệ thống cấp, thoát nước, chống ngập, đầu tư cải tạo, nâng cấp đồng bộ các tuyến đê, các công trình chuyển nước kết hợp với tạo cảnh quan đô thị, môi trường; đến năm 2030, cơ bản giải quyết tình trạng úng ngập tại nội đô.
Xây dựng và phát triển đô thị nén, đô thị xoay quanh các điểm trung chuyển giao thông công cộng (TOD) để hình thành các chuỗi đô thị thông minh kết nối đô thị trung tâm. Quản lý, phát triển đô thị theo hướng tích hợp hạ tầng số, dữ liệu đô thị, năng lượng xanh và quản trị số.
Chính phủ cũng yêu cầu đẩy nhanh lộ trình tái cấu trúc đô thị; khẩn trương cải tạo các khu chung cư cũ gắn với việc chỉnh trang, tái thiết các khu đô thị lân cận, tái thiết các khu đô thị có hạ tầng yếu kém, xuống cấp để hình thành các khu đô thị văn minh, hiện đại, đa mục tiêu; đến năm 2030, hoàn thành cải tạo, xây dựng lại các khu chung cư cũ, nguy hiểm cấp độ D.
Hà Nội cũng cần nghiên cứu, xây dựng chính sách đột phá nhất là về đất đai, tài chính để doanh nghiệp dễ tiếp cận quỹ đất, nguồn vốn phát triển dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê. Quyết liệt di dời các cơ sở gây ô nhiễm, cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, y tế không còn phù hợp quy hoạch ra khỏi khu vực nội thành, gắn với kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng đất sau di dời bảo đảm đồng bộ với quy hoạch.
