Nâng tiền đặt trước lên 50% để chặn bỏ cọc
Nêu tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, lần sửa đổi này, dự thảo luật đã bổ sung quy định nguyên tắc về việc người tham gia đấu giá đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham dự phiên đấu giá thì được coi là đã đồng ý mua tài sản bằng với giá khởi điểm.
Theo ông, quy định này nhằm hạn chế tình trạng “cò mồi”, người không có nhu cầu mua thực sự nhưng vẫn tham dự đấu giá để trục lợi.
Đáng chú ý, dự thảo luật cũng bổ sung quy định nâng tỷ lệ tiền đặt trước trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân trên cơ sở luật hoá các quy định tại Nghị quyết số 66.11/2026 của Chính phủ. Theo đó, tiền đặt trước trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở từ 20% đến 50%.
Đại diện cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động đầy đủ đối với các quy định về tiền đặt trước và bước giá, bảo đảm tính khả thi.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị làm rõ nguyên tắc, tiêu chí xác định bước giá phù hợp với từng nhóm tài sản nhằm bảo đảm tính cạnh tranh, công khai, minh bạch của cuộc đấu giá, hạn chế tình trạng bước giá quá lớn hoặc quá nhỏ ảnh hưởng đến hiệu quả đấu giá.
Nêu ý kiến tại phiên họp, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Trường Giang cho rằng, quy định mức đặt cọc quá cao sẽ làm hạn chế việc tham gia đấu giá của tổ chức, cá nhân. Với những dự án quy mô lớn, nếu quy định nâng mức đặt cọc sẽ “khó khả thi”.
Để đảm bảo có đầy đủ cơ sở và đánh giá tác động toàn diện quy định này, ông Giang đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo bổ sung báo cáo đánh giá về tình hình thực hiện quy định tại Nghị quyết số 66.11/2026 của Chính phủ.
Qua đó, cần thống kê đầy đủ số lượng quy mô, tính chất các vụ việc trả giá cao rồi bỏ tiền đặt trước trong thời gian qua; phân tích nguyên nhân, mức độ tác động của tình trạng này để làm rõ sự cần thiết của việc nâng mức tiền đặt trước.
Công cụ mạnh để ngăn chặn trục lợi
Tiếp thu giải trình sau đó, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, quy định này rất cần thiết để khắc phục bất cập, đặc biệt là tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc để thao túng thị trường. Trên cơ sở phân tích đánh giá thực tiễn, cơ quan soạn thảo đề xuất sửa đổi mức tiền đặt trước theo từng nhóm tài sản.
Đối với quyền sử dụng đất, có ý kiến đề nghị cân nhắc mức đặt cọc: đất giao để thực hiện dự án có quy mô và giá trị rất lớn, còn đất ở phân lô bán nền có quy mô và giá trị nhỏ hơn. “Chính việc phân lô bán nền đất ở mới là nơi xảy ra trục lợi lớn nhất”, ông Tùng nêu rõ.
Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp, trong dự thảo luật, mức tiền đặt trước được phân loại linh hoạt theo từng nhóm tài sản. Đối với đấu giá đất ở đã phân lô, Chính phủ đề nghị nâng mức tiền đặt trước lên mức cao nhất là 50% giá khởi điểm.
“Đây là công cụ rất mạnh để ngăn chặn tình trạng trục lợi, nhiễu loạn thị trường, trả giá cao vô lý rồi bỏ cọc. Chúng tôi sẽ báo cáo làm rõ thêm trong hồ sơ về mức 50% có quá cao hay cản trở việc tham gia của người dân hay không thông qua thực tế thực hiện thời gian qua”, ông Tùng cho hay.
