Hành trình 'nói ít làm nhiều' của những người trẻ mở lối tiên phong

Bài 1: Đi tìm lời giải cho hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu

TPO - Ở trung tâm của quá trình đổi mới sáng tạo, nhà khoa học trẻ không chỉ tạo ra công trình hay sản phẩm, mà còn mở đường cho tư duy mới, biến khát vọng sáng tạo thành sức mạnh của quốc gia. Họ mang trong mình tinh thần của thời đại, của thanh niên, không ngừng tìm cách để khoa học thực sự bước ra đời sống, phục vụ con người và đất nước theo tinh thần của Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.

Nền móng tuy nằm sâu dưới đất, ít khi được nhìn thấy, nhưng lại âm thầm gánh vác cả khối công trình phía trên. Điều đó rất giống với khoa học, những giá trị bền vững thường không ồn ào, nhưng lại quyết định sự phát triển lâu dài.

Đó là góc nhìn của TS. Phạm Anh Tuấn, hiện công tác tại Viện công nghệ Hoàng gia KTH (Thụy Điển) - nhà khoa học với hơn 50 công bố khoa học nghiên cứu địa kỹ thuật, năng lượng địa nhiệt. Anh cũng vinh dự là 1 trong 10 nhà khoa học trẻ nhận Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng năm 2025.

z7084647665187-100cbfc6cdaf854fce943e4c51e7a5fc-6213.jpg
TS. Phạm Anh Tuấn, hiện công tác tại Viện công nghệ Hoàng gia KTH, Thụy Điển.

Những ý tưởng “ám ảnh” cả trong giấc mơ

Lớn lên từ vùng đất Quảng Bình nắng gió (nay là Quảng Trị), cũng như bao người con miền Trung, anh toát lên một nội lực bền bỉ, kiên trì. Bố mẹ làm nông, gia đình đông anh chị em, cùng với kinh tế rất khó khăn, nên “tinh thần hiếu học” đã ngấm vào anh từ thuở nhỏ. Bởi, anh quan điểm không gì tốt hơn bằng việc có một nền tảng học tập tốt để xoay chuyển tương lai.

Anh đặc biệt bị cuốn hút bởi những nghiên cứu về địa kỹ thuật, năng lượng địa nhiệt và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu - những lĩnh vực gắn liền trực tiếp với năng lượng, môi trường và tương lai của nhân loại.

Khi bắt đầu hành trình nghiên cứu sinh, anh từng rất hoang mang vì đề tài hoàn toàn mới, khác xa những gì từng biết hay từng đọc. Nhưng thay vì né tránh, suốt năm đầu tiên của chương trình tiến sĩ, anh không vội chạy theo áp lực công bố, mà dành trọn thời gian để đọc, ghi chú và học, nghiền ngẫm hơn một nghìn tài liệu.

Nhờ vậy, anh xây dựng cho mình một nền tảng vững chắc để có thể nhìn lại, khái quát và kết nối giữa những gì đã làm, đang làm và nên làm.

Tiến sĩ trẻ nhận ra, mình không chỉ muốn làm những mô hình tính toán thuần túy, mà phải kết nối chúng với những thách thức thực tế như năng lượng bền vững hay biến đổi khí hậu. Khoảnh khắc ấy đã thay đổi hoàn toàn hướng đi của anh từ nghiên cứu hàn lâm sang những công trình có thể ứng dụng, tạo tác động cho xã hội.

“Tôi đã trải qua một hành trình học tập khá dài, hai chương trình thạc sĩ, rồi nghiên cứu sinh, trợ lý nghiên cứu… và chỉ sau đó mới thật sự bước vào con đường kiếm tìm kinh tế. Nhiều người bảo tôi đánh đổi thanh xuân, nhưng với tôi, đó không phải sự đánh đổi mà là một sự đầu tư dài hạn cho ước mơ”, câu nói của anh như đã khẳng định, ‘thuyền là của ta, hải đăng là của ta, và bến bờ cũng là của ta’.

Anh Tuấn nói vui, làm nghiên cứu không phải là công việc sáng đi chiều về, mà đôi khi là những đêm trắng. Những ý tưởng ám ảnh cả trong giấc mơ, thậm chí ăn không ngon, ngủ không yên vì vẫn chưa tìm thấy lời giải cho một dự án nghiên cứu mà mình quan tâm. Có lúc anh đã tự hỏi: Hay mình nên rẽ sang làm công ty cho nhẹ nhàng hơn?

Nhưng rồi, anh lại tự vấn: Điều gì đã đưa mình đến đây? Ước mơ ban đầu là gì? Và câu trả lời luôn rõ ràng, anh làm nghiên cứu vì muốn mang lại những khám phá có ích cho xã hội, và quan trọng hơn là để đào tạo, truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ. Chính niềm mong ước đó, cùng tình yêu, và niềm tin từ gia đình, là "ngọn lửa" giữ anh tiếp tục bước đi, ngay cả khi con đường nhiều thử thách.

“Làm khoa học, với tôi, đôi khi là một công việc “24/7 trong đầu”: Ở công viên, trên tàu điện hay cả trong giấc mơ, ý nghĩ về những bài toán dang dở vẫn quanh quẩn không ngừng. Khi lập gia đình, thách thức ấy nhân lên gấp bội, việc cân bằng giữa đam mê khoa học và trách nhiệm với người thân chưa bao giờ dễ dàng”, anh Tuấn chia sẻ.

z7084647321244-496103b1a13abcdc1db4a1e82035cf1a.jpg
z7084647491645-99fd85ad44d870b3dc5056f257b8d39f.jpg
z7084647091207-42c02ba2a3043eda477d23c35938a3d8.jpg
z7084647665271-a7146b88e56250a6fc48bfa9dc8b3c6b.jpg
TS. Phạm Anh Tuấn cùng các cộng sự.

Hơn cả nỗi sợ ấy, tiến sĩ trẻ sợ “thiếu tính mới”. Trong khoa học, điều quan trọng nhất là sự độc đáo và gốc rễ, nhưng đôi khi người trẻ không dễ nhận ra liệu mình đang mở lối mới hay chỉ lặp lại người đi trước. Cách anh đã vượt qua là giữ tâm thế người học: cứ làm, cứ khám phá, bởi chỉ khi bắt tay vào mới biết giá trị thật sự của vấn đề.

“Khó khăn chỉ là một phần của hành trình, còn đam mê và kỷ luật mới là thứ giúp ta đi xa. Một thói quen nhỏ tôi duy trì mỗi ngày là ghi lại ý tưởng, đọc và tự đặt câu hỏi cho mình, như một cách "sạc pin" tinh thần, giữ cho tôi vừa sáng tạo, vừa kiên định với con đường dài hạn”, anh Tuấn nói.

Chính sự kiên định đó giúp anh hôm nay có thể đứng vững hơn trên hành trình nghiên cứu. Và anh tin rằng, dù con đường này không dễ, nhưng giá trị mà nó mang lại cho cả bản thân và xã hội xứng đáng để anh dành trọn thanh xuân theo đuổi.

Ngọn hải đăng trong đời

Hiện tại, TS. Tuấn là thành viên Ban Biên tập tạp chí Geosynthetics International, một tạp chí được quản lý bởi cộng đồng geosynthetics quốc tế. Đây là cơ hội để anh nhìn sâu hơn vào chuẩn mực của một công trình công bố quốc tế, hiểu được sự tận tâm và trách nhiệm trong từng chi tiết nhỏ, để có thể đứng vững trước mọi phản biện.

Vấn đề khoa học cốt lõi mà TS. Tuấn tập trung nghiên cứu là tương tác nhiệt - cơ - môi trường trong nền móng và công trình địa kỹ thuật, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Thách thức lớn đặt ra là phải hiểu được sự tác động đồng thời của nhiệt độ, nước, các yếu tố khí hậu và tải trọng cơ học đến độ ổn định cũng như hiệu quả của hạ tầng.

Điểm tạo nên tính mới trong cách tiếp cận của anh là sự kết hợp đa ngành: tích hợp mô hình nhiệt - cơ - thủy, cơ học đất không bão hòa, cùng thiết kế đa mục tiêu (độ tin cậy, chi phí, và giảm phát thải carbon).

Anh đồng thời ứng dụng trí tuệ nhân tạo, mô hình học máy và phát triển các giải pháp công trình của tương lai. Đơn cử như “nền móng năng lượng” - vừa chịu tải, vừa khai thác năng lượng sạch, vừa tăng khả năng thích ứng môi trường, hay các giải pháp nâng cao hạ tầng để giảm thiểu rủi ro do biến đổi khí hậu.

z7084647377515-7bc1ca00caae0ed991e2c8bc06a055a8-2512.jpg
TS. Phạm Anh Tuấn (ở giữa) quan niệm, những giá trị bền vững của khoa học thường không ồn ào, nhưng lại quyết định sự phát triển lâu dài.

Đặc biệt, anh chọn địa kỹ thuật - nền móng không phải vì nó ‘hợp mốt’, mà bởi anh tin rằng mọi công trình vững chãi đều bắt đầu từ nền móng tốt. Nền móng tuy nằm sâu dưới đất, ít khi được nhìn thấy, nhưng lại âm thầm gánh vác cả khối công trình phía trên. Điều đó rất giống với khoa học, những giá trị bền vững thường không ồn ào, nhưng lại quyết định sự phát triển lâu dài.

Anh Tuấn chia sẻ rằng, nếu được chọn nguồn cảm hứng lớn nhất để anh giữ vững nội lực của mình cho khoa học, anh hạnh phúc nói về mẹ.

“Mẹ tôi đã mất khá lâu, nhưng tình yêu, niềm tin và những mong ước mà mẹ dành cho tôi vẫn luôn hiện hữu, như một ngọn hải đăng dẫn đường. Cảm xúc, yêu thương và biết ơn là những gì tôi luôn mang trong mình khi nhắc về mẹ tôi. Chính điều ấy nuôi dưỡng trong tôi khát khao lớn lao để tiếp tục bước đi trên con đường mình đã chọn, ngay cả khi đối diện với những thử thách khó khăn nhất. Với tôi, nghiên cứu không chỉ là tri thức, mà còn là cách để tôi biến tình yêu và kỳ vọng của gia đình thành những giá trị đóng góp cho xã hội”, anh Tuấn chia sẻ.

z7084647148582-e601360c86f24d49aceb59b6ea519f8c.jpg

TS. Phạm Anh Tuấn có 36 bài báo khoa học đã công bố trên tạp chí khoa học quốc tế thuộc danh mục Q1 (33 bài là tác giả chính); 6 bài báo khoa học đã công bố trên tạp chí khoa học quốc tế thuộc danh mục Q2 (6 bài là tác giả chính); 2 báo cáo khoa học xuất sắc tại hội thảo/hội nghị quốc tế (Oral presentation).

Anh cũng có 1 chương sách phục vụ đào tạo được NXB uy tín trên thế giới xuất bản (đồng tác giả); (10 bài báo đã công bố trên các tạp chí trong nước, người phản biện cho hơn 30 tạp chí hàng đầu, huy chương bạc dành cho người phản biện 2020, giải thưởng ngôi sao mới nổi 2025, cùng một số giải thưởng khác (giải thưởng Kova, giải thưởng Loa Thành, Olympic cơ học quốc gia…), hợp tác với nhiều nhà khoa học ở Canada, USA, Châu Âu, Trung Quốc và Việt Nam…)

Cùng chuyên mục

Đôi bàn tay cô giáo

Đôi bàn tay cô giáo

Các bạn! Mỗi lần tôi ghé sát mắt vào trang giấy hay màn hình điện thoại để mượn những con chữ trải lòng cùng bạn đọc là một lần tôi nhớ về cô, nhớ về đôi bàn tay dịu dàng, ấm áp đã giúp tôi viết nên trang mới của cuộc đời. Có lẽ suốt những năm tháng tuổi thơ, hiện tại và cả sau này tôi vẫn sẽ không quên được cái ngày đó - một dấu mốc quan trọng trong hành trình thay đổi số phận của tôi.

Tuổi trẻ VNPT sẻ chia 'giọt hồng' vì cộng đồng

Tuổi trẻ VNPT sẻ chia 'giọt hồng' vì cộng đồng

TPO - Ngày 19/11, Đoàn Thanh niên Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) tổ chức Chương trình “Hiến máu tình nguyện 2026” với thông điệp “Sắc xanh kết nối – Giọt hồng sẻ chia”, thu hút gần 400 cán bộ, đoàn viên, thanh niên và người lao động trong toàn tập đoàn tham gia, tiếp nhận 352 đơn vị máu.

Thanh niên Thủ đô kiến nghị tháo gỡ rào cản chính sách nhà ở, thi tuyển chức danh lãnh đạo

Thanh niên Thủ đô kiến nghị tháo gỡ rào cản chính sách nhà ở, thi tuyển chức danh lãnh đạo

TPO - Tại hội nghị đối thoại với thanh niên Thủ đô, thanh niên đã nêu những vấn đề sát sườn như: Tháo gỡ rào cản nhà ở và chi phí sinh hoạt cho người trẻ; chính sách hỗ trợ ổn định nơi ở, việc làm, học tập khi giải phóng mặt bằng, tái định cư. Đặc biệt, đề xuất mở rộng thi tuyển cạnh tranh chức danh lãnh đạo, quản lý...

Cộng đồng mạng xôn xao trước cái chết đột ngột của thủ khoa luật Hàn Quốc

Cộng đồng mạng xôn xao trước cái chết đột ngột của thủ khoa luật Hàn Quốc

TPO - Lee Jin Woo, sinh viên Trường Nha khoa thuộc Đại học Quốc gia Seoul (SNU), qua đời ở tuổi 32 sau khi mất liên lạc và vắng mặt tại buổi kiểm chứng năng lực. Cảnh sát tìm thấy mẩu giấy nghi là thư tuyệt mệnh. Cái chết của anh khiến dư luận Hàn Quốc chia rẽ giữa những lời tiếc thương và yêu cầu tiếp tục làm rõ nghi vấn gian lận chưa được xác minh.

Học trò Trường Sa vẽ tranh tặng thầy cô dịp 20/11

Học trò Trường Sa vẽ tranh tặng thầy cô dịp 20/11

TPO - Thầy cô, bạn bè, mái trường và người lính Hải quân là những hình ảnh học sinh ở Đặc khu Trường Sa chọn đưa vào tranh. Các em vẽ tranh tại hội thi của Trường Tiểu học Trường Sa trước thềm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11.

Bí thư thường trực T.Ư Đoàn chúc mừng Bộ GD&ĐT ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11

Bí thư thường trực T.Ư Đoàn chúc mừng Bộ GD&ĐT ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11

TPO - Chúc mừng Bộ Giáo dục và Đào tạo dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), anh Nguyễn Minh Triết - Ủy viên dự khuyết T.Ư Đảng, Bí thư thường trực T.Ư Đoàn mong muốn, Bộ GD&ĐT tiếp tục quan tâm, ủng hộ và tạo điều kiện để T.Ư Đoàn phối hợp, triển khai hiệu quả các chương trình, hoạt động dành cho đoàn viên, thanh thiếu nhi, góp phần nâng cao chất lượng công tác giáo dục, bồi dưỡng thế hệ trẻ.

Đưa 35 'quái xế' đi dọn vệ sinh, thắp hương nghĩa trang liệt sĩ

Đưa 35 'quái xế' đi dọn vệ sinh, thắp hương nghĩa trang liệt sĩ

TPO - Nhằm giáo dục ý thức chấp hành pháp luật và nâng cao trách nhiệm của thanh thiếu niên, Công an tỉnh Khánh Hòa đã tổ chức cho 35 thanh niên có hành vi đua xe, gây rối trật tự công cộng và cổ vũ đua xe trái phép tham gia dọn vệ sinh, thắp hương tri ân các anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Cà Đú.

Phát huy vai trò thanh niên trong phát triển kinh tế - xã hội

Phát huy vai trò thanh niên trong phát triển kinh tế - xã hội

TPO - Sáng 19/11, tại Thái Nguyên, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị giao ban công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi Cụm hoạt động số 1 năm 2026, nhằm đánh giá kết quả hoạt động, chia sẻ kinh nghiệm và đề ra giải pháp nâng cao chất lượng công tác Đoàn trong thời gian tới.

Đảng viên trẻ tốt nghiệp thủ khoa với điểm tuyệt đối 4.0/4.0

Đảng viên trẻ tốt nghiệp thủ khoa với điểm tuyệt đối 4.0/4.0

TPO - Trần Trung Dũng và Lê Văn Quang là 2 trong số 99 thủ khoa tốt nghiệp xuất sắc năm 2026 được Thành phố Hà Nội tuyên dương. Điểm chung nổi bật của hai chàng trai sinh năm 2004 này là cán bộ lớp, sớm đứng trong hàng ngũ của Đảng, sở hữu điểm học tập toàn khóa 4.0/4.0 và điểm rèn luyện xuất sắc.

Vinh danh 99 Thủ khoa tốt nghiệp xuất sắc năm 2026

Vinh danh 99 Thủ khoa tốt nghiệp xuất sắc năm 2026

TPO - Trong số 99 Thủ khoa tốt nghiệp xuất sắc các trường đại học, học viện trên địa bàn thành phố Hà Nội năm 2026, có nhiều đảng viên trẻ, “Sinh viên 5 tốt” các cấp, gương vượt khó vươn lên, sở hữu các công trình nghiên cứu khoa học đoạt giải thưởng trong nước và quốc tế, cùng nhiều sáng kiến, giải pháp sáng tạo, thiết thực trong học tập và đời sống.

nháp

Chuyến đi 'ngàn dặm' của những giáo viên trẻ tiêu biểu

TPO - 100 gương mặt xuất sắc được vinh danh "Nhà giáo trẻ tiêu biểu" đến từ 35 đơn vị trên cả nước – từ những cô giáo mầm non vùng cao vượt rào cản ngôn ngữ để bám bản, đến các giảng viên đại học tiên phong ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào giảng dạy. Tất cả hội tụ về TP Đồng Nai để tham dự Lễ tuyên dương “Nhà giáo trẻ tiêu biểu” cấp Trung ương lần thứ V, năm 2026 do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức.