Từ X-quang, CT đến MRI, sự phát triển của chẩn đoán hình ảnh đã giúp y học nhìn sâu hơn vào những biến đổi bên trong cơ thể con người. Mỗi thế hệ công nghệ mới đều mở rộng khả năng quan sát của bác sĩ, từ đó nâng cao năng lực phát hiện và điều trị bệnh.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, bệnh không lây nhiễm như ung thư, tim mạch, đột quỵ hiện gây ra khoảng 74% số ca tử vong toàn cầu; tại Việt Nam, tỷ lệ này đã lên tới khoảng 80%. Nhiều bệnh trong nhóm này có thể diễn biến nhiều năm trước khi bộc lộ triệu chứng rõ ràng.
Ngày nay, trí tuệ nhân tạo đang trở thành bước tiến tiếp theo của lĩnh vực này. Không thay thế bác sĩ, AI đóng vai trò như một lớp hỗ trợ bổ sung, giúp rà soát hình ảnh y khoa, nhận diện các bất thường rất nhỏ, đánh giá nguy cơ và hỗ trợ phát hiện tổn thương ở giai đoạn sớm hơn - thời điểm nhiều bệnh lý chưa gây triệu chứng rõ ràng.
Điều gì quyết định thời điểm bệnh được phát hiện?
Khám sức khỏe đều đặn là cần thiết, nhưng tần suất khám chỉ là một phần của chăm sóc sức khỏe chủ động. Điều quan trọng hơn nằm ở danh mục tầm soát, công nghệ chẩn đoán và khả năng phát hiện sớm của từng phương pháp.
Một khách hàng nữ 56 tuổi có thói quen khám định kỳ hằng năm. Lần kiểm tra gần nhất trước đó khoảng 4 tháng không ghi nhận bất thường đáng kể. Tuy nhiên, khi tầm soát chuyên sâu bằng hệ thống chẩn đoán hình ảnh có AI hỗ trợ, bác sĩ phát hiện tổn thương vú chỉ 7mm. Kết quả sinh thiết xác định đây là ung thư vú vừa chuyển sang giai đoạn 2.
Nhờ phát hiện ở thời điểm còn có thể can thiệp hiệu quả, người bệnh được phẫu thuật loại bỏ tổn thương và bảo tồn chức năng tuyến vú.
Trường hợp này cho thấy, với các tổn thương nhỏ, thời điểm phát hiện còn phụ thuộc vào “ngưỡng phát hiện” của phương pháp tầm soát.
AI y tế góp phần thay đổi “ngưỡng phát hiện”
Theo Hiệp hội Điện quang Bắc Mỹ, hàng trăm thuật toán AI đã được ứng dụng nhằm hỗ trợ bác sĩ đọc hình ảnh y khoa. Tại Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và nhiều quốc gia châu Âu, AI ngày càng được tích hợp vào quy trình chẩn đoán như một công cụ giúp tăng độ chính xác và khả năng phát hiện sớm.
Kinh nghiệm của bác sĩ vẫn giữ vai trò quyết định. Thay vì chỉ phân tích từng hình ảnh riêng lẻ, thuật toán AI có thể đối chiếu với kho dữ liệu y khoa lớn để nhận diện những dấu hiệu rất nhỏ ở phổi, não, tim mạch, tuyến vú và nhiều cơ quan khác. Nói cách khác, AI không thay đổi bản chất của bệnh, mà hỗ trợ bác sĩ nhìn thấy những dấu hiệu trước đây rất khó nhận diện hoặc dễ bị bỏ sót trong khối lượng dữ liệu hình ảnh lớn.
Tại Việt Nam, NURA là đơn vị tiên phong triển khai mô hình tầm soát sức khỏe ứng dụng AI của Fujifilm. Hệ thống AI được học sâu từ hơn 400 triệu dữ liệu ca bệnh thực tế trên toàn cầu, hỗ trợ phát hiện các bất thường từ 1mm.
Khi vài milimet có thể thay đổi cơ hội điều trị
Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, nhiều loại ung thư có tỷ lệ sống sau 5 năm cao hơn đáng kể nếu được phát hiện ở giai đoạn đầu. Trong nhiều trường hợp, chỉ vài milimet tổn thương hoặc vài tháng phát hiện sớm cũng có thể tạo ra khác biệt lớn về tiên lượng điều trị.
TS.BS Đào Văn Tú, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu lâm sàng, Trưởng khoa Điều trị theo yêu cầu Bệnh viện K cơ sở Quán Sứ, cho biết: “Sự phát triển của CT liều thấp thế hệ mới đang mở ra khả năng phát hiện sớm nhiều bệnh lý ngay cả ở người chưa có triệu chứng”.
Theo ông, thay vì chờ đến khi có nghi ngờ bệnh lý mới chẩn đoán chuyên sâu, xu hướng hiện nay là chủ động tìm kiếm dấu hiệu bất thường từ sớm, khi tổn thương còn nhỏ và cơ hội can thiệp vẫn thuận lợi.
Từ phát hiện bệnh sang nhận diện nguy cơ
Sự phát triển của AI trong y tế không chỉ thay đổi công cụ chẩn đoán, mà còn góp phần thay đổi tư duy chăm sóc sức khỏe. Điều này khiến tầm soát hiện đại không còn chỉ tập trung vào những tổn thương đã rõ ràng, mà còn tìm cách nhận diện các thay đổi nhỏ, đánh giá xu hướng tiến triển và theo dõi sự biến đổi của cơ thể qua từng lần khám.
Và đó cũng là câu trả lời cho câu hỏi AI đang thay đổi “ngưỡng phát hiện” như thế nào.
AI không thay thế bác sĩ, nhưng đang mở rộng khả năng quan sát của y học. Công nghệ này giúp bác sĩ nhận diện sớm hơn những bất thường rất nhỏ, theo dõi sát hơn các nguy cơ tiềm ẩn và tạo thêm cơ hội bảo vệ sức khỏe trước khi bệnh tiến triển thành vấn đề nghiêm trọng.
| NURA - Tầm Soát Sức Khỏe Chủ Động với Công Nghệ AI Hotline: 1800 6467 88 Website: www.nura.vn> 🏥 NURA 1: Tầng 1, MIPEC Tower, 229 Tây Sơn, Kim Liên, Hà Nội 🏥 NURA 2: Tầng 2, Thảo Điền Pearl, 12 Quốc Hương, P. An Khánh, TP.HCM 🏥 NURA PREMIUM: Tòa VJM, 154 Nguyễn Thái Học, Ba Đình, Hà Nội |
