Ôm nợ và bệnh tật

Ôm nợ và bệnh tật
TP - Nhiều ngư dân ở Bình Sơn (Quảng Ngãi) phải nhận án tù giam xứ người do mắc bẫy cò lừa đảo. Hàng chục lao động ở Phú Lộc (Thừa Thiên - Huế) lại mang theo về quê căn bệnh thế kỷ HIV/AIDS sau thời gian mưu sinh tự phát ở Nam Lào.

Lênh đênh mưu sinh viễn xứ - Kì cuối:

Ôm nợ và bệnh tật

> Bài 1: Cầm giấy tờ giả vươn khơi

Không tiền, lãnh án

Hơn 2 tháng sau ngày được phía Malaysia trả tự do, ông Võ Ngọc Rành (50 tuổi, thôn An Hải, Bình Sơn, Quảng Ngãi) vẫn còn bàng hoàng. Đầu tháng 9-2010, ông Rành cùng anh Phạm Nhỏ (An Hải) và 13 ngư dân khác trên tàu SF2 3667 (biển số của Malaysia - PV) của ông Võ Văn Lựu (48 tuổi, thôn Châu Thuận, Bình Châu) xuất cảng Sa Kỳ sang Malaysia. Hơn tháng trời lênh đênh xứ biển quê người, tàu đã đầy ắp cá. “Chỉ cần vài ngày nữa là tàu nhổ neo về lại Việt Nam. Ước chừng số cá gần tỷ bạc, chia ra anh em mỗi người cầm chắc dăm ba chục triệu ” - ông Rành kể lại.

Nhưng rồi khi bị tàu tuần tra Malaysia kiểm tra, mới phát hiện giấy tờ khai thác bị làm giả. Giấy tờ này được ông Lựu nhờ cò Nguyễn Thành D. (xưng đại diện Cty TNHH Thương mại và dịch vụ sản xuất K.N, TP Mỹ Tho - Tiền Giang) nhận lo liệu với chi phí gần 250 triệu đồng. Tàu SF2 3667 bị tạm giữ, số tôm cá bị tịch thu. 15 ngư dân đều bị cạo trọc đầu đưa vào tạm giam trên đảo Migi. Hai tuần sau, các thuyền viên bị đưa ra tòa. Đại diện phía đơn vị hợp đồng xuất khẩu không có mặt. Một người Malaysia biết tiếng Việt làm phiên dịch. Tòa tuyên vi phạm thủ tục vì giấy tờ giả. Số tiền nộp phạt quy đổi tiền Việt lúc đó mỗi người lên đến gần 300 triệu đồng. Cả tàu không có tiền nên chịu án tù. Thuyền trưởng, chủ tàu Võ Văn Lựu nhận mức án 6 tháng tù giam, 14 thuyền viên còn lại mỗi người 5 tháng tù giam trên đảo.

“Mình vi phạm quy định nước bạn nên phải chịu. Ở đó, mỗi ngày ăn hai bữa. Ai cũng gầy đét. Cứ 11 giờ trưa được ra... tắm nắng”- ông Rành kể.

Ngày về nước, anh Phạm Nhỏ thỉnh thoảng lên cơn động kinh, trí nhớ hầu như không bình thường. Đến giờ vẫn phải dùng thuốc. Giọng anh Nhỏ giật giật: “Bị bỏ tù đói quá ! Tôi hoa hết cả mắt, rồi lên cơn sốt. Họ (phía Malaysia) đưa đi cấp cứu hai lần. Từ lúc về nhà ăn uống, tẩm bổ vào cũng đỡ hơn chút rồi”.

“Nhà có 4 đứa con, tất cả trông chờ vào ảnh nhưng giờ thì chẳng làm được gì” - Chị Trần Thị Liên vợ anh Nhỏ bộc bạch.

Chị Đào tranh thủ từ Lào về thăm con Ảnh: Nguyễn Huy
Chị Đào tranh thủ từ Lào về thăm con Ảnh: Nguyễn Huy.

Ôm nợ

Cả đời bám biển, ông Lựu sắm được hai tàu. Tàu nhỏ từng đánh bắt gần bờ và ra tận Hoàng Sa, tàu lớn hơn 1,8 tỷ đồng mới vay vốn đóng mới để xuất ngoại. Nhưng, chuyến “tai nạn” xứ người vừa rồi khiến ông ôm nợ. Bà Nguyễn Thị Năng, vợ ông Lựu bảo: Chúng tôi vừa bán cả tàu nhỏ cũng không đủ trả nợ. Cả nhà vay mượn hơn tỷ bạc, ai ngờ tàu bị tịch thu, người bị giam giữ. Chưa kể tiền gốc, mỗi tháng phải trả lãi vài triệu bạc nên ổng phải đi tàu bạn kiếm chút đỉnh.

Đứa con trai ông Rành là Võ Văn Bộ (26 tuổi) sau khi bị giam cầm vài tháng trời ở Malaysia, vừa trở về nước, đã lại “xuất ngoại” cùng tàu ông Nguyễn Cư (xã Bình Châu). Không ngờ tháng 3-2011, tàu này cũng bị nước bạn bắt giữ vì giấy tờ bị cò làm giả. “Nợ nần quá nên nó gắng đi chuyến nữa, ai ngờ vẫn bị lừa tiếp” - bà Nguyễn Thị Sen, mẹ anh Bộ nói.

Nhà bà Sen thuộc diện nghèo nhất xóm. Đang ngày mùa, bà tất bật lo gặt hái thuê đắp đổi cái ăn. Bà nói như mếu: “Thỉnh thoảng thấy người lạ là tôi phải tránh mặt vì sợ họ thuê người đến đòi nợ”. Ông Rành cũng tranh thủ những ngày biển lặng để xin đánh bắt gần bờ.

Làng đi... Lào

Nằm sát quốc lộ 1A, cạnh trung tâm xã nhưng thôn Thuận Hóa (xã Lộc Bổn) lúc nào cũng khá vắng vẻ. “Chỉ lễ Tết là đông thôi, còn lại sang Lào hết rồi. Tầm 4-5 giờ sáng chú đứng chỗ ni là thấy, người đổ xô như rồng rắn bắt xe sang Lào” - bà Trần Thị Nhon (56 tuổi), bán nước ngay sát đường dẫn vào làng Thuận Hóa bảo.

“Muốn sang Lào chỉ cần lên tỉnh làm hộ chiếu rồi thích đi thì đi, về thì về, chẳng cần phải thông báo cho chính quyền địa phương nên chúng tôi quản không nổi. Trung bình mỗi năm thôn có hai đợt di dân lớn là sau Tết và sau mùa màng (tháng 7- 8). Ở đây ít việc nên họ ly hương hết. Một phần vào Nam còn lại sang Lào làm đủ nghề: phu hồ, bán quán, cắt tóc, gội đầu đủ cả…” Ông Nguyễn Văn Thích, Trưởng thôn Thuận Hóa

Đại gia đình ông Phạm Văn Xe (65 tuổi, tổ trưởng tổ 1, thôn Thuận Hóa) có 7 người con. Ông Xe bảo: Con cái, dâu rể chúng nó dẫn nhau sang Lào hết rồi. Chưa kể số cháu, ông Xe có tất cả 12 người con, dâu rể đang mưu sinh bên nước bạn Lào.

Chị Phạm Thị Đào, con út ông Xe vừa bắt chuyến xe muộn bên Lào về làng, ôm chầm đứa con gái. Chị Đào làm ở bản Xe Tam Muột (Lào) sát biên giới Việt Nam, về đến nhà chỉ chừng 8 - 9 tiếng đồng hồ xe chạy, nhưng ít khi có dịp về quê.

Lần này chị cũng chỉ ở nhà được 1 ngày. Theo chị Đào, ban đầu sang đó cũng dễ kiếm lời nhưng càng ngày người ta càng đổ xô sang nên kiếm sống chật vật.

Ông Xe tâm sự: “Con trai cả Phạm Văn Châu (42 tuổi) là đứa đầu tiên đi “xuất ngoại” trong gia đình. Cả chục năm sang Lào, cũng chẳng khấm khá gì, rồi lấy vợ người huyện Se Pôn, tỉnh Savanakhẹt (Lào). Mấy năm nay nó có về quê thăm nổi đâu vì thiếu tiền. Mình có sang thăm được thì sang. Nói thật với chú, sang Lào cực chẳng khác gì ở quê. Khấm khá chưa thấy mô, chỉ tội những đứa nhỏ thiếu thốn tình thương cha mẹ” - ông Xe nói.

Ông Nguyễn Văn Thích, trưởng thôn Thuận Hóa cho biết, thôn có hơn 700 lao động sang Lào mưu sinh, khiến Thuận Hóa như “làng rỗng”. Theo ông Trần Văn Hoa - Chủ tịch UBND xã Lộc Bổn: Phong trào sang Lào phát triển mạnh trong vòng 5 - 7 năm lại đây. Tính riêng từ năm 2007, số người sang Lào đã tăng gấp hơn 4 lần. Hiện toàn xã có hơn 2.700 hộ thì đã có đến hơn 2.400 lao động sang Lào mưu sinh. Trung bình mỗi nhà có 1 người sang Lào. Trong đó, nhiều nhất là các thôn Hòa Vang, Thuận Hóa...

Mỗi năm lượng người ở Lộc Bổn sang Lào mưu sinh đóng góp thu nhập chung toàn xã trên dưới chục tỷ đồng. Tuy nhiên, đổi lại là cơn lốc lây nhiễm HIV/AIDS.

Ông Hoa, Chủ tịch xã Lộc Bổn cho biết: Kể từ năm 1993, ca bệnh có HIV đầu tiên trong xã được phát hiện do một người lao động của Lộc Bổn từ Lào trở về, đến nay toàn xã đã có hơn 20 trường hợp, trong đó có 10 trường hợp tử vong. Còn tại xã Lộc Sơn, toàn xã đã có 7 trường hợp nhiễm HIV, chủ yếu độ tuổi từ 25-30. Trong đó, 2 người đã tử vong.

Để xuất ngoại bền vững

Theo ông Trần Ngọc Nhi - GĐ Sở LĐ-TB&XH Quảng Nam: Toàn tỉnh số lao động đăng ký mỗi năm đạt khoảng 1.000 người, qua các khâu kiểm tra, số lượng chọn xuất khẩu giảm vài trăm trường hợp. “Họ muốn đăng ký thị trường “ngon”, ổn định, lương cao nhưng cái khó là tay nghề, trình độ của các lao động lại hạn chế nên không thể đáp ứng. Các thị trường khác nhiều người còn dè dặt.

Theo ông Nhi, tỉnh Quảng Nam định hướng 80% lao động sang làm việc tại Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan, Malaysia. Đồng thời, mở rộng thị trường xuất khẩu lao động sang Nga, Dubai, Lybia, UEA, Macao và chú trọng các thị trường có thu nhập cao như Singapore, Canada, Mỹ... Chọn lọc thị trường, nâng cao chất lượng và giá trị lao động, đào tạo nghề kết hợp với tư vấn, giới thiệu việc làm cho lao động khi về nước là các giải pháp xuất khẩu bền vững đang được địa phương chú trọng.

“Phần lớn dân Phú Lộc mưu sinh khu vực Nam Lào. Theo quy định giữa Việt Nam - Lào, người dân chỉ cần làm hộ chiếu, do đó việc quản lý người dân đi đâu, làm ở đâu bên Lào cũng rất khó khăn. Từ 1 - 3 tháng người dân mới về đăng ký lại. Bên cạnh đó, do khó khăn, phức tạp về quy định cấp phép lao động của nước bạn, nên nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang hoạt động tại đây không hoàn thành thủ tục pháp lý cho lao động. Người dân dễ bị bắt, phạt tiền vì không đảm bảo giấy tờ, điều kiện lao động. Có khi tỉnh phải sang nhận hàng chục người dân địa phương vi phạm. Sở đang vận động, tuyên truyền nhằm ngăn chặn tình trạng di dân ồ ạt này.” - Ông Châu Đình Nguyên, GĐ Sở Ngoại vụ Thừa Thiên - Huế

Cùng chuyên mục

Khi sứ giả hoang dã trở về: Anh 'lâm tặc' thương nàng mũi hếch…

Khi sứ giả hoang dã trở về: Anh 'lâm tặc' thương nàng mũi hếch…

TPO - Một ngày đẹp trời, nhà bảo tồn Chu Xuân Cảnh (quản lý dự án bảo tồn voọc mũi hếch, thuộc Tổ chức Bảo tồn Động thực vật Quốc tế - FFI) rủ tôi đi chụp ảnh 'những cô nàng ăn hoa nghiến thơm' trên đỉnh núi Khau Ca, thuộc VQG Du Già - Cao nguyên đá Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang. Lái xe gần chục tiếng đồng hồ từ Hà Nội, đi bộ thêm 4 tiếng vượt rừng, núi đá, lội qua nhiều con suối nước lạnh nữa mới tới được khu nhà sàn nhỏ của đội bảo vệ voọc mũi hếch thuộc xã Tùng Bá.

Khi 'sứ giả hoang dã' trở về - Bài 2: Bí mật của đội 'ngự lâm quân' bảo vệ 'nữ hoàng'

Khi 'sứ giả hoang dã' trở về - Bài 2: Bí mật của đội 'ngự lâm quân' bảo vệ 'nữ hoàng'

TPO - Tại sao rừng già thâm u bất tận lại vắng bóng thú hoang, còn góc núi nhô ra biển (bán đảo Sơn Trà, Đà Nẵng), vây quanh bởi hải cảng và đô thị sầm uất, lại giữ được đàn voọc ngũ sắc đông nhất trên thế giới? Bí quyết nằm ở sự quyết liệt, tính bài bản của những 'vệ sỹ' bảo vệ 'nữ hoàng' linh trưởng.

Bãi sậy sông Đầm là mái nhà yên bình của nhiều loài chim, trong đó có cả cò nhạn Ảnh: Đ.T

Về nơi đàn cò ở lại

TP - Có một nơi mà bao năm qua đàn cò hàng ngàn con chọn làm nhà, sáng chiều sải cánh tự do kiếm ăn, tối về ngủ bên rặng dừa mà chẳng mảy may lo bị bẫy bắt. Nơi ấy là bãi sậy sông Đầm (thuộc phường Bàn Thạch, thành phố Đà Nẵng).

Tượng đài Nguyễn Tất Thành – Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Trường Quốc học Huế Ảnh: QH Huế

130 năm trường Quốc học Huế: Ngôi trường của tuấn kiệt, anh thư

TP - Trong nhiều lần trò chuyện với thạc sĩ Sử học Nguyễn Đình Dũng, người từng dạy môn lịch sử ở Đại học Huế và cũng từng công tác tại Bảo tàng Hồ Chí Minh TP Huế, thường nghe anh nói rằng: “Trường Quốc học Huế là ngôi trường vĩ đại, là chiếc nôi đào tạo lớp lớp hiền tài đóng góp rất lớn cho lịch sử đất nước. Họ đích thực là những tuấn kiệt, anh thư. Trong đó có vai trò đặc biệt quan trọng của người học sinh Nguyễn Sinh Côn, sau này là Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại”.

Rắn độc và rừng hoang đã 'bỏ bùa' họ như thế đó

Rắn độc và rừng hoang đã 'bỏ bùa' họ như thế đó

TPO - Suốt nhiều năm, thỉnh thoảng tôi vẫn được những vị khách phương xa, trong đó có cả khách Âu - Mỹ, nhờ dẫn đến những khu nhà hàng đặc sản thịt rắn như Lệ Mật để “thử món lạ”. Có những nhà báo châu Âu quyết tâm trải nghiệm đến cùng, giá cả chẳng thành vấn đề, cứ như thể đã đặt chân đến Hà Nội mà chưa nếm thịt rắn thì chuyến đi vẫn còn thiếu một điều gì đó. Vậy mà, khi tận mắt thấy quả tim rắn vẫn còn đập trong chiếc cốc thủy tinh, bên cạnh là thứ tiết đỏ au được khuấy bằng một cọng sả trắng nõn, không ít người bỗng chốc đổi ý. Họ lịch sự xin phép được dừng lại ở mức “chiêm ngưỡng”, nhường phần “thưởng thức” cho những người can đảm hơn.

Ông Nguyễn Hồng Quang tỉ mỉ, chăm chút từng sản phẩm mới

Khắc khoải về làng gốm cổ Hương Canh

TP - Từng có gần 400 hộ làm nghề, gốm Hương Canh (xã Bình Nguyên, tỉnh Phú Thọ) nay chỉ còn 4 hộ bền bỉ giữ lửa cho nghề gốm cổ. Được tạo nên từ nguồn đất trầm tích đặc biệt của địa phương, dòng gốm sành không men nổi tiếng bởi độ bền chắc và sắc màu trầm mộc mạc đang đối mặt với những khó khăn về đầu ra và nguy cơ thiếu người kế nghiệp.

Anh Lưu Quang Hà bên sản phẩm bê tông nghệ thuật của Công ty

'Chúa chổm' xứ Tuyên đúc nên cơ nghiệp

TP - Lưu Quang Hà vừa rời giảng đường đại học, bước chân khởi nghiệp liền bị quỵt tiền, phải vay nặng lãi để sống. Ở nhà, bố mắc ung thư phổi, gia đình khánh kiệt, khiến anh Hà nhiều đêm bật khóc. Nhưng rồi, anh đứng dậy, gây dựng công ty chuyên làm sản phẩm bê tông nghệ thuật – ngành nghề mà anh được học, doanh thu tiền tỷ, tạo việc làm cho gần 20 lao động. Anh còn là Bí thư Chi đoàn ở tổ dân phố.

Công an cơ sở tuyên truyền, vận động người dân xóa bỏ hủ tục nghi kỵ “cầm đồ thuốc độc” Ảnh: NN

'Bóng ma đồ độc' ám ảnh vùng cao Quảng Ngãi

TP - Ở một số bản làng miền núi Quảng Ngãi, hủ tục nghi kỵ “cầm đồ thuốc độc” vẫn âm ỉ tồn tại, len vào những mâu thuẫn đời thường, những cơn bệnh chưa được lý giải bằng khoa học. Từ một lời phán của thầy cúng, hàng xóm có thể thành kẻ thù, người vô tội bị cô lập, đánh đập, thậm chí mất mạng.

Cán bộ Trạm Y tế xã Buôn Đôn đi bộ đến từng hộ dân tại buôn Đrăng Phốk để tiêm vắc xin cho trẻ

'Cõng' vắc xin tìm trẻ giữa đại ngàn

TP - Không để người dân vất vả đưa con đến trạm y tế, vào ngày 16 hằng tháng, cán bộ y tế xã vùng xa tỉnh Đắk Lắk vượt hơn 20km đường rừng đều đặn mang vắc xin vào tận buôn. Chuyến đi của họ đã mang thêm một lớp bảo vệ đến với những đứa trẻ nơi vùng lõi rừng, từng ngày rút ngắn giữa dịch vụ y tế và người dân.

Giếng cổ được người dân tự hào giới thiệu với khách đến thăm đảo

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

TP - Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm.

Cựu chiến binh Nguyễn Duy Kháng và cô giáo HươngẢnh: Lê Văn Chương

Những người lính ở lại núi Dàng-Bài cuối: Trái tim cô giáo trẻ dành trọn tiếng "tít te"

TP - Tháng 2/1970, bên dòng sông Vệ (Hành Thịnh, Quảng Ngãi), những chiếc HU-1A còn gọi là tàu rọ liên tục quần đảo, gầm rít trên bầu trời. Giữa khói lửa chiến tranh, trái tim một cô giáo trẻ lại bị cuốn vào âm thanh “tít te” không ngừng của một cậu lính thông tin quê Thái Bình. “Cái này bí mật, không thể giải thích” – chàng lính Nguyễn Duy Kháng mỉm cười nói với cô giáo Nguyễn Thị Thanh Hương về công việc của mình.