Làng tiến sĩ bên sông Tiền

Làng tiến sĩ bên sông Tiền
TP - Mấy lần cùng đi công tác với Tiến sĩ Ngô Kiều Oanh, tôi phát hiện ra cô là người làng Vĩnh Kim, từ bé theo cha tập kết ra Bắc trở thành người Vĩnh Kim- Tiền Giang ở Hà Nội. Cô cho biết: Vĩnh Kim là đất học nơi sinh ra rất nhiều người thành đạt...

Ai về chợ Giữa

Đường đến Chợ Giữa thuộc ấp Vĩnh Hòa, xã Vĩnh Kim, huyện Châu Thành (Tiền Giang) cách thành phố Mỹ Tho 14 cây số nằm khép mình dưới những vòm cây trái sum suê. Vĩnh Kim là “Vương quốc Vú sữa Lò Rèn” một thương hiệu trái cây từ xa xưa đã vang danh thiên hạ. Nhưng Vĩnh Kim còn là miền đất học nổi danh đất Nam kỳ lục tỉnh với cách gọi dân gian: Làng Tiến sĩ…

Một sáng mùa hè, tôi tìm về Chợ Giữa, đất của máu và hoa một thời còn ghi dấu bia căm thù với tượng đài thâm nghiêm giữa dãi dầu mưa nắng.

Tượng đài đó nhắc nhớ sự kiện sáng ngày 05 tháng 12 năm 1940, dân từ các làng lân cận đổ về đây họp chợ. Vào lúc chợ đông giặc đã cho máy bay ném bom trúng giữa chợ. Bom nổ làm chết, bị thương khoảng 200 người. Máu lẫn trong trái cây văng tung tóe, người la thét, kêu gào hoảng loạn. Đó là một ngày bi thương, ngày giỗ chung của làng.

Làng tiến sĩ

Dòng sông Rạch Gầm- Xoài Mút (sông Tiền) hiền hòa yên bình lặng lẽ trôi, từ thuở người xưa đi khai khẩn mở đất phương Nam đã tạo nên vùng cây trái Vĩnh Kim nổi tiếng với loài vú sữa Lò Rèn. Và Vĩnh Kim còn là vùng đất sản sinh ra nhiều nhân tài, trí thức yêu nước như nữ thi sĩ Đỗ Liên đã viết:

“Chợ Giữa nhiều trang danh điện ngọc/ Vĩnh Kim lắm kẻ học liên trì/Tài ba đời cổ chưa ai sánh/ Lỗi lạc thời kim ít kẻ bì”

Có lẽ Vĩnh Kim là một làng Tiến sĩ duy nhất của đất phương Nam đã sản sinh ra những tên tuổi lớn, nổi danh như: Tiến sĩ Phan Hiển Đạo, đậu tiến sĩ năm 1856, đời vua Tự Đức, được bổ chức Đốc học tỉnh Định Tường, Giáo sư, Viện sĩ Trần Văn Khê; GSTS Trần Quang Hải (con trai của Viện sĩ Trần Văn Khê), GSTS - nhạc sĩ Nguyễn Văn Nam, là nhạc sĩ có hai bằng Tiến sĩ, PGS -TS Nguyễn Tấn Phát và PGS - TS Phạm Đình Hùng... chưa kể đến rất nhiều văn nhân tài tử.

Viện sĩ Trần Văn Khê đang thưởng thức âm nhạc truyền thống vùng sông nước
Viện sĩ Trần Văn Khê đang thưởng thức âm nhạc truyền thống vùng sông nước . Ảnh: T.L

Từ xưa, Vĩnh Kim đã nổi danh vùng đất của sáu ông Lục Hiền, là những nhà nho yêu nước. Đây cũng là nơi dừng chân của nhiều vị cách mạng tiền bối đến tuyên truyền chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa cộng sản như: Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, cụ Phó Bảng Nguyễn Sinh Sắc (thân sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh), Tôn Đức Thắng, Phạm Hùng, Nguyễn An Ninh, Ngô Gia Tự, Lê Duẩn…

Vĩnh Kim còn là vùng đất đã sinh ra ông Ngô Tấn Nhơn, vị Bộ trưởng hai Bộ Canh nông và Kinh tế đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa do Hồ Chủ tịch sáng lập tại kỳ họp Quốc hội đầu tiên 1946. Hai cô con gái của cụ Ngô Tấn Nhơn là Tiến sĩ Ngô Kiều Nhi (Đại học Bách khoa TP Hồ Chí Minh) và Ngô Kiều Oanh (Viện Khoa học Việt Nam).

Vĩnh Kim còn có gia đình của ông Trần Năng Lựa (cậu ruột của phu nhân Chủ tịch Tôn Đức Thắng) có ba người con đều làm bác sĩ rất nổi tiếng: bác sĩ Trần Nam Hưng, bác sĩ Trần Khải Siêu, bác sĩ Trần Hữu Di.

Còn có TS Lâm Chí Hùng, con của ông Lâm Ba, ấp Vĩnh Hòa đậu tiến sĩ tại Canada và TS Phạm Xuân Quang, con ông Phạm Xuân Thới ấp Vĩnh Thạnh thi vào đại học đậu thủ khoa, ra trường cũng thủ khoa và bảo vệ thành công luận án tiến sĩ tại Mỹ.

Vĩnh Kim bây giờ không ngừng phát triển kinh tế - xã hội và đang đô thị hóa từng ngày. Thương hiệu Vú sữa Lò Rèn đã có mặt tại nhiều nước. Đời sống vùng đất học khấm khá lên từng ngày.

Cùng chuyên mục

Chiến dịch 500 ngày đêm đang được tổ chức tại nghĩa trang liệt sĩ Hành Thịnh, xã Đình Cương. Trong số các liệt sĩ nằm lại, có nhiều người là đồng đội của vợ chồng ông Tân Ảnh: Lê Văn Chương

Những người lính ở lại núi Dàng: Mối tình lính DKB và cô y tá

TP - Cách đây hơn nửa thế kỷ, khi đất nước hòa bình, hầu hết những người lính gác lại súng gươm để trở về với quê nhà, mang theo ký ức của một thời hoa lửa. Thế nhưng, tại xã Hành Thịnh (nay là xã Đình Cương) nằm dưới chân núi Dàng- vùng căn cứ cách mạng của Quảng Ngãi, vẫn có những người lính ở lại. Đầu tháng 9 này, họ đang lặng lẽ dõi theo từng nhát cuốc của Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đang thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm.

Phiên chợ Sâm Ngọc Linh và dược liệu được tổ chức đều đặn mỗi tháng ở phố du lịch sầm uất của Đà Nẵng Ảnh: Giang Thanh

Quà quê kể chuyện Đà Nẵng

TP - Một tấm chiếu cói kể chuyện làng nghề, chai tinh dầu kể chuyện vùng dược liệu hay món đặc sản kể chuyện miền quê. Khi những món “quà quê” được đặt trong không gian trải nghiệm du lịch, câu chuyện về Đà Nẵng có cơ hội chạm vào du khách và theo họ đi xa hơn.

Gom rác đổi cháo sáng

Gom rác đổi cháo sáng

TPO - Từ những chai nhựa, vỏ lon, giấy vụn được gom lại từ mỗi gia đình, người dân xã Nghĩa Giang (tỉnh Quảng Ngãi) có thể đổi lấy cháo nóng. Những thứ từng bị xem là rác bỏ đi đang được biến thành nguồn quỹ để sẻ chia với người khó khăn.

Khát vọng hồi sinh nghề xưa của người trẻ Quảng Ngãi

Khát vọng hồi sinh nghề xưa của người trẻ Quảng Ngãi

TP - Từ những luống dâu ven sông Trà Khúc đến lò mật mía đỏ lửa, nhiều người trẻ ở Quảng Ngãi đang tìm cách đưa nghề truyền thống trở lại đời sống bằng tư duy mới. Không chỉ giữ nghề của cha ông, họ còn từng bước biến những giá trị văn hóa thành sản phẩm hàng hóa, tạo sinh kế và mở ra hướng phát triển mới cho quê hương.

Cồn Thanh Long trước lựa chọn nghiệt ngã: Giữ cồn hay đưa dân vào bờ?

Cồn Thanh Long trước lựa chọn nghiệt ngã: Giữ cồn hay đưa dân vào bờ?

TPO - Từ câu chuyện chực chờ bị ‘xóa sổ’ của cồn Thanh Long ở Vĩnh Long do sạt lở đã ngoài tầm kiểm soát, cho thấy giải pháp chống sạt lở cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long đang trở nên cấp bách, tốn kém. Đặc biệt, việc giảm khai thác cát sông đang ngày càng cần thiết để giảm sạt lở, xâm thực đất đai trù phú của vùng đồng bằng này.

Concert Thanh xuân thu hút khoảng 2 vạn bạn trẻ Ảnh: Như Ý

Chạm vào kí ức

TP - Vệt nắng chiều lóa trên những huân chương của cha nơi bức tường cũ, bừng lên trong tôi màu bất diệt của thanh xuân - sự tận hiến mãi mãi tuổi đôi mươi mà thời gian là kẻ đứng rìa. Và đêm nay, giữa sóng cuộn của tuổi trẻ, một lần nữa tôi cúi đầu tri ân. Đó là giai điệu giao hòa mang tên tình yêu Tổ quốc trong đêm Thanh xuân…

Mùa sạt lở bên dòng Cửa Lớn

Mùa sạt lở bên dòng Cửa Lớn

TPO - Mỗi mùa mưa, lũ về, những hộ dân sống ven sông Cửa Lớn, đoạn qua xã Đất Mới, tỉnh Cà Mau lại phải sống thấp thỏm với sạt lở. Có căn nhà bị “hà bá” nuốt trọn chỉ trong một đêm, có con đường bị dòng nước ngoạm mất, người dân phải tự tháo dỡ nhà, dựng cầu tạm để có lối đi.

Huyền thoại võ sáo dưới bóng trăng Phồn Xương

Huyền thoại võ sáo dưới bóng trăng Phồn Xương

TP - Dưới bóng trăng Phồn Xương, tiếng sáo sắt “Thiết địch thần phong” từng gắn với những năm tháng khởi nghĩa Yên Thế (tỉnh Bắc Ninh), nay đang được đánh thức, đưa võ sáo từ ký ức lịch sử trở thành di sản phát triển du lịch.

Tàu sân bay Mỹ USS George Washington trên vịnh Đà NẵngẢnh: Nguyễn Thành

Bất ngờ lời chào tiếng Việt trên tàu sân bay Mỹ

TP - Từ biển khơi, giữa tiếng sóng, tiếng động cơ và những mệnh lệnh bằng tiếng Anh, bất ngờ một giọng nữ cất lên qua bộ đàm tàu Pilot của Hoa tiêu hàng hải: “Xin chào các Hoa tiêu Việt Nam. Tôi người gốc Việt, chúng ta có thể trao đổi bằng tiếng Việt”. Khoảnh khắc ấy khiến những người có mặt trên tàu hoa tiêu không khỏi bất ngờ, thích thú và xúc động.

Hàng trăm điểm sạt lở mới, nhiều nơi ở Cần Thơ ‘báo động đỏ’

Hàng trăm điểm sạt lở mới, nhiều nơi ở Cần Thơ ‘báo động đỏ’

TPO - Dọc từ cửa biển cuối sông Hậu vào sâu trong đất liền, những vết sạt lở đang ngày một dài thêm. Rừng phòng hộ bị sóng biển cuốn đi, thân đê trơ trọi trước con nước. Ven sông, đường làng sụp xuống từng mảng, người dân thấp thỏm mỗi đêm vì không biết đất dưới chân mình sẽ biến mất lúc nào.

Đồng bào vui mừng khi thấy ngôi trường khang trang mọc lên giữa núi rừng Ảnh: Lê Văn Chương

Xây trường liên cấp giữa đại ngàn Trường Sơn-Bài cuối: Niềm vui trường mới

TP - Đã qua rồi thời những cậu học trò nhỏ Giẻ Triêng, Cơ Tu phải đùm cơm mì nướng, đi bộ ròng rã 7 ngày đêm băng qua những cánh rừng rình rập thú dữ để đến trường. Hôm nay, giữa những ngọn núi mờ sương của dãy Trường Sơn, một “mái ấm tri thức” bề thế đang mọc lên trong giọt mồ hôi của những người lính áo xanh và niềm tin son sắt của dân bản.

Cồn Hô oằn mình trong cơn ‘đói đất’ của hà bá

Cồn Hô oằn mình trong cơn ‘đói đất’ của hà bá

TPO - Căn nhà tình nghĩa xây kiên cố, sau 1 đêm chỉ còn một phần tường gạch nằm chênh vênh bên mép nước. Cả một cơ ngơi gần chục công đất ‘bốc hơi’ không còn dấu vết, thực tế đang diễn ra ở Cồn Hô (xã Nhị Long, tỉnh Vĩnh Long) do sạt lở. Buộc những người nông dân trên cồn phải lựa chọn tháo chạy hay đánh cược mạng sống để trụ lại.

Đồng bằng sông Cửu Long 'teo tóp' trước ‘hà bá’

Đồng bằng sông Cửu Long 'teo tóp' trước ‘hà bá’

TPO - Đồng bằng sông Cửu Long đang 'teo tóp' dần khi sạt lở ngày càng dữ dội, liên tục nuốt đất đai, nhấn chìm xóm làng. Từ những dải đất trù phú ven sông, cồn bãi phì nhiêu, tới những tuyến đê kè kiên cố đều có thể bị xói lở, nhà cửa, đất sản xuất đâu đều có thể bị 'hà bá' nuốt trong chớp mắt.

Lính Sư đoàn Phòng không 375 bám bờ ta-luy làm việc giữa cái nắng như đổ lửa Ảnh: Lê Văn Chương

Xây trường liên cấp giữa đại ngàn Trường Sơn -Bài 2: Chạy đua với thời gian

TP - Dự án trường nội trú liên cấp Tiểu học và THCS có sự tham gia của Sư đoàn Phòng không 375, Lữ đoàn Tăng thiết giáp 574, Vùng 3 Hải quân, lực lượng dân quân thường trực và Bộ đội Biên phòng thành phố Đà Nẵng. Đến tháng 8/2026, trước yêu cầu cấp thiết về tiến độ, các đơn vị quân đội tiếp tục được tăng cường lực lượng; mỗi công trường có hơn 150 cán bộ, chiến sĩ, trong đó có nhiều cán bộ, đảng viên với tay nghề xây dựng vững vàng, trực tiếp làm việc xuyên đêm.

Trung tá Hoàng Anh Hoài (thứ 2 từ trái sang), nhân viên ra-đa tàu (Vùng 3 Hải quân) từng tham gia xây dựng công trình ở đảo Sơn Ca, quần đảo Trường Sa Ảnh: Lê Văn Chương

Xây trường liên cấp giữa đại ngàn Trường Sơn: Nắng lửa đỉnh núi

TP - Tháng 7/2025, dự khởi công những ngôi trường liên cấp Tiểu học, THCS đầu tiên tại tỉnh Điện Biên, sau đó phát động xây dựng 248 trường nội trú liên cấp trên cả nước, trong đó có thành phố Đà Nẵng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Công trình này thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước đối với đồng bào biên giới, hướng tới mục tiêu lâu dài nâng cao chất lượng đời sống nhân dân vùng biên”.