Tháng trước, Mỹ áp mức thuế quan hai chữ số với 59 quốc gia và Liên minh châu Âu, cáo buộc các này “không làm đủ” để ngăn chặn hàng nhập khẩu được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Các mức thuế quan mới có hiệu lực ngay khi mức thuế quan tạm thời mà chính quyền liên bang triển khai sau thất bại tại Tòa án Tối cao hết hạn.
"Sau khi thua kiện tại Tòa án Tối cao, chính quyền một lần nữa lại cố gắng tăng thuế bất hợp pháp lên các gia đình và doanh nghiệp bằng một vòng thuế quan mới", Tổng chưởng lý New York Letitia James tuyên bố.
Tham gia cùng New York trong vụ kiện được công bố ngày 3/8 có các bang: Arizona, California, Colorado, Connecticut, Delaware, Hawaii, Illinois, Kentucky, Massachusetts, Maryland, Maine, Michigan, Minnesota, Nevada, New Jersey, New Mexico, North Carolina, Oregon, Pennsylvania, Rhode Island, Virginia, Vermont, Washington và Wisconsin.
Tổng thống Trump cho rằng thuế quan cao sẽ vực dậy ngành sản xuất của Mỹ. Năm ngoái, ông đảo ngược chính sách mà Mỹ áp dụng trong hàng thập kỷ về thuế quan thấp và thương mại tự do. Viện dẫn Đạo luật Quyền lực kinh tế khẩn cấp quốc tế từ năm 1977 (IEEPA), ông đã áp đặt thuế quan hai chữ số với hàng nhập khẩu từ hầu hết mọi quốc gia, tuyên bố thâm hụt thương mại lâu dài của Mỹ tương đương với tình trạng khẩn cấp quốc gia.
Tòa án Tối cao đã ra phán quyết, rằng IEEPA không cho phép áp thuế. Quyết định này buộc chính quyền phải hoàn trả tiền cho các nhà nhập khẩu đã trả thuế. Để đối phó, chính quyền Tổng thống Mỹ Trump chuyển sang áp thuế quan tạm thời 10% trên toàn thế giới, nhưng mức này hết hạn vào nửa đêm 24/7.
Giờ đây, Mỹ chuyển đang sử dụng các loại thuế quan bền vững hơn theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 - cho phép tổng thống áp thuế nhập khẩu và các biện pháp trừng phạt khác với các quốc gia mà Mỹ cho rằng đang tham gia vào các hoạt động thương mại không công bằng.
Chính quyền đương nhiệm viện dẫn Điều 301 để áp đặt thuế quan với các quốc gia bị cho là liên quan đến “lao động cưỡng bức”, dao động từ 10% - 12,5%, và ảnh hưởng đến các quốc gia cung cấp 99% hàng nhập khẩu của Mỹ.
Vụ kiện của 25 bang diễn ra sau hai vụ kiện khác mà các doanh nghiệp nhỏ đệ trình lên Tòa án Thương mại quốc tế vào tháng 7, cũng nhằm phản đối thuế quan theo Điều 301.
Cả hai vụ kiện đó đều lập luận, rằng chính phủ không chứng minh đầy đủ vụ kiện chống lại từng nền kinh tế cụ thể hoặc không nêu rõ cách thức thuế quan sẽ loại bỏ hành vi cụ thể mà chúng đang bị áp dụng, như yêu cầu của Điều 301.
Ông Barry Appleton - giáo sư luật và đồng giám đốc Trung tâm Luật Quốc tế của Trường Luật New York, cho biết đơn kiện xuất phát từ thực tế, rằng đây là lần thứ ba chính quyền áp thuế theo Điều 301, và tính chất "gần như sao chép y nguyên" như vậy có thể gây khó khăn cho việc bào chữa trước tòa.
Tuy nhiên, ông Appleton cho biết, trong khi các đạo luật mà chính quyền đã sử dụng để áp thuế trước đây là những đạo luật mới và chưa từng được sử dụng cho mục đích đó, thì Điều 301 từng được viện dẫn.
Trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump, ông đã viện dẫn Điều 301 để áp thuế với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, và điều này đã vượt qua các thách thức pháp lý.
