Nghệ thuật có được hư cấu lịch sử?

Nghệ thuật có được hư cấu lịch sử?
“Tiểu thuyết lịch sử không thể là hư cấu lịch sử” hay “Có thể hư cấu 100% với điều kiện hư cấu đó phải nhằm phát hiện ra 100% sự thật lịch sử”, đó là những ý kiến trái chiều của các đại biểu trong cuộc hội thảo khoa học “Sáng tạo văn học, nghệ thuật về đề tài lịch sử” do Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật trung ương tổ chức mới đây tại Hà Nội.

Nghệ thuật có được hư cấu lịch sử?

“Tiểu thuyết lịch sử không thể là hư cấu lịch sử” hay “Có thể hư cấu 100% với điều kiện hư cấu đó phải nhằm phát hiện ra 100% sự thật lịch sử”, đó là những ý kiến trái chiều của các đại biểu trong cuộc hội thảo khoa học “Sáng tạo văn học, nghệ thuật về đề tài lịch sử” do Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật trung ương tổ chức mới đây tại Hà Nội.

Cảnh trong phim
Cảnh trong phim.

Hiện nay các nhà văn, nhà viết kịch bản đều “né” viết về đề tài lịch sử. Bởi lẽ họ vẫn loay hoay tìm giải đáp giữa những những ý kiến trái chiều về mối quan hệ giữa sự thật lịch sử và hư cấu nghệ thuật. Đây là vấn đề không còn mới mẻ nhưng hầu như lúc nào cũng được đặt ra.

PGS. TS Phan Trọng Thưởng cho rằng sáng tạo về đề tài lịch sử vừa có sự tự do, vừa có sự mất tự do. Tự do ở khâu lựa chọn đối tượng, lựa chọn nhân vật và sự kiện lịch sử. Tự do ở khâu lựa chọn nhân vật và sự kiện lịch sử. Nhưng khi đã lựa chọn rồi thì nhà văn và nhà nghệ sĩ không còn được tự do nữa, họ đã bị nhận vật - sự kiện chế định trở lại. Do vậy, mượn cớ bịa đặt, xuyên tạc lịch sử hay minh họa, nhại lại lịch sử đều không phải là mục đích của nghệ thuật.

Chính vì sự loay hoay đó nên bên cạnh những tác phẩm văn học, nghệ thuật về đề tài lịch sử đã gặt hái được những thành công, vẫn có những tác phẩm gây băn khoăn, bức xúc, thậm chí là sự bất bình của nhiều văn nghệ sĩ và công chúng như: Phẩm tiết Giàn thiêu, Hội Thề, Lý Nhân Tông kế nghiệp…

PGS. TS Nguyễn Hồng Vinh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương nhấn mạnh, có một nguyên tắc mà tất cả các nhà sáng tạo văn học, nghệ thuật về đề tài lịch sử phải tuân thủ, đó là tôn trọng chân lý lịch sử, không bôi nhọ hình ảnh những anh hùng lịch sử đã được cả dân tộc tôn vinh.

Tác phẩm nghệ thuật phản ánh các nhân vật lịch sử với sự sáng tạo của người nghệ sĩ là biến các sự kiện, nhân vật lịch sử trong các tác phẩm điện ảnh với quan điểm thẩm mỹ của người nghệ sĩ đã mang lại một vẻ đẹp mới ở các nhân vật lịch sử, tạo cho công chúng niềm tin ở con người, khích lệ lòng yêu nước, cảnh báo cho họ trước những hiểm họa mà bài học lịch sử đã mang lại.

Tiểu thuyết lịch sử đòi hỏi người viết phải có tâm, phải tôn trọng lịch sử, phải tỉnh táo đánh giá, phải hết sức công tâm, nghĩa là phải gạn đục khơi trong, không được đem tà tâm vào ngòi bút.

Có thể thấy rằng, viết về đề tài lịch sử không dễ, vì nhà văn không phải người sao chép lịch sử, tái hiện lịch sử mà chỉ mượn nhân vật, bối cảnh để lý giải một vấn đề lịch sử. Nhưng trước những sự kiện lịch sử, nhà văn phải hư cấu như thế nào để không được bóp méo lịch sử, để hậu thế hiểu thêm về lịch sử dân tộc mình.

Theo PLVN

Cùng chuyên mục

Hé lộ sân khấu Mỹ Đình rộng 3.000 m2 chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam

Hé lộ sân khấu Mỹ Đình rộng 3.000 m2 chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam

TPO - Tối 22/11, buổi tổng duyệt concert "Muôn sắc Việt Nam" diễn ra tại sân vận động quốc gia Mỹ Đình. Chương trình kết nối những giá trị di sản với sức sáng tạo đương đại, hướng tới đáp ứng nhu cầu thưởng thức của đông đảo nhân dân và lan tỏa tinh thần “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”.

Thí sinh nhỏ tuổi nhất giành giải Sao Mai 2026

Thí sinh nhỏ tuổi nhất giành giải Sao Mai 2026

TPO - Nguyễn Đỗ Khánh An đã giành giải Nhất cuộc thi Sao Mai 2026 với ca khúc “Đá trông chồng” trong đêm chung kết và trao giải tối 22/11. Cô sinh năm 2006, là thí sinh nhỏ tuổi nhất cuộc thi.

TPHCM khai hội Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết

TPHCM khai hội Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết

TPO - Trong Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết, các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và không gian giới thiệu những ngành công nghiệp văn hóa nổi bật của thành phố, tạo điều kiện để người dân và du khách tham quan, trải nghiệm, giao lưu và khám phá những giá trị văn hóa đặc trưng.

Pháo hoa tầm cao, giàn phun và hỏa thuật chuẩn bị thắp sáng Mỹ Đình

Pháo hoa tầm cao, giàn phun và hỏa thuật chuẩn bị thắp sáng Mỹ Đình

TPO - Những chùm pháo hoa rực rỡ kết hợp cùng hiệu ứng ánh sáng, âm nhạc và hỏa thuật hứa hẹn tạo nên khoảnh khắc ấn tượng trên bầu trời Mỹ Đình tối 22/11, góp phần làm nóng bầu không khí trước thềm chương trình "Muôn sắc Việt Nam" chính thức diễn ra vào tối 24/11.

Kiếm vàng, trống đồng Đông Sơn 2.700 năm

Kiếm vàng, trống đồng Đông Sơn 2.700 năm

TPO - Bảo tàng Hải Phòng tổ chức không gian trưng bày hơn 300 cổ vật, hiện vật, tài liệu quý. Nổi bật với bộ kiếm nạm vàng, bạc, trống đồng Đông Sơn 2.700-2.000 năm, cùng các hiện vật, trang phục, đồ gốm, đồ vật trang trí của vua chúa, quan lại và quý tộc qua các triều đại.

Vận động viên, người dân tại TPHCM: 'Đã quá Tổ quốc ơi'

Vận động viên, người dân tại TPHCM: 'Đã quá Tổ quốc ơi'

TPO - Hàng nghìn người đổ về Công viên Bờ sông Sài Gòn để hòa cùng không khí khai mạc Đại hội Thể thao Toàn quốc lần thứ X. Chia sẻ với phóng viên Tiền Phong, các vận động viên, người dân đều hào hứng khi TPHCM đăng cai trở lại đại hội sau 20 năm, kỳ vọng mùa giải thành công.

Hàng nghìn người đổ về Công viên Bờ sông Sài Gòn xem rước đuốc

TPO - Công viên Bờ sông Sài Gòn bừng sáng trong không khí sôi động của Lễ khai mạc Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026. Hàng nghìn khán giả hòa mình vào những màn trình diễn nghệ thuật mãn nhãn, màn diễu hành đầy khí thế của 36 đoàn thể thao và nghi thức rước đuốc, thắp sáng đài lửa Đại hội.

Cả nghìn người diễu hành ở phố cổ Hà Nội

Cả nghìn người diễu hành ở phố cổ Hà Nội

TPO - Sáng 22/11, ngày hội "Bách hoa bộ hành" diễn ra tại khu vực hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội, đưa những sắc phục Việt xưa trở lại đường phố Thủ đô trong chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam.

Cảnh sắc Việt Nam qua hàng chục bom tấn điện ảnh trăm tỷ đồng

Cảnh sắc Việt Nam qua hàng chục bom tấn điện ảnh trăm tỷ đồng

TPO - Từ những danh lam thắng cảnh, di sản văn hóa đến phục trang, hiện vật trong các bộ phim, triển lãm “Việt Nam trên màn ảnh” giới thiệu tiềm năng phát triển điện ảnh của 16 tỉnh, thành phố, đồng thời tạo cơ hội kết nối giữa các địa phương, hãng phim và nhà sản xuất trong nước, quốc tế.

Hoa hậu Bảo Ngọc lần thứ ba dự hội nghị khí hậu Liên Hợp Quốc

Hoa hậu Bảo Ngọc lần thứ ba dự hội nghị khí hậu Liên Hợp Quốc

TPO - Sau thành tích Top 6 Miss World 2026, Bảo Ngọc tiếp tục các hoạt động liên quan môi trường và biến đổi khí hậu. Tại COP31 ở Thổ Nhĩ Kỳ, cô dẫn dắt sự kiện về nông nghiệp bền vững, cùng tổ chức tọa đàm về nguồn vốn cho các dự án khí hậu của thanh niên.

Cần Thơ rộn ràng đêm khai hội Oóc Om Bóc - Đua ghe Ngo

Cần Thơ rộn ràng đêm khai hội Oóc Om Bóc - Đua ghe Ngo

TPO - Tối 21/11, tại Công viên 30 Tháng 4 (phường Phú Lợi, TP. Cần Thơ), chương trình nghệ thuật với chủ đề Sắc màu di sản phương Nam diễn ra, chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và khai mạc Lễ hội Oóc Om Bóc - Đua ghe Ngo TP. Cần Thơ năm 2026.

Chưởng Kim Dung lên màn ảnh nhỏ, Tiểu Long Nữ (Lưu Diệc Phi) và Dương Quá (Huỳnh Hiểu Minh)

Ai còn đọc truyện chưởng Kim Dung?

TP - 15 tác phẩm của Kim Dung vừa được mua bản quyền xuất bản, mở đầu bằng bộ Thiên long bát bộ dự kiến ra mắt tháng 12. Hơn nửa thế kỷ sau cơn sốt kiếm hiệp tại Việt Nam, một số người bắt đầu hoài nghi về sức hút của những pho truyện dài trong đời sống hôm nay.