Đáng chú ý, Nga từng công khai đặt nghi vấn các tàu dân sự hoạt động trên biển Baltic có thể được sử dụng làm bệ phóng UAV, đồng thời cáo buộc một số nước láng giềng tạo điều kiện cho các cuộc tấn công.
Tàu hàng Nga bốc cháy giữa biển Baltic
Ngày 21/11, hai UAV tấn công một tàu hàng Nga đang trên đường tới Kaliningrad tại vùng biển quốc tế thuộc vịnh Phần Lan, cách biên giới Nga khoảng 3 hải lý. Thống đốc tỉnh Leningrad Alexander Drozdenko thông báo sự việc, cho biết lực lượng chức năng sơ tán thủy thủ đoàn và đánh giá thiệt hại.
Báo kinh tế Nga RBC đưa tin, con tàu bị tấn công là Sparta II, treo cờ Nga, thuộc sở hữu của công ty Oboronlogistika - doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hậu cần cho Bộ Quốc phòng Nga. Tàu nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ từ năm 2022 do bị cáo buộc liên quan vận chuyển vũ khí phục vụ lợi ích của Nga. Sau vụ tấn công, trên tàu xảy ra cháy và các vụ nổ. Tàu bị hư hại, trôi vào vùng biển Phần Lan, buộc lực lượng cứu hộ nước này triển khai chiến dịch khẩn cấp. Phía Phần Lan cho biết chưa có thông tin xác nhận về loại hàng hóa trên tàu, nhưng không loại trừ khả năng có vật tư quân sự. Đây là chi tiết khiến vụ việc đặc biệt nhạy cảm về phương diện quân sự và an ninh.
Cùng ngày, tỉnh Kaliningrad của Nga cũng kích hoạt hệ thống cảnh báo nguy cơ UAV. Thống đốc Alexei Besprozvannykh cho biết tại huyện Neman xuất hiện một vật thể đáng ngờ từ hướng Litva. Tuy nhiên, sau khi kiểm tra, lực lượng chức năng không phát hiện mối đe dọa thực tế. Ngoại trưởng Litva Kestutis Budrys sau đó bác bỏ cáo buộc nước này liên quan hoạt động UAV nhằm vào Nga, khẳng định Litva không cho phép sử dụng không phận nước này để tiến hành các cuộc tấn công như vậy. Hai sự việc liên tiếp đặt ra câu hỏi về khả năng mở rộng phạm vi hoạt động của UAV Ukraine tới khu vực Baltic, nơi có vị trí đặc biệt nhạy cảm đối với an ninh Nga và NATO.
Mátxcơva nghi ngờ điều gì?
Điểm đáng chú ý là giả thuyết sử dụng tàu dân sự làm bệ phóng UAV không phải nhận định mới xuất hiện sau vụ Sparta II. Ngày 13/4/2026, Trợ lý Tổng thống Nga, Chủ tịch Hội đồng Hàng hải Nikolai Patrushev, đã đề cập trực tiếp khả năng này khi trả lời phỏng vấn nhật báo Nga Rossiyskaya Gazeta.
Ông Patrushev cho rằng, các UAV Ukraine có thể được phóng ngay từ boong tàu hoạt động trên biển Baltic. Ông lập luận, khoảng cách từ biên giới phía Bắc Ukraine tới tỉnh Leningrad vượt 1.400 km, khiến một hành trình UAV như vậy cần được tính toán kỹ lưỡng và, theo quan điểm của ông, khó có thể thực hiện nếu không có sự đồng ý của các quốc gia mà phương tiện bay đi qua.
Ông Patrushev còn cáo buộc một số quốc gia láng giềng có hành vi đồng lõa trong các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào cảng biển Nga. Tuy nhiên, các nước Baltic đã bác bỏ cáo buộc cho phép Ukraine sử dụng lãnh thổ hoặc không phận của mình để tiến hành hoạt động quân sự chống Nga.
Giả thuyết phóng UAV từ tàu biển có một số điểm đáng chú ý về mặt chiến thuật. Biển Baltic là khu vực có mật độ tàu thương mại cao, với các tuyến hàng hải nối Nga với nhiều cảng châu Âu. Một tàu dân sự có thể di chuyển trên vùng biển quốc tế, tiếp cận khu vực phù hợp rồi triển khai UAV, khiến việc xác định điểm xuất phát và chủ thể tổ chức tấn công trở nên phức tạp.
Một khả năng khác là UAV được phóng từ lãnh thổ nước thứ ba hoặc bay qua không phận các quốc gia Baltic trước khi tiếp cận mục tiêu. Tuy nhiên, đây mới là những giả thuyết chiến thuật. Chưa có bằng chứng công khai xác nhận UAV tấn công Sparta II được phóng từ tàu biển, Litva hay bất kỳ quốc gia thứ ba nào.
Mắt xích hậu cần và tiền đồn quân sự Nga trước sức ép mới
Vụ việc có ý nghĩa lớn bởi Kaliningrad không phải một vùng lãnh thổ thông thường. Nằm giữa Ba Lan và Litva, tách biệt khỏi phần lãnh thổ chính của Nga, Kaliningrad là một trong những tiền đồn quân sự quan trọng nhất của Nga tại châu Âu, nơi đặt trụ sở Hạm đội Baltic và nhiều cơ sở quân sự chiến lược.
Việc bảo đảm vận tải hàng hóa, nhiên liệu, vật tư và các nhu cầu thiết yếu cho khu vực này phụ thuộc đáng kể vào những tuyến hàng hải nối Kaliningrad với các cảng Nga, đặc biệt là Saint Petersburg và Ust-Luga.
Theo RBC, Sparta II hoạt động trên tuyến Saint Petersburg - Kaliningrad và thuộc hệ thống hậu cần có liên hệ với Bộ Quốc phòng Nga. Vì vậy, tấn công con tàu không chỉ gây thiệt hại cho một phương tiện vận tải mà còn đặt ra vấn đề bảo vệ các tuyến cung ứng có ý nghĩa chiến lược.
Điều đáng quan tâm không chỉ là Ukraine có thể đưa UAV tới gần Kaliningrad đến đâu, mà còn là phương thức triển khai nào sẽ được sử dụng: phóng trực tiếp từ lãnh thổ Ukraine, tận dụng tàu dân sự trên biển Baltic hay khai thác những khoảng trống trong hệ thống kiểm soát không phận khu vực. Nếu kịch bản phóng UAV từ tàu biển được xác nhận, Baltic có thể trở thành một mặt trận đối đầu mới, nơi ranh giới giữa hoạt động hàng hải dân sự và chiến tranh ngày càng khó phân định.
Đáng chú ý, vụ việc xảy ra trong bối cảnh tỉnh Leningrad vừa trải qua một đợt tấn công UAV quy mô lớn. Thống đốc Drozdenko cho biết lực lượng phòng không Nga đã đánh chặn 80 UAV trong đêm 20 rạng sáng 21/11. Điều này cho thấy khu vực Tây Bắc nước Nga đang phải đối mặt sức ép ngày càng lớn từ các hoạt động UAV, hãng tin Nga Interfax nhận định.
Thống đốc Kaliningrad Besprozvannykh khẳng định sự cố không đe dọa hoạt động cung ứng của khu vực. Tuy nhiên, nếu các cuộc tấn công nhằm vào tàu hàng tiếp tục tái diễn, Nga sẽ phải tăng cường bảo vệ các tuyến vận tải biển, nâng cao năng lực giám sát và phòng thủ UAV, đồng thời tính đến nguy cơ các sự cố quân sự lan sang vùng biển và không phận của các nước NATO.