Phát triển điện mặt trời mái nhà
Ngày 26/6, tại Hội thảo “Chuyển đổi xanh, cần gì để tăng tốc?” do Báo Thanh Niên tổ chức, ông Bùi Trung Kiên - Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Điện lực TPHCM - cho biết, hiện thành phố có khoảng 22.800 hệ thống điện mặt trời mái nhà đang vận hành, trong đó khoảng 2.000 hệ thống điện mặt trời tự sản, tự tiêu thụ.
Theo ông Kiên, việc phát triển điện mặt trời mái nhà góp phần bổ sung nguồn điện, giảm phụ thuộc vào các nguồn phát điện truyền thống như than hoặc LNG, qua đó đóng góp tích cực cho quá trình chuyển đổi xanh trong lĩnh vực năng lượng.
Tuy nhiên, ông Kiên cũng lưu ý Nghị định 58 hiện khuyến khích mô hình tự sản, tự tiêu nên việc bán điện cho hàng xóm vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Những rào cản gồm tính pháp lý chưa rõ ràng, nguy cơ mất an toàn điện, cháy nổ cũng như những phát sinh trong quan hệ dân cư khi mua bán điện.
Trong bối cảnh TPHCM đang đẩy mạnh chuyển đổi giao thông xanh với số lượng xe điện ngày càng tăng, từ xe máy đến ô tô, ông Kiên cho rằng thay vì đầu tư điện mặt trời mái nhà để bán điện cho hộ dân xung quanh, các chủ đầu tư có quỹ đất và diện tích mái phù hợp nên phát triển mô hình “điện mặt trời mái nhà kết hợp trạm sạc”. Theo ông Kiên, mô hình này vừa tận dụng hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo, vừa góp phần phục vụ quá trình chuyển đổi giao thông xanh và bảo vệ môi trường.
Nút thắt trong chuyển đổi xanh
TS. Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TPHCM - cho rằng quá trình chuyển dịch sang nền kinh tế tuần hoàn và giao thông xanh đang đối mặt với ba nút thắt lớn.
Theo ông Thuận, trước hết là áp lực lên hệ thống truyền tải điện. Nhiều ý kiến cho rằng chỉ cần bảo đảm đủ nguồn điện là có thể điện hóa giao thông, tuy nhiên, rào cản thực sự nằm ở hạ tầng truyền tải và khả năng điều phối phụ tải của lưới điện hiện nay. Nút thắt thứ hai là nguồn vốn. Việc chuyển đổi sang hạ tầng xanh đòi hỏi nguồn lực tài chính rất lớn, vượt quá khả năng cân đối của ngân sách địa phương. Bên cạnh đó, hệ thống pháp lý cũng chưa theo kịp thực tiễn.
Ông Thuận cho biết, Việt Nam hiện vẫn chưa có một khung pháp lý hoàn chỉnh về xe điện để kiểm soát tiêu chuẩn an toàn đối với pin, linh kiện cũng như việc xử lý rác thải công nghệ sau vòng đời sản phẩm; trách nhiệm dân sự khi xảy ra sự cố cháy nổ pin giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng vẫn chưa được phân định rõ ràng, khiến nhiều người còn e ngại.
Cùng nhìn nhận về những thách thức trong quá trình chuyển đổi xanh, PGS.TS Nguyễn Đình Thọ - Phó viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường - cho biết, quy mô kinh tế xanh của Việt Nam năm 2020 mới đạt khoảng 2%, với tốc độ tăng trưởng 12-13% mỗi năm. Đến nay, tỷ lệ này mới tăng lên khoảng 4-4,5%, đồng nghĩa kinh tế “nâu” vẫn chiếm tỷ trọng rất lớn.
Theo ông Thọ, để thúc đẩy chuyển đổi xanh cần đồng thời phát triển công nghệ xanh, tài chính xanh và nguồn nhân lực. Trong đó, chất lượng nguồn nhân lực đang là mắt xích yếu nhất. “Chúng ta có đầu tư hạ tầng, máy móc tốt đến đâu, giống như đầu tư xe tăng mà không có người lái thì chiếc xe tăng này cũng phải bỏ đi”, ông Thọ nhấn mạnh.
