Thực hiện NQ 57 : Xây dựng “bộ não số” cho siêu đô thị thông minh

Từ những kết quả bước đầu trong chuyển đổi số, TPHCM đang đứng trước cơ hội khai thác các cơ chế mới để khơi thông nguồn lực, thúc đẩy nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ. Đây là nền tảng quan trọng để thành phố nâng cao năng lực quản trị, hướng đến xây dựng siêu đô thị thông minh.

Bài 3: TPHCM tận dụng cơ chế mới, tạo đột phá khoa học - công nghệ

1-day-manh-nen-tang-so.jpg
Các nền tảng số đang được TPHCM đẩy mạnh ứng dụng trong quản lý, điều hành và giải quyết thủ tục hành chính, từng bước hình thành hệ sinh thái dữ liệu phục vụ đô thị thông minh. Ảnh: Thanh Tâm

Dữ liệu số trở thành “bộ não” điều hành

Sau thời gian triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, TPHCM ghi nhận nhiều chuyển biến trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Công nghệ ngày càng được ứng dụng sâu vào quản lý, điều hành, giải quyết thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ thiết yếu cho người dân.

Theo báo cáo của UBND TPHCM tại buổi làm việc với Đoàn giám sát Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội ngày 13/10/2026, hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của thành phố đã xử lý hơn 4,6 triệu hồ sơ; ứng dụng Công dân số ghi nhận trên 8 triệu lượt tương tác. Tỷ lệ kích hoạt tài khoản định danh điện tử VNeID mức độ 2 đạt 99,89%.

Trong các lĩnh vực thiết yếu, 100% bệnh viện triển khai bệnh án điện tử, 100% cơ sở giáo dục thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt. Hơn 112.000 cán bộ, công chức đã hoàn thành bồi dưỡng trên nền tảng Bình dân học vụ số; hoạt động tuyên truyền, trang bị kỹ năng an toàn trên không gian mạng được triển khai đến hơn 50.000 lượt người dân, học sinh.

Những kết quả này cho thấy chuyển đổi số đang dần chuyển từ xây dựng nền tảng sang khai thác dữ liệu, ứng dụng công nghệ phục vụ quản trị và phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, thành phố vẫn đối mặt với những hạn chế về kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các ngành, cấp; chất lượng hệ thống số và năng lực nhân sự công nghệ thông tin tại cơ sở chưa đồng đều. Đây là những vấn đề cần được tháo gỡ để chuyển đổi số đi vào chiều sâu.

Tận dụng cơ chế mới để khai thông nguồn lực

Một trong những cơ sở quan trọng để TPHCM tạo đột phá trong giai đoạn tới là Luật Phát triển đô thị. Luật mở ra cơ hội để thành phố chủ động hơn trong quy hoạch, quản lý và vận hành đô thị theo hướng thông minh, hiện đại, dựa trên dữ liệu.

Đáng chú ý, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là những động lực quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Nguồn ngân sách dành cho các lĩnh vực này có thể được phân bổ, sử dụng linh hoạt, gắn với kết quả đầu ra và hiệu quả thực tế.

Trả lời PV Tiền Phong, Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM cho biết, các cơ chế mới tạo điều kiện để thành phố chủ động huy động nguồn lực, tổ chức nghiên cứu, phát triển công nghệ và đưa kết quả nghiên cứu ra thị trường. Đây cũng là cơ sở để chuyển các cơ chế đặc thù thành công cụ cụ thể, tháo gỡ những điểm nghẽn trong phát triển khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

3-tphcm-dau-tau-khcn.jpg
TPHCM đẩy mạnh phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng siêu đô thị thông minh, hiện đại, giữ vai trò đầu tàu trong lĩnh vực công nghệ.

Trọng tâm là đổi mới cơ chế tài chính, đẩy mạnh khoán chi, huy động nguồn lực xã hội, hợp tác công - tư và phát huy vai trò của các quỹ đầu tư trong hỗ trợ nghiên cứu, phát triển, thương mại hóa công nghệ. Thành phố cũng chú trọng phát triển các trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, cơ sở thử nghiệm và hạ tầng dữ liệu dùng chung, tạo điều kiện để viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp cùng khai thác nguồn lực, hạn chế đầu tư trùng lặp.

Song song đó, TPHCM hướng đến thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox). Công nghệ mới sẽ được kiểm chứng trong môi trường thực tế, đánh giá hiệu quả và quản lý rủi ro trước khi mở rộng ứng dụng. Qua đó, thành phố kỳ vọng hình thành chuỗi liên kết từ nghiên cứu, thử nghiệm, hoàn thiện sản phẩm đến sản xuất và thương mại hóa, rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu khoa học với nhu cầu thực tiễn.

Dù vậy, để các cơ chế mới phát huy hiệu quả, thành phố cần tiếp tục tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực và nhân lực. Thực tế, một số chính sách còn chậm tiến độ; việc phân bổ, giải ngân kinh phí chưa đáp ứng yêu cầu; dữ liệu và hệ thống số chưa kết nối đồng bộ, trong khi năng lực công nghệ thông tin ở cấp cơ sở còn chưa đồng đều. Đây là những vấn đề cần được xử lý song song với việc mở rộng đầu tư và ứng dụng công nghệ.

“Quyền kỹ thuật số” của người dân

Bên cạnh cơ chế, nguồn lực và công nghệ, một đô thị thông minh cần bảo đảm người dân được tiếp cận và hưởng lợi từ thành quả chuyển đổi số.

Luật sư Trần Anh Tuấn (Đoàn Luật sư TPHCM) cho rằng chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện ứng dụng công nghệ mà còn gắn với việc xác lập, bảo đảm quyền kỹ thuật số của người dân. Người dân không đơn thuần là đối tượng thụ hưởng dịch vụ công mà còn là chủ thể tham gia, tương tác và giám sát hoạt động quản trị đô thị trên các nền tảng số.

Từ góc nhìn pháp lý, dữ liệu ngày nay được xem như “mạch máu” của đô thị thông minh, còn pháp luật chính là “đường ống” đảm bảo dòng chảy đó vận hành an toàn, minh bạch và hiệu quả. Để kết nối, chia sẻ thông tin giữa các sở, ngành và hình thành kho dữ liệu dùng chung, TPHCM cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo đảm dữ liệu được quản lý an toàn, minh bạch và hiệu quả.

Khai thác dữ liệu cũng mở ra khả năng đổi mới phương thức quản trị, giúp chính quyền đưa ra quyết định sát thực tế hơn. Chẳng hạn, dữ liệu dân cư có thể hỗ trợ phân tuyến tuyển sinh, quy hoạch trường lớp, giảm áp lực tại khu vực đông dân, đồng thời bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục cho con em lao động nhập cư.

Tuy nhiên, đô thị thông minh khó hình thành nếu khoảng cách số giữa các nhóm dân cư vẫn tồn tại. Cùng với đầu tư hạ tầng và phát triển nền tảng công nghệ, thành phố cần tiếp tục phổ cập kỹ năng số, giúp người dân ở mọi độ tuổi, điều kiện và hoàn cảnh có thể tiếp cận dịch vụ số. Người dân cũng cần được trang bị kiến thức bảo mật dữ liệu, nhận diện, kiểm chứng thông tin và sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm.

Theo luật sư Trần Anh Tuấn, TPHCM cần kết hợp đồng bộ giữa phát triển công nghệ, hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực số trong cộng đồng. Thành công của chuyển đổi số không chỉ được đo bằng số lượng nền tảng, ứng dụng được triển khai mà quan trọng hơn là người dân có thực sự được hưởng lợi, tiếp cận bình đẳng và chủ động tham gia quá trình này hay không. Đây cũng là thước đo đối với mục tiêu xây dựng TPHCM trở thành siêu đô thị thông minh, hiện đại và có năng lực cạnh tranh cao.

TPHCM có thêm 2 trợ lý AI phục vụ người dân

Ngày 2/11, Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM phối hợp Đại học Kinh tế TPHCM bàn giao hai hệ thống trợ lý trí tuệ nhân tạo (AI), hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tra cứu thủ tục hành chính và công chức, viên chức xử lý công việc chuyên môn.

Được phát triển trên nền tảng mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt kết hợp đồ thị tri thức, một hệ thống có chức năng hỏi đáp, hướng dẫn thủ tục hành chính bằng ngôn ngữ tự nhiên, kèm trích dẫn nguồn pháp lý. Hệ thống còn lại hỗ trợ công chức tra cứu văn bản, tổng hợp dữ liệu, soạn thảo văn bản hành chính, nhận dạng giọng nói, ký tự và dịch thuật.

Hai bộ dữ liệu chuyên biệt được xây dựng với 1.256 tệp phục vụ tư vấn dịch vụ công và 68.048 tệp dành cho công chức, viên chức. Qua thử nghiệm, hơn 150 người đã tham gia với 2.847 phiên hội thoại và 8.532 lượt trao đổi.

Ông Phạm Huỳnh Quang Hiếu, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM, cho biết Sở sẽ phối hợp đưa các hệ thống vào sử dụng, tiếp tục hoàn thiện, bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và đánh giá hiệu quả để xem xét nhân rộng.

Nhiều kết quả nổi bật

Sau hơn một năm triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, TPHCM ghi nhận nhiều kết quả nổi bật:

  • Hoàn thành 97,4% nhiệm vụ Trung ương giao: Thành phố hoàn thành 187/192 nhiệm vụ có thời hạn; ban hành 22/39 văn bản quy phạm pháp luật theo kế hoạch năm 2026.
  • Hạ tầng số phủ rộng: Hệ thống điều hành thông minh được triển khai tại 168/168 phường, xã, đặc khu; công bố 70 cơ sở dữ liệu mở, xây dựng bản đồ số với 205 lớp dữ liệu, kết nối 13 nhóm dữ liệu quốc gia. Tỷ lệ phủ sóng 5G đạt 97% vào cuối quý III/2026.
  • Đầu tư nghiên cứu khoa học: Trong 10 tháng đầu năm, thành phố phê duyệt 71 nhiệm vụ khoa học - công nghệ với tổng kinh phí gần 292 tỷ đồng; nghiệm thu 64 nhiệm vụ, tạo ra 85 bài báo quốc tế và 11 sản phẩm đăng ký sở hữu trí tuệ, quy trình công nghệ.
  • Thúc đẩy thương mại hóa: Có 54 sản phẩm đăng ký tham gia đề án thí điểm thương mại hóa, với tổng kinh phí đề xuất hơn 500 tỷ đồng. Sàn giao dịch công nghệ ghi nhận 54 hợp đồng chuyển giao, mua bán thiết bị, trị giá khoảng 35,1 tỷ đồng. Quỹ đầu tư mạo hiểm quy mô 500 tỷ đồng đã đi vào hoạt động.
  • Thử nghiệm công` nghệ mới: Thành phố chấp thuận chủ trương triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đối với công nghệ UAV tại Cần Giờ, Củ Chi và Khu đô thị khoa học, công nghệ Bắc Thành phố; bố trí gần 40 tỉ đồng thực hiện 12 hạng mục ứng dụng UAV phục vụ quản trị, điều hành.

Cùng chuyên mục

Thanh tra Vietlott cùng 4 công ty xổ số kiến thiết

Thanh tra Vietlott cùng 4 công ty xổ số kiến thiết

TPO - Công ty TNHH MTV xổ số điện toán Việt Nam (Vietlott) cùng 4 công ty xổ số kiến thiết nằm trong danh sách thanh tra việc chấp hành phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và quản lý vốn, tài sản.

Thành công thực tế đến từ mô hình đại lý tiêu chuẩn Hoa Sen Home

Thành công thực tế đến từ mô hình đại lý tiêu chuẩn Hoa Sen Home

Với mô hình đại lý tiêu chuẩn, Hoa Sen Home hướng đến đồng hành cùng các đối tác từ bước xây dựng điểm bán đến quá trình phát triển hoạt động kinh doanh theo hướng chuyên nghiệp, giúp các giải pháp về sản phẩm, trưng bày, vận hành và tiếp cận khách hàng.

BSR thúc đẩy nghiên cứu công nghệ thu hồi và lưu trữ CO2, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0

BSR thúc đẩy nghiên cứu công nghệ thu hồi và lưu trữ CO2, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0

Nhằm tìm kiếm giải pháp công nghệ phù hợp để giảm phát thải trong hoạt động sản xuất, Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR, đơn vị thành viên của PETROVIETNAM) đẩy mạnh nghiên cứu, hợp tác với các cơ sở đào tạo và chuyên gia quốc tế về công nghệ thu hồi, lưu trữ CO₂. Đây được xem là một trong những hướng đi quan trọng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam thúc đẩy trao đổi về khoa học tính toán bảo hiểm

Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam thúc đẩy trao đổi về khoa học tính toán bảo hiểm

Ngày 18/11/2026, tại Hà Nội, Hội thảo “Các xu hướng mới và thực tiễn trong lĩnh vực khoa học tính toán bảo hiểm” được tổ chức trong khuôn khổ chương trình hợp tác chuyên môn giữa Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV) và Hiệp hội các chuyên gia tính toán bảo hiểm phi nhân thọ (CAS). Với sự tham gia trình bày của các chuyên gia quốc tế, hội thảo tập trung vào những xu hướng công nghệ mới, phương pháp định phí, quản trị tài chính và chuẩn mực, qua đó mở ra những góc nhìn thiết thực đối với sự phát triển của thị trường bảo hiểm Việt Nam.

BIDV ghi dấu ấn trong lĩnh vực tài chính phái sinh

BIDV ghi dấu ấn trong lĩnh vực tài chính phái sinh

Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) vừa được Tạp chí Asia Risk trao giải thưởng Ngân hàng cung cấp sản phẩm tài chính phái sinh tốt nhất Việt Nam năm 2026. Đây là lần thứ 7 BIDV được trao tặng giải thưởng quốc tế uy tín này.

Kiến nghị làm rõ trường hợp không nợ thuế vẫn bị hoãn xuất cảnh

Kiến nghị làm rõ trường hợp không nợ thuế vẫn bị hoãn xuất cảnh

TPO - Hơn 250.000 thông báo tạm hoãn xuất cảnh đã được cơ quan thuế ban hành, phần lớn liên quan đến người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đăng ký (trạng thái 06). Bộ Tài chính cho biết ghi nhận kiến nghị làm rõ điều kiện áp dụng tạm hoãn xuất cảnh với nhóm này, nhất là trường hợp không còn tiền thuế nợ và không thiếu hồ sơ khai thuế.

BSR kiến tạo tương lai bằng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

BSR kiến tạo tương lai bằng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Với hơn 2.300 sáng kiến cải tiến, giá trị làm lợi gần 2.000 tỷ đồng và hàng chục sản phẩm mới được thương mại hóa, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang đóng góp trực tiếp vào hiệu quả sản xuất kinh doanh của Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR), đơn vị thành viên PETROVIETNAM. Trên nền tảng đó, doanh nghiệp tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), phát triển năng lượng xanh, hướng tới năng lực cạnh tranh toàn cầu trong lĩnh vực năng lượng và hóa dầu.

'Nvidia không có ý định đưa Jensen Huang trở lại vị trí CEO'

'Nvidia không có ý định đưa Jensen Huang trở lại vị trí CEO'

TPO - Nvidia ghi nhận doanh thu quý III đạt gần 116 tỷ USD, tăng 103% so với cùng kỳ năm ngoái, vượt kỳ vọng của Phố Wall. Tuy nhiên, ông Harvey Jones - Chủ tịch Hội đồng quản trị Nvidia - cho biết "Nvidia không có ý định đưa Jensen Huang trở lại vị trí CEO” sau khi ông từ chức vì những cáo buộc liên quan đến đời tư.

Tỷ phú Jensen Huang vắng bóng tại APEC, cạnh tranh chip Mỹ - Trung còn nóng?

Tỷ phú Jensen Huang vắng bóng tại APEC, cạnh tranh chip Mỹ - Trung còn nóng?

TPO - Google, Boeing, Visa, Mastercard và UPS nằm trong danh sách doanh nghiệp Mỹ tham dự các hoạt động APEC tại Thâm Quyến, Trung Quốc. Trong khi giới kinh doanh tìm cơ hội đối thoại, sự vắng mặt của tỷ phú Jensen Huang diễn ra giữa lúc Nvidia thay lãnh đạo và cạnh tranh bán dẫn Mỹ - Trung tiếp tục căng thẳng.

Giá vàng tiếp tục giảm

Giá vàng tiếp tục giảm

TPO - Sáng nay (18/11), giá vàng trong nước tiếp tục giảm theo giá thế giới. Theo đó, vàng miếng SJC bán ra về mốc 137,2 triệu đồng/lượng và cao hơn thế giới hơn 18 triệu đồng/lượng.

Trước thềm khánh thành, Nhà máy Tôn Nam Kim Phú Mỹ hướng đến nhu cầu vật liệu đa dạng của thị trường

Trước thềm khánh thành, Nhà máy Tôn Nam Kim Phú Mỹ hướng đến nhu cầu vật liệu đa dạng của thị trường

Dự kiến khánh thành vào ngày 21/11/2026, Nhà máy Tôn Nam Kim Phú Mỹ đánh dấu bước phát triển mới trong chiến lược đầu tư của Tôn Nam Kim. Bên cạnh mở rộng năng lực sản xuất, dự án hướng đến đáp ứng nhu cầu vật liệu ngày càng đa dạng, từ xây dựng dân dụng đến các ngành công nghiệp.

Bizman Media ra mắt màn hình LED tròn 360° quy mô lớn nhất Việt Nam tại Nhà ga T3 - Cảng HKQT Tân Sơn Nhất

Bizman Media ra mắt màn hình LED tròn 360° quy mô lớn nhất Việt Nam tại Nhà ga T3 - Cảng HKQT Tân Sơn Nhất

Với diện tích hiển thị lên tới 383 m², màn hình LED tròn 360° tại Nhà ga T3 - Cảng HKQT Tân Sơn Nhất tiếp tục khẳng định năng lực đầu tư, phát triển hạ tầng quảng cáo ngoài trời quy mô lớn của Bizman Media. Cùng hệ sinh thái OOH/DOOH tại các vị trí trọng điểm, Bizman Media không ngừng mở rộng dấu ấn trên thị trường truyền thông quảng cáo, đồng thời đồng hành cùng cuộc thi Hoa hậu Việt Nam 2026 với vai trò Nhà tài trợ truyền thông.