Không chỉ ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành, TPHCM đang đưa các tiện ích số vào nhiều lĩnh vực thiết yếu, đồng thời huy động lực lượng cơ sở hướng dẫn người dân tiếp cận, sử dụng công nghệ.
Bài 2: Cả hệ thống chính trị TPHCM vào cuộc, đẩy mạnh chuyển đổi số
Tăng tốc đưa công nghệ vào đời sống
Sau hơn một năm hoạt động, Trạm công dân số tại Cao ốc Đảo Kim Cương (phường Bình Trưng) trở thành điểm kết nối các tiện ích công nghệ ngay trong khu dân cư. Từ trạm thí điểm ban đầu, TPHCM hiện có 8 trạm đi vào hoạt động, ghi nhận hơn 83.000 lượt sử dụng. Trong đó, gần 21.000 lượt thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ công và hơn 62.000 lượt đo, kiểm tra sức khỏe.
Không chỉ người lớn tuổi, nhiều bạn trẻ cũng hào hứng trải nghiệm mô hình này. Minh Anh (Trường Đại học Tôn Đức Thắng), cho biết từng tra cứu địa điểm vui chơi tại TPHCM qua trạm và bất ngờ vì thông tin hiển thị nhanh, dễ tìm. Các tiện ích như tra cứu xe buýt, đặt vé máy bay, mua sắm trực tuyến giúp tiết kiệm thời gian. Bạn mong mô hình được nhân rộng để nhiều người thuận tiện tiếp cận dịch vụ số.
Trạm được trang bị kiosk điện tử, hỗ trợ nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán lệ phí, tra cứu tiến độ giải quyết thủ tục và gửi phản ánh về an ninh trật tự, các vấn đề đô thị. Người dân còn có thể đăng ký bảo hiểm y tế, khám chữa bệnh từ xa, thanh toán hóa đơn điện, nước, học phí, mở tài khoản ngân hàng và sử dụng nhiều tiện ích khác ngay tại nơi sinh sống.
Cùng với các mô hình phục vụ người dân, Công an TPHCM cũng đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ vào hoạt động chuyên môn. Ngày 20/10, đơn vị ra mắt Tổ tiếp nhận, xử lý thông tin khẩn cấp và Câu lạc bộ Khoa học công nghệ Công an Thành phố.
Câu lạc bộ tập hợp cán bộ, chiến sĩ có chuyên môn, đam mê nghiên cứu để trao đổi, đề xuất sáng kiến, phát triển giải pháp công nghệ phục vụ công tác công an. Tổ tiếp nhận, xử lý thông tin khẩn cấp có nhiệm vụ tiếp nhận tin báo qua tổng đài 113, 114; phân loại, chuyển thông tin về an ninh trật tự, cháy, nổ đến đơn vị chức năng và hỗ trợ điều phối lực lượng xử lý.
Đây là bước chuẩn bị hướng đến tích hợp ba đầu số 113, 114, 115 thành một đầu mối thống nhất, rút ngắn thời gian phản ứng khi người dân cần trợ giúp. Theo Đại tá Trần Hồng Minh, 2 mô hình góp phần cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và triển khai Quyết định 1166/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức hệ thống tiếp nhận, xử lý thông tin khẩn cấp. Lãnh đạo Công an TPHCM yêu cầu các mô hình vận hành thực chất, tạo ra sản phẩm công nghệ hữu ích cho người dân, doanh nghiệp.
Chị Nguyễn Thị Thùy Trang (phường Tân Bình) cho rằng việc tích hợp các đầu số khẩn cấp thành một đầu mối là cần thiết. Chị từng chứng kiến một vụ cháy, nhiều người xung quanh hoảng loạn, không biết nên gọi công an hay cứu hỏa trước. Trong tình huống khẩn cấp, người dân rất dễ lúng túng, trong khi mỗi giây chậm trễ đều có thể ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe.
Người biết hướng dẫn người chưa biết
Ở phạm vi toàn thành phố, UBND TPHCM vừa ra mắt 3 mô hình chuyển đổi số trong các lĩnh vực thiết yếu, gồm kết nối giao thông công cộng trên ứng dụng VNeID; xây dựng kho dữ liệu chứng sinh, báo tử phục vụ giải quyết thủ tục hành chính và tổ phản ứng nhanh nghĩa tình hỗ trợ người dân đăng ký khai tử tại nhà.
Với mô hình giao thông công cộng, người dân có thể tra cứu lộ trình metro, xe buýt và tiếp cận vé điện tử tích hợp trên VNeID. Kho dữ liệu chứng sinh, báo tử đang được thí điểm tại bốn bệnh viện Chợ Rẫy, Từ Dũ, Hùng Vương và Ung Bướu, giúp kết nối thông tin, giảm giấy tờ và hạn chế việc đi lại giữa các cơ quan. Trong khi đó, tổ phản ứng nhanh nghĩa tình kết nối Tổng đài 1022, hỗ trợ người dân làm thủ tục khai tử tại nhà. Lực lượng cấp xã sẽ đến xác minh, hướng dẫn cấp giấy chứng tử, hỗ trợ xóa đăng ký thường trú trực tuyến và các thủ tục liên quan đến hậu sự, góp phần giảm thời gian đi lại và chia sẻ khó khăn với gia đình.
Ông Trương Minh Huy Vũ - Phó Chủ tịch UBND TPHCM, cho biết thành phố sẽ tiếp tục mở rộng các mô hình. Trong lĩnh vực giao thông, TPHCM nghiên cứu kết nối thêm taxi, xe công nghệ, xe du lịch liên tỉnh, liên vùng và mở rộng phạm vi ra toàn vùng Đông Nam Bộ. Thành phố cũng định hướng mở rộng kho dữ liệu chứng sinh, báo tử đến các cơ sở y tế công lập, tư nhân; hoàn thiện mô hình phản ứng nhanh nghĩa tình để hỗ trợ cả những trường hợp người dân qua đời tại nhà. Qua đó, từng bước hình thành hành trình công dân số trên nền tảng xã hội số và chính quyền số, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.
Để các tiện ích công nghệ phát huy hiệu quả, TPHCM đồng thời đẩy mạnh phổ cập kỹ năng số. Từ cuối năm 2025, thành phố phát động phong trào “Bình dân học vụ số”, tổ chức tập huấn cho cán bộ, công chức, viên chức, người dân và doanh nghiệp.
Tại cơ sở, các Tổ công nghệ số cộng đồng trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và tra cứu thông tin. Một số địa phương thành lập Tổ Bình dân học vụ số với khoảng 10 thành viên, hỗ trợ người dân tiếp cận các tiện ích thiết yếu ngay tại khu dân cư.
Bà Võ Thị Trung Trinh - Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TPHCM, cho biết nhiều người lớn tuổi trước đây còn e ngại công nghệ, nay đã biết sử dụng ứng dụng, nộp hồ sơ trực tuyến và tra cứu thông tin. Tinh thần “người biết hướng dẫn người chưa biết” đang góp phần lan tỏa kỹ năng số trong cộng đồng.
Năm 2026, TPHCM đặt mục tiêu 100% cán bộ, công chức, viên chức và người lao động khu vực công có kỹ năng số; đồng thời phấn đấu 100% người dân trưởng thành có kiến thức cơ bản về chuyển đổi số, sử dụng dịch vụ số thiết yếu và tham gia an toàn trên môi trường mạng.