Sốt xuất huyết Dengue tại Hải Phòng: Cẩn trọng với diễn biến khó lường của bệnh

Theo dữ liệu từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hải Phòng, số ca mắc sốt xuất huyết Dengue giai đoạn 2023-2025 lần lượt là 1.320 ca (2023), 22.247 ca (2024) và 868 ca (2025)¹. Sự chênh lệch lớn về số ca bệnh giữa các năm, đặc biệt là đỉnh dịch cao nhất từ trước đến nay vào năm 2024, cho thấy diễn biến dịch bệnh tại địa phương mang tính chất khó lường, thay đổi liên tục.

Khi số ca giảm, rủi ro lại dễ bị lãng quên

Chia sẻ tại tọa đàm “Giải mã những ca bệnh nặng do sốt xuất huyết Dengue tại Hải Phòng”, ThS.BS.CKII Đồng Trung Kiên – Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hải Phòng, khẳng định sốt xuất huyết Dengue tại địa phương hiện không còn là bệnh xâm nhập mà đã trở thành bệnh lưu hành, hiện diện quanh năm.

Một nghiên cứu năm 2023 cho thấy, tại Việt Nam, trong hơn 20 năm qua, việc thời tiết ngày càng nóng lên, đô thị phát triển, và người dân di chuyển, đi lại giữa các địa phương ngày càng nhiều đã khiến sốt xuất huyết Dengue lan rộng trên cả nước và xuất hiện quanh năm².

Quan niệm cho rằng miền Bắc ít có nguy cơ bùng phát sốt xuất huyết Dengue đã không còn phù hợp trong bối cảnh hiện nay. Sự xuất hiện và lưu hành của dịch bệnh cho thấy sốt xuất huyết Dengue không chỉ là vấn đề sức khỏe cá nhân mà đã trở thành thách thức y tế chung, không còn giới hạn trong bất kỳ phạm vi địa lý hay điều kiện thời tiết đặc thù nào.

Trong bối cảnh đó, những đô thị cảng đông dân, giao thương tấp nập như Hải Phòng trở thành môi trường thuận lợi cho muỗi vằn sinh sống và lan truyền mầm bệnh. Nhà cửa san sát, khu dân cư và khu trọ đông người, cùng các vật dụng chứa nước sinh hoạt hay nước mưa đọng lại quanh nhà tạo ra nhiều ổ bọ gậy ngay trong không gian sống hằng ngày.

Đáng chú ý là khi số ca mắc giảm, tâm lý chung thường có xu hướng ít cảnh giác hơn với dịch bệnh so với giai đoạn cao điểm.

Trên thực tế, khi dịch tạm lắng, vi-rút Dengue không biến mất mà vẫn tiếp tục lưu hành âm thầm trong cộng đồng. Khi các biện pháp phòng, chống bị nới lỏng hoặc điều kiện môi trường trở nên thuận lợi, vi-rút có thể nhanh chóng bùng phát trở lại.

Ai cũng có nguy cơ mắc sốt xuất huyết Dengue và có thể diễn tiến nặng

Thực tế điều trị tại các cơ sở y tế tại Hải Phòng cho thấy sốt xuất huyết Dengue được ghi nhận ở nhiều độ tuổi, với mức độ diễn tiến rất khác nhau.

TS.BS. Ngô Anh Thế – Trưởng khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp Hải Phòng chia sẻ về trường hợp người bệnh 16 tuổi. Trước đó, người bệnh chỉ sốt nhẹ và các xét nghiệm ban đầu đều cho kết quả bình thường. Khi thấy người bệnh hết sốt vào ngày thứ 4 và có thể đi học bình thường, gia đình đã chủ quan không đưa đi tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ. Đến ngày thứ 5, cơ thể người bệnh đột ngột rơi vào tình trạng cô đặc máu và tràn dịch đa màng. Dù nỗ lực cứu chữa, người bệnh vẫn rơi vào trạng thái sốc trơ – một tình huống điều trị khó khăn với nguy cơ tử vong rất lớn.

Một trường hợp khác là cụ bà 73 tuổi, rơi vào tình trạng sốc sốt xuất huyết và bội nhiễm. Danh mục điều trị kéo dài từ ECMO, thay huyết tương, lọc máu, thở máy, thuốc kháng nấm, kháng sinh. Khi xuất viện, tổng chi phí điều trị đã chạm ngưỡng 700 triệu đến 1 tỷ đồng. Ca bệnh là minh chứng cho thấy sốt xuất huyết Dengue không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe mà còn để lại gánh nặng kinh tế nặng nề cho cả người bệnh lẫn người thân.

Bên cạnh đó, một số nhóm được xác định có nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn, bao gồm trẻ em, phụ nữ mang thai, người lớn tuổi và người có bệnh nền như tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường... Ở những đối tượng này, khi mắc sốt xuất huyết Dengue thì cần được theo dõi sát hơn do khả năng xuất hiện biến chứng nghiêm trọng cao hơn3.

Đáng lưu ý, trên thực tế, không ít trường hợp bệnh chuyển nặng do những lầm tưởng chủ quan và cách xử trí chưa đúng về bệnh.

Một lầm tưởng thường gặp là giảm sốt đồng nghĩa với bệnh đã nhẹ đi. Tuy nhiên, theo TS.BS. Ngô Anh Thế, giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh thường là thời điểm nguy hiểm nhất, khi người bệnh giảm sốt nhưng lại dễ diễn tiến nặng với các biến chứng như sốc sốt xuất huyết, xuất huyết nặng, suy đa tạng (tim, gan, thận, não...) và thậm chí tử vong.

Bên cạnh đó, tâm lý chủ quan khi mắc bệnh và tự điều trị tại nhà cũng là nguyên nhân phổ biến khiến người bệnh bỏ sót các dấu hiệu nặng, dẫn đến việc nhập viện trong tình trạng muộn. Ở giai đoạn đầu, sốt xuất huyết Dengue có nhiều triệu chứng dễ bị nhầm với cảm cúm thông thường như sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau nhức cơ thể, chán ăn hoặc buồn nôn. Vì nghĩ chỉ là cảm thông thường, không ít người chủ quan, tự uống thuốc hạ sốt hoặc các loại thuốc không đúng chỉ định để điều trị tại nhà mà không đến các cơ sở y tế để thăm khám.

Khi các dấu hiệu nặng như vật vã, lừ đừ, li bì, đau bụng nhiều và liên tục, nôn ói nhiều, tay chân lạnh…3 người bệnh mới nhập viện thì bệnh đã diễn tiến nghiêm trọng, khiến việc điều trị trở nên phức tạp và nguy cơ gặp biến chứng nặng cao hơn.

Ngoài ra, nhiều người vẫn còn lầm tưởng rằng đã mắc sốt xuất huyết Dengue thì sẽ không mắc lại. Trên thực tế, một người có thể mắc sốt xuất huyết Dengue tối đa 4 lần trong đời vì vi-rút Dengue có đến 4 tuýp huyết thanh khác nhau. Điều đáng lo ngại là nếu mắc bệnh lần thứ hai với tuýp huyết thanh vi-rút Dengue khác, nguy cơ bệnh chuyển nặng cao hơn lần đầu tiên4,5.

Chủ động phòng bệnh sớm – cách tốt nhất để không rơi vào thế bị động

Trong bối cảnh sốt xuất huyết Dengue vẫn luôn rình rập quanh năm, các bác sĩ khuyến cáo người dân cần chủ động phòng bệnh từ sớm bằng các biện pháp tích hợp.

Đầu tiên, hãy triệt tiêu nguồn lây ngay từ môi trường sống bằng cách loại bỏ các ổ nước đọng, diệt lăng quăng và giữ gìn vệ sinh nhà cửa thông thoáng. Song song đó, đừng quên duy trì thói quen ngủ màn (kể cả ban ngày), mặc áo dài tay, hoặc sử dụng các biện pháp xua muỗi.

Trong trường hợp xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ mắc sốt xuất huyết Dengue như sốt cao đột ngột, liên tục; nhức đầu, chán ăn, buồn nôn; da xung huyết; đau cơ, đau khớp, nhức hai hố mắt... người dân hãy đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt. Đồng thời, hãy tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế nếu cần theo dõi sát tại nhà, tái khám đúng hẹn, nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo để nhập viện xử trí kịp thời.

Bên cạnh đó, phòng ngừa chủ động bằng tiêm chủng cũng là cách giúp người dân bảo vệ sức khỏe từ sớm. Đây là biện pháp dự phòng chủ động giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và giảm nguy cơ gặp biến chứng nặng.

Theo khuyến cáo từ TS.BS. Ngô Anh Thế, sau khi đã hồi phục hoàn toàn ít nhất 6 tháng, người từng mắc sốt xuất huyết Dengue có thể tiêm chủng để phòng ngừa các tuýp vi-rút Dengue khác để bảo vệ sức khỏe.

C-ANPROM/VN/NON/0152 Apr 2026