Tại Diễn đàn phổ biến quy định EPR và cơ chế hỗ trợ xử lý bao bì thuốc BVTV, phân bón diễn ra ngày 14/4 do Cục Môi trường, Cục Trồng trọt và BVTV, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk phối hợp Báo Nông nghiệp và Môi trường tổ chức, nhiều ý kiến từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân đã chỉ rõ những điểm nghẽn trong thực tiễn triển khai.
Theo Chi cục Trồng trọt và BVTV tỉnh Đắk Lắk, toàn tỉnh có hơn 845.000ha đất nông nghiệp, mỗi năm phát sinh trên 200 tấn bao bì thuốc BVTV. Tại Đồng Tháp, mỗi năm sử dụng hơn 3.100 tấn thuốc BVTV và trên 1 triệu tấn phân bón, kéo theo lượng bao bì phát sinh lớn. Ở quy mô cả nước, giai đoạn 2022-2024 đã thu gom gần 2.500 tấn bao bì thuốc BVTV, song vẫn còn hơn 550 tấn chưa được xử lý. Con số này cho thấy điểm nghẽn lớn nhất vẫn nằm ở khâu tiêu hủy.
Ông Nguyễn Hữu Chiến - Giám đốc HTX dịch vụ nông nghiệp Tân Thuận Đông - cho biết, người dân và hợp tác xã hoàn toàn có thể tổ chức thu gom, nhưng sau đó lại không có nơi tiếp nhận, dẫn đến tình trạng “gom rồi không biết đưa đi đâu”. Ngay cả khi các đại lý tham gia thu hồi, lượng bao bì phát sinh lớn khiến chỉ sau vài ngày đã tồn đọng hàng trăm kg, phát sinh nghịch lý: người xả thải chưa bị xử lý nghiêm, trong khi đơn vị thu gom lại có nguy cơ bị xử phạt do lưu trữ chất thải.
Đồng quan điểm, bà Triệu Thị Châu - Giám đốc HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Bình Minh - cho rằng, nhiều địa phương có bể chứa, nhưng rác sau thu gom lại “bị kẹt” do không có đơn vị vận chuyển, buộc người dân phải tự đốt hoặc trộn vào rác sinh hoạt, làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm.
Giải đáp vấn đề này, ông Nguyễn Thành Yên - Phó Trưởng phòng Chính sách - Pháp chế, Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường - cho biết hiện đã có hơn 100 doanh nghiệp được cấp phép xử lý chất thải nguy hại. Bao bì thuốc BVTV hoàn toàn có thể vận chuyển liên tỉnh để xử lý, song vướng mắc chủ yếu vẫn là chi phí tổ chức thực hiện. Ông cũng cho biết, nếu doanh nghiệp chủ động triển khai hệ thống thu gom theo cơ chế “đặt cọc - hoàn trả” hiệu quả, có thể được miễn nghĩa vụ tài chính trong khuôn khổ trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR).
Theo bà Nguyễn Thị Thu Hương - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và BVTV, trong mỗi bao bì sau sử dụng vẫn còn tồn dư hóa chất có thể tích tụ trong đất, thấm vào nguồn nước, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người và hệ sinh thái. Những tác động này diễn ra âm thầm nhưng kéo dài, gây rủi ro lâu dài cho môi trường và sản xuất nông nghiệp.
Trong bối cảnh đó, việc triển khai hiệu quả cơ chế EPR mà Chính phủ vừa ban hành thông qua Nghị định 110/2026 được kỳ vọng góp phần tháo gỡ “nút thắt” xử lý, hướng tới quản lý rác thải nông nghiệp bền vững và đồng bộ hơn.
