Sự kiện do Kyungpook University Program và Gachon University Program đồng tổ chức vào ngày 15/8 vừa qua, tập trung thảo luận về bài toán phát triển nhân lực cho các lĩnh vực công nghệ cao, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm từ quá trình Hàn Quốc xây dựng hệ sinh thái giáo dục – công nghiệp.
Con người là mắt xích của hợp tác Việt – Hàn
Phát biểu tại diễn đàn, TS. David Hoàng, Viện trưởng Viện Đại học Quốc tế FPT, cho rằng quan hệ hợp tác Việt Nam – Hàn Quốc đang có cơ hội bước sang giai đoạn phát triển sâu hơn, khi trọng tâm không chỉ nằm ở đầu tư, sản xuất mà còn ở nghiên cứu, đổi mới công nghệ và phát triển con người.
“Chúng ta không thể nói về hợp tác công nghệ cao Việt – Hàn nếu thiếu sự góp mặt của thế hệ kỹ sư tương lai. Đầu tư cho một thế hệ kỹ sư, chuyên gia có tư duy toàn cầu chính là nền móng để quan hệ đối tác đi xa và bền vững hơn”, ông nói. Việt Nam không chỉ cần đào tạo thêm nhân lực công nghệ, mà cần xây dựng lực lượng có khả năng tiếp nhận, ứng dụng và phát triển công nghệ trong môi trường doanh nghiệp toàn cầu.
TS. Nguyễn Xuân Sâm, Giám đốc Gachon University Program tại TPHCM, chỉ ra 5 khoảng trống phổ biến của giáo dục đại học hiện nay, gồm khoảng cách giữa lý thuyết và thực hành, mức độ tiếp xúc với doanh nghiệp, kỹ năng mềm, tư duy toàn cầu và sự liên kết giữa đào tạo với nhu cầu thị trường.
Từ góc độ phát triển công nghệ cao, TS. Lê Anh Ngọc, Giám đốc Đào tạo của Kyungpook University Program, cho rằng đây không phải là bài toán có thể giải quyết trong ngắn hạn. Theo ông, phát triển công nghệ cao cần một hệ sinh thái đầu tư dài hạn, từ ngân sách cho phòng thí nghiệm, cơ sở vật chất đến đội ngũ chuyên gia.
Đầu tư công nghệ phải đi cùng đầu tư cho con người
Ở vị trí của một nhà nghiên cứu, GS. Byungchul Tak, Trưởng khoa Khoa học Máy tính và Kỹ thuật, Đại học Quốc gia Kyungpook Hàn Quốc, tiếp cận bài toán nguồn nhân lực từ mối quan hệ giữa công nghệ và tăng trưởng kinh tế.
Theo ông, đầu tư vào công nghệ chỉ thực sự trở thành động lực tăng trưởng bền vững khi nền kinh tế có đủ nguồn nhân lực để hấp thụ, vận hành và tiếp tục phát triển công nghệ đó. Nếu thiếu nhân lực có năng lực, công nghệ có thể tạo ra giá trị trong ngắn hạn nhưng khó hình thành hiệu ứng lan tỏa trong dài hạn.
Quan điểm này cũng được thể hiện qua kinh nghiệm phát triển của Hàn Quốc. GS. Oh Hyun Seok, Trưởng khoa Thiết kế Bán dẫn, Đại học Gachon, cho rằng quá trình phát triển giáo dục và công nghiệp công nghệ cao của Hàn Quốc từ những năm 1980 là kết quả của sự phối hợp liên tục giữa nhà nước, trường đại học và doanh nghiệp.
Trong mô hình này, đào tạo nhân lực không tách rời nhu cầu của ngành công nghiệp mà hình thành một vòng tuần hoàn: doanh nghiệp đặt ra nhu cầu nhân lực, giáo dục đào tạo đáp ứng nhu cầu, còn nhân lực chất lượng cao tiếp tục tạo ra năng lực công nghệ mới cho nền kinh tế.
Ông Phạm Ngọc Sơn, Giám đốc Phát triển Kinh doanh, FPT Korea, cho biết chu kỳ nâng cấp công nghệ tại nhiều doanh nghiệp Hàn Quốc hiện chỉ khoảng 3-5 năm, trong khi tại Việt Nam có thể kéo dài gần một thập kỷ.
Chia sẻ kinh nghiệm tư vấn cho các doanh nghiệp như LG, SK, ông Sơn giới thiệu mô hình Hybrid Global Delivery của FPT, trong đó đội ngũ tại doanh nghiệp khách hàng đảm nhiệm vai trò chiến lược, còn đội ngũ kỹ sư hỗ trợ các năng lực chuyên sâu về cloud, dữ liệu và AI.
Điều này cũng cho thấy nhu cầu cần những nhân sự có khả năng liên tục học hỏi, thích nghi và vận hành công nghệ trong thực tế.
Gắn đào tạo với yêu cầu thực tế của doanh nghiệp
Một trong những nội dung được thảo luận tại phiên toạ đàm “Phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao: Kết nối nhà trường và doanh nghiệp” là cách thu hẹp khoảng cách giữa kiến thức được học tại trường và khả năng triển khai trong thực tế.
TS. David Hoàng cho biết, việc đưa doanh nghiệp vào quá trình đào tạo giúp sinh viên không phải chờ đến khi tốt nghiệp mới lần đầu tiếp xúc với yêu cầu thực tế, thích ứng nhanh ngay từ những ngày đầu làm việc. Đó cũng là mô hình mà Kyungpook University Program đang triển khai theo định hướng đại học Quốc gia Kyungpook Hàn Quốc.
Ông Bùi Thanh Phương, Giám đốc Chiến lược Fumee Tech, cho rằng doanh nghiệp có thể tham gia trực tiếp bằng cách đặt hàng các bài toán thực tế hoặc đề tài tốt nghiệp cho sinh viên.
Cùng với đó, yêu cầu về nhân lực cũng sẽ tiếp tục thay đổi khi AI không còn giới hạn trong lĩnh vực phần mềm. Một xu hướng mới là “Physical AI”, khi trí tuệ nhân tạo được tích hợp vào các thiết bị vật lý để phục vụ đời sống, từ thiết bị di chuyển trên mặt nước đến các thiết bị cứu hộ, cứu hỏa.
Điều này đặt ra yêu cầu để sinh viên không chỉ chuẩn bị cho những công việc đang tồn tại, mà còn phải có nền tảng đủ rộng để thích ứng với những lĩnh vực công nghệ mới.
Với kinh nghiệm làm việc tại Hàn Quốc, ông Trần Hữu Công, Phó Giám đốc khối Chiến lược, Global Product Engineering, FPT Software, cho rằng hai thách thức lớn đối với nhân lực Việt Nam là nguồn lực và tư duy.
Ông Trần Hữu Công chia sẻ, doanh nghiệp đã dành nhiều năm kết nối với các trường đại học và doanh nghiệp Hàn Quốc để đưa cơ hội hợp tác về Việt Nam. Tuy nhiên, để làm việc trong môi trường quốc tế, sinh viên cần chuẩn bị tư duy toàn cầu, đặc biệt khi phần lớn tài liệu chuyên ngành công nghệ được cập nhật bằng tiếng Anh.
Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội để hình thành thế hệ nhân lực công nghệ cao mới, ông Bok Dug Gyou, Phó Giám đốc KOTRA, nhận định.
Theo ông, các trường đại học có thể tăng cường kết nối với doanh nghiệp Hàn Quốc để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo, từ cung cấp học bổng, hỗ trợ chương trình học đến tuyển dụng sinh viên ngay từ khi còn trên ghế nhà trường.
Một vấn đề khác được đặt ra tại diễn đàn là tâm lý e ngại của sinh viên trước những lĩnh vực như AI, bán dẫn hay công nghệ cao vì cho rằng đây là những ngành khó tiếp cận.
Qua kinh nghiệm từ Hàn Quốc, ông Bok Dug Gyou nhận định thu nhập và cơ hội nghề nghiệp là một trong những yếu tố quan trọng tạo động lực để người trẻ lựa chọn các ngành công nghệ cao.
Trong bối cảnh đó, Kyungpook University Program và Gachon University Program được kỳ vọng trở thành những cầu nối giữa giáo dục Việt Nam và hệ sinh thái công nghệ, doanh nghiệp Hàn Quốc, tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận chương trình đào tạo quốc tế, công nghệ mới và môi trường làm việc toàn cầu ngay trong quá trình học.
