Lần đầu xếp hạng chỉ số hiệu quả kinh tế tư nhân, TPHCM dẫn đầu cả nước

Lần đầu tiên công bố chỉ số hiệu quả kinh tế tư nhân

Sáng nay (15/5), tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức lễ công bố Báo cáo kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 và Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2025 (PCI 2025).

Sau 21 năm liên tục triển khai, báo cáo năm 2025 đánh dấu bước nâng cấp phương pháp luận lớn nhất từ trước đến nay, với việc giới thiệu phiên bản PCI 2.0 và lần đầu tiên ra mắt chỉ số hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI).

Đây là một trong những cuộc điều tra toàn diện và có chiều sâu nhất về khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam trong nhiều năm qua, với sự tham gia của 3.546 doanh nghiệp tư nhân trong nước, 586 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và 1.001 hộ kinh doanh

Nếu PCI đo lường đầu vào thể chế thì BPI đo lường đầu ra thị trường. BPI gồm 23 chỉ tiêu trên hai chiều cạnh cấu thành: sự phát triển của khu vực tư nhân và năng lực đổi mới sáng tạo

Kết quả thí điểm BPI 2025 ghi nhận 3 địa phương dẫn đầu gồm: TPHCM (5,67 điểm), Hà Nội (5,41 điểm) và Quảng Ninh (5,33 điểm).

PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, nhấn mạnh: "Một phát hiện quan trọng từ phân tích tương quan là chất lượng điều hành năm 2022 có liên hệ thống kê có ý nghĩa với hiệu quả kinh tế tư nhân năm 2025. Điều này khẳng định cải cách thể chế có độ trễ khoảng 3 năm, và là cơ sở khoa học để chúng ta kiên định với lộ trình cải cách dài hạn, thay vì kỳ vọng kết quả tức thời".

Cũng tại sự kiện hôm nay, VCCI công bố phiên bản PCI 2.0, được cấu trúc lại gồm 9 chỉ số thành phần với 98 chỉ tiêu. Các chỉ số gồm: gia nhập thị trường; tiếp cận nguồn lực; tính minh bạch; chi phí tuân thủ thủ tục hành chính; chi phí không chính thức; cạnh tranh bình đẳng; chính sách hỗ trợ doanh nghiệp; thiết chế pháp lý; và chính quyền kiến tạo.

Đây là kỳ báo cáo đầu tiên được thực hiện trên không gian hành chính mới gồm 34 tỉnh, thành phố, sau cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy và chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

5 địa phương thuộc nhóm chất lượng điều hành "Tốt"

Năm 2025, VCCI chủ động chuyển từ công bố bảng xếp hạng cụ thể sang công bố 6 nhóm chất lượng điều hành do điều kiện khác biệt giữa các tỉnh, thành phố sau sáp nhập và tương đồng với thông lệ quốc tế. Điểm PCI trung vị toàn quốc đạt 63,90 trên thang 100, phản ánh dòng chảy cải cách được duy trì liên tục.

Báo cáo vinh danh 5 địa phương xuất sắc nhất (xếp theo bảng chữ cái) gồm: Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ và Quảng Ninh. Điểm chung của nhóm dẫn đầu là cấu trúc điều hành cân bằng, với ít nhất 5/9 chỉ số thành phần nằm trong top 10 cả nước.

Cụ thể, Bắc Ninh dẫn đầu về chính quyền kiến tạo (6,67 điểm) và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính (8,93 điểm). Đà Nẵng dẫn đầu toàn quốc về gia nhập thị trường với 8,70 điểm. Hải Phòng ghi dấu ấn vượt trội với 7/9 chỉ số thành phần nằm trong nhóm 10 địa phương cao nhất. Phú Thọ đứng thứ hai toàn quốc về tiếp cận nguồn lực. Quảng Ninh tiếp tục duy trì vị trí cao về cạnh tranh bình đẳng và chính quyền kiến tạo.

"Điểm chung của các địa phương dẫn đầu năm nay không phải là một lợi thế đơn lẻ, mà là một cấu trúc điều hành cân bằng trên nhiều chiều cạnh, từ giảm chi phí tuân thủ, củng cố độ tin cậy pháp lý, đến phát huy vai trò chủ động kiến tạo của chính quyền", ông Hùng nói.

Bên cạnh những dấu hiệu tích cực, Chủ tịch VCCI thẳng thắn chỉ ra, bức tranh năm 2025 cũng phơi bày những thách thức không thể né tránh. 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng, mức cao nhất trong 5 năm qua. 75,5% doanh nghiệp không thể vay vốn nếu thiếu tài sản đảm bảo, trong khi tỷ lệ này ở Malaysia chỉ là 33,4%.

Chỉ 6 - 8% doanh nghiệp có thể dự đoán được những thay đổi chính sách. Năng lực đổi mới sáng tạo còn rất khiêm tốn: chỉ 8,8% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sản phẩm, thấp hơn nhiều so với Malaysia, Thái Lan và mức trung bình khu vực (28,5%).

Khu vực hộ kinh doanh, lưới đệm an sinh của hàng triệu gia đình, đang vận hành ở ngưỡng lợi nhuận mỏng, với 81,5% hộ bị giảm doanh thu trong năm qua.

“Những con số này không phải để bi quan. Đây chính là dữ liệu quý báu để các cơ quan hoạch định chính sách ở Trung ương và địa phương nhận diện đúng ưu tiên, triển khai đúng giải pháp và đo lường được kết quả thực chất của cải cách”, ông Hùng nhấn mạnh.

Cũng theo Chủ tịch VCCI, đất nước đang đứng trước một thời điểm lịch sử. Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Đảng và Nhà nước đã xác lập quyết tâm đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình, đạt tốc độ tăng trưởng GDP hai con số và trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào giữa thế kỷ này.

“Để hiện thực hóa khát vọng đó, không thể không giải phóng triệt để sức sản xuất của khu vực tư nhân. Và để giải phóng sức sản xuất, không thể thiếu một môi trường kinh doanh thực sự thuận lợi, minh bạch, công bằng và bền vững ở từng tỉnh, từng xã, ở từng điểm tiếp xúc giữa doanh nghiệp, hộ kinh doanh và bộ máy công quyền”, PGS.TS Hồ Sỹ Hùng nói.