Chiều 29/7, ông Phạm Phú Ngọc - Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa thế giới Hội An (TP. Đà Nẵng) - cho biết đơn vị đang tham mưu thành phố về phương án triển khai khai quật khẩn cấp con tàu cổ phát lộ tại bờ biển Hội An sau khi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH - TT & DL) có văn bản thống nhất.
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng đã tiếp nhận văn bản phản hồi của Bộ liên quan đến đề nghị hướng dẫn chuyên môn đối với công tác khai quật khảo cổ tàu cổ tại khu vực ven biển Hội An, đoạn qua phường Hội An Tây.
Theo Bộ VH - TT & DL, vị trí con tàu nằm tại khu vực bãi biển công cộng, phía sau phạm vi hoạt động của một khu nghỉ dưỡng. Do điều kiện thực tế, phương án bảo tồn và phát huy giá trị di vật ngay tại nơi phát hiện được đánh giá là không khả thi.
Đáng chú ý, khu vực phát hiện tàu cổ cũng đang triển khai dự án kè chống xói lở bảo vệ bờ biển Hội An. Nếu không được khai quật khảo cổ kịp thời, di vật có nguy cơ bị xâm hại và chịu tác động tiêu cực trong quá trình thi công công trình.
Do đó, để phù hợp với tình hình thực tế, cũng như bảo vệ di vật tàu, Bộ VH - TT & DL đề nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng báo cáo UBND thành phố Đà Nẵng xem xét cho phép phối hợp với các cơ quan chuyên môn thực hiện khai quật khẩn cấp tại khu vực phát hiện di vật tàu ở ven biển phường Tây Hội An theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa và các quy định của pháp luật khác có liên quan; đồng thời, cần cân nhắc, nghiên cứu phương án sau khi khai quật khảo cổ thì di chuyển và tiến hành bảo quản để bảo đảm tính khả thi.
Trong quá trình triển khai thực hiện, đề nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng tiếp tục phối hợp với các lực lượng trên địa bàn bảo vệ an toàn, an ninh, trật tự khu vực phát hiện tàu cổ; ngăn chặn và xử lý kịp thời mọi hoạt động làm nguy hại đến sự an toàn của tàu và di vật, cổ vật; tổ chức tuyên truyền cho nhân dân về việc bảo vệ di sản văn hóa ở khu vực phát hiện tàu tuân thủ quy định của Luật Di sản văn hóa.
Trước đó, như Tiền Phong đã thông tin sáng 26/12/2023, người dân phát hiện một con tàu gỗ cổ lộ ra sát mép nước trên bãi biển Hội An và trình báo cơ quan chức năng. Thời điểm phát hiện, phần thân tàu lộ thiên dài khoảng 15 m, rộng khoảng 3 m, hệ thống khung gỗ còn tương đối nguyên vẹn.
Trong năm 2024, Trung tâm Quản lý bảo tồn di sản văn hóa Hội An phối hợp với Bảo tàng Quảng Nam (nay là Bảo tàng Đà Nẵng) cùng các đơn vị liên quan tiến hành khảo sát chuyên sâu nhằm xác định đặc điểm, cấu trúc và niên đại của con tàu.
Kết quả nghiên cứu ban đầu cho thấy đây là con tàu có kích thước lớn, mang nhiều đặc trưng của tàu thuyền truyền thống Đông Nam Á, với kết cấu có sống mũi và nhiều lớp ván be. Các nhà nghiên cứu xác định phần giang tàu được làm từ gỗ bằng lăng (săng lẻ), trong khi ván be sử dụng gỗ kiền kiền.
Dựa trên cấu trúc, kỹ thuật đóng tàu và vật liệu sử dụng, các chuyên gia nhận định con tàu cổ phát hiện tại bờ biển Hội An nhiều khả năng có niên đại từ khoảng thế kỷ XIV đến XVI, hứa hẹn cung cấp thêm những tư liệu quý về lịch sử hàng hải và hoạt động giao thương trên tuyến biển quốc tế qua Hội An trong quá khứ.
