Hồi sinh vùng đất đỏ bằng giống chanh leo sạch ngọt thơm

Hồi sinh vùng đất "cũ"

Để tới khu vực trồng chanh leo phải đi bằng ô tô bán tải. Nhìn những hàng chanh dây vàng bạt ngàn, không ai có thể cưỡng lại được, lao thẳng xuống để thưởng thức. Giống chanh đặc biệt này ngon vô cùng vì không chua, chỉ có vị ngọt thanh cùng mùi thơm ngọt ngào. Vùng chanh dây đã được cấp mã số vùng trồng, tạo nền tảng quan trọng cho việc quản lý nguồn gốc, truy xuất sản phẩm và định hướng phát triển thị trường trong tương lai.

Nơi đây trước kia là vùng cao su nhưng phần lớn diện tích đã xuống cấp, cơ sở hạ tầng thiếu thốn và điều kiện sản xuất vô cùng khó khăn. Bởi vậy, khi Ban điều hành Công ty cổ phần nông sản Organic Đắk Tô tiếp nhận dự án, bài toán đầu tiên đặt ra không đơn thuần là lựa chọn trồng cây gì, mà là làm thế nào để từng bước hồi sinh cả một vùng đất và xây dựng được một mô hình sản xuất có khả năng phát triển lâu dài.

“Lúc vừa tiếp nhận dự án, vùng trồng khiến chúng tôi thực sự trăn trở, vì toàn bộ diện tích chủ yếu là cao su đã trồng từ trước, nhưng chất lượng vườn cây rất thấp. Trước thực trạng đó, doanh nghiệp quyết định cưa bỏ khoảng 200 ha cao su chất lượng thấp, đồng thời phải nhanh chóng tìm phương án phủ xanh diện tích đất này bằng những loại cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn, phù hợp hơn với điều kiện địa phương và có khả năng tạo ra một hướng phát triển bền vững”, bà Nguyễn Thị Thanh Hải - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần nông sản Organic Đắk Tô chia sẻ.

Bà Hải cho hay, thời điểm ấy, việc chuyển đổi cây trồng mới chỉ là một phần của câu chuyện. Bởi, khó khăn lớn hơn nằm ở chính điều kiện hạ tầng của vùng sản xuất. Khi mới tiếp nhận, khu vực gần như chưa có điện phục vụ sản xuất, đường vào farm rất xấu. Đặc biệt vào mùa mưa, việc di chuyển trở nên vô cùng khó khăn vì đường trơn trượt, có thời điểm phương tiện gần như không thể ra vào. Qua nghiên cứu thổ nhưỡng, Hội đồng quản trị công ty quyết định trồng chanh leo vàng giống Khâm Mật.

Giống chanh dây này có đặc điểm vị ngọt thanh, thơm, độ brix có thể đạt khoảng 19–21, tạo sự khác biệt so với nhiều dòng chanh dây thông thường và mở ra tiềm năng phát triển ở phân khúc sản phẩm có giá trị kinh tế cao.

Bắt tay vào việc nhưng với cây chanh dây không phải lúc nào cũng thuận lợi. Ở giai đoạn đầu, doanh nghiệp đã gặp không ít khó khăn về kỹ thuật. Đội ngũ kỹ thuật ban đầu chưa đáp ứng được đầy đủ yêu cầu của một loại cây trồng nhạy cảm với điều kiện chăm sóc và quản lý dịch bệnh như chanh dây. Những vấn đề phát sinh buộc doanh nghiệp phải nhìn nhận lại quy trình, tìm kiếm thêm chuyên gia, điều chỉnh kỹ thuật canh tác và tổ chức lại công tác vận hành tại vườn. Đó là một quá trình vừa làm, vừa học và liên tục điều chỉnh.

Một trong những công trình quan trọng là kéo khoảng 4 km đường điện vào vùng trồng nhằm phục vụ sản xuất và sinh hoạt. Đường điện này không chỉ phục vụ riêng cho doanh nghiệp. Các hộ dân ở khu vực xung quanh cũng được tạo điều kiện sử dụng chung, qua đó góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt và hỗ trợ hoạt động sản xuất của người dân tại khu vực lân cận.

Bà Hải tâm sự: “Sau một thời gian điều chỉnh, chúng tôi ngày càng tự tin hơn với khả năng phát triển giống chanh dây vàng tại vùng trồng Đăk Tô. Mục tiêu tiếp theo không chỉ là mở rộng diện tích. Doanh nghiệp đang chuẩn bị từng bước chuyển mô hình chanh dây sang canh tác trong nhà lưới, qua đó kiểm soát tốt hơn điều kiện sản xuất, dịch bệnh, chất lượng trái và các yếu tố liên quan đến an toàn sản phẩm”.

Tư duy mới

Nếu như thời gian đầu doanh nghiệp rất khó tìm lao động thì sau một thời gian, người dân và đồng bào tại các khu vực xung quanh bắt đầu biết đến vùng trồng và chủ động tìm đến xin việc. Hiện nay, tùy từng thời điểm và khối lượng công việc, vùng trồng sử dụng khoảng 60 lao động mỗi ngày. Được biết, đây là một trong những giá trị quan trọng của dự án. Bởi một vùng nông nghiệp chỉ thực sự phát triển bền vững khi hoạt động sản xuất của doanh nghiệp đồng thời tạo được công việc, thu nhập và cơ hội phát triển cho cộng đồng dân cư tại địa phương.

“Sau quá trình khảo sát, nghiên cứu và chọn lọc, chúng tôi xác định việc chuyển đổi không thể chỉ dựa vào một loại cây trồng. Thay vào đó, vùng nguyên liệu được quy hoạch theo hướng đa dạng nhưng có chọn lọc, ưu tiên các loại cây có giá trị kinh tế cao, phù hợp điều kiện tự nhiên và có đối tác chuyên môn đồng hành. Một trong những dự án quan trọng là kế hoạch từ nay đến năm 2027 sẽ phủ xanh hơn 200 ha cà phê xen dược liệu cùng Công ty Cổ phần Every Half Bean - doanh nghiệp sở hữu thương hiệu chuỗi cà phê đặc sản tại Việt Nam và Công ty BLVN”, bà Hải chia sẻ thêm.

Qua tìm hiểu được biết, định hướng cuối cùng của công ty là xây dựng quy trình sản xuất đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thị trường, tiến tới phát triển các sản phẩm đủ tiêu chuẩn tiếp cận những thị trường như châu Âu, Hoa Kỳ và Australia. Vì vậy, ngay trong quy hoạch hiện nay, công ty đã chuẩn bị khu vực nhà xưởng phục vụ sản xuất và chế biến.

Trong khoảng 2 năm tới, khi sản lượng từ các vùng cây trồng dần ổn định, mục tiêu là từng bước đưa nông sản thu hoạch tại farm vào sơ chế, chế biến và phát triển thành sản phẩm ngay tại vùng nguyên liệu. Điều này vừa giúp nâng cao giá trị nông sản, vừa giảm phụ thuộc vào việc bán sản phẩm thô, đồng thời tạo thêm việc làm tại địa phương và xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh hơn từ trồng trọt – thu hoạch – sơ chế – chế biến – thương mại.

Bà Hải tin rằng giá trị của nông nghiệp không chỉ nằm ở sản lượng của một mùa vụ. Mà giá trị lâu dài nằm ở việc một vùng đất được khai thác đúng tiềm năng, người dân có thêm công việc và thu nhập, doanh nghiệp tạo ra được những sản phẩm nông nghiệp có chất lượng và mỗi hecta đất sau chuyển đổi có thể tạo ra giá trị cao hơn, bền vững hơn so với trước đây.

Theo bà Hải, điều doanh nghiệp muốn xây dựng tại Đăk Tô là một vùng nông nghiệp sạch, ứng dụng kỹ thuật cao và có giá trị kinh tế bền vững, trong đó doanh nghiệp, người lao động, đối tác kỹ thuật và cộng đồng địa phương cùng tham gia vào một chuỗi giá trị chung. Đến nay vùng trồng đã có điện, hạ tầng từng bước hoàn thiện, có những khu cây trồng mới đang phủ xanh đất cũ, vì vậy trên diện tích hơn 400 ha được tỉnh Quảng Ngãi giao, Công ty cổ phần nông sản Organic Đắk Tô sẽ tiếp tục nghiên cứu kỹ, phát triển vùng trồng nông nghiệp sạch, là điểm sáng của địa phương và của tỉnh Quảng Ngãi.