Giải đáp trăn trở học xã hội 'khó xin việc'

TPO - Tiếp nối chuỗi chương trình "Cùng thủ khoa mở khóa chọn trường 2026", Báo Tiền Phong lên sóng livestream chủ đề "Giải mã sức hút khối ngành Khoa học Xã hội - Truyền thông". Chương trình có sự tham gia của Tam khoa toàn quốc khối B00 Trịnh Gia Hân cùng các chuyên gia đầu ngành, mang đến nhiều góc nhìn lựa chọn ngành học phù hợp.

Khách mời tham gia chương trình:

- Thạc sĩ Trần Thúy Trâm Quyên - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng.

- Tiến sĩ Đỗ Hồng Quân - Giám đốc Chương trình Xã hội học, Trường Đại học Mở TPHCM.

-Thạc sĩ Lê Hoàng Trung - Phó Trưởng khoa Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Cửu Long

- Trịnh Gia Hân - Học sinh trường THCS -THPT Nguyễn Khuyến TPHCM, Tam khoa khối B00 toàn quốc, Thủ khoa TPHCM khối B03, đạt hai điểm 10 môn Toán và Sinh học.

Host: Đại sứ Truyền thông và Nghệ thuật Hoa hậu Việt Nam 2024 Nguyễn Hoàng Mỹ Vân.

report Đừng vội đặt cược tương lai vào hai chữ 'ngành hot'

MC Nguyễn Hoàng Mỹ Vân:

Nhiều bạn yêu thích thiện nguyện và làm các việc cộng đồng, đặc biệt là tư vấn tâm lý. Tuy nhiên, những ngành này chỉ phát triển chủ yếu ở các thành phố lớn còn ở tỉnh lẻ thì ít được biết. Thầy có thể giải đáp những băn khoăn về cơ hội việc làm tương lai đối với khối ngành này?

Tiến sĩ Đỗ Hồng Quân:

Sinh viên tốt nghiệp các ngành như Xã hội học, Công tác xã hội, Đông Nam Á học, hay gần đây là ngành Tâm lý học (từ năm 2023), có khối lượng công việc và môi trường làm việc rộng mở tại nhiều cơ quan, tổ chức nhà nước.

Cụ thể, các bạn có thể làm việc tại Ủy ban nhân dân, các Sở, Ban, Ngành từ cấp xã, cấp huyện cho đến cấp tỉnh. Hiện nay, các vị trí chuyên viên phụ trách mảng Văn hóa - Xã hội tại các Ủy ban nhân dân cấp xã đều cần nhân lực thuộc ngành Công tác xã hội hoặc Xã hội học.

Đối với những bạn có năng lực tốt hơn, cơ hội làm việc ở cấp huyện và cấp tỉnh là rất lớn. Thực tế, nhiều cựu sinh viên của Trường Đại học Mở hiện đang công tác và nắm giữ các vị trí lãnh đạo tại các cơ quan cấp tỉnh ở rất nhiều địa phương.

Vì vậy, nếu các bạn học khối ngành này và có định hướng trở về quê hương công tác thì đây hoàn toàn là một lựa chọn đúng đắn, nằm trong chuẩn đầu ra và định hướng vị trí việc làm của chương trình đào tạo.

Thậm chí, việc trở về địa phương làm việc tại các Sở, Ban, Ngành đôi khi còn mang lại cho các bạn một cuộc sống ổn định và dễ chịu hơn so với việc ở lại các trung tâm thành phố lớn. Khía cạnh thứ hai, nếu nhìn ở góc độ làm việc trực tiếp giữa người với người, tại các tỉnh lẻ hoặc khu vực nông thôn hiện nay có các định chế và tổ chức xã hội rất cần nhóm ngành nghề này.

Dù số lượng có thể không nhiều bằng thành phố, nhưng cơ hội vẫn luôn hiện hữu. Các bạn vẫn có thể trở thành chuyên viên tham vấn tâm lý hoặc chuyên viên làm về mảng phát triển cộng đồng tại nông thôn - đây đều là những công việc vô cùng quan trọng.

1783389892870-5626187518289764242-g7436471127531770293-6b31f013c3321bc13fbf47177e7308a5.jpg
Chuyên gia khuyên chọn ngành nghề theo năng lực, không nên chạy theo xu hướng.

Đặc biệt, với sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội và các hình thức giao tiếp hiện đại, khoảng cách địa lý giữa nông thôn và thành phố đã không còn là rào cản lớn. Những bạn theo đuổi ngành Tâm lý học có thể tận dụng một hình thức dịch vụ rất phát triển ở các nước tiên tiến và chắc chắn sẽ là xu hướng tại Việt Nam trong tương lai, đó là: tư vấn tâm lý từ xa (tele-therapy).

Do đó, ngay cả khi sống ở nông thôn hay bất kỳ địa phương nào, nếu bạn có năng lực xuất sắc và là một chuyên gia giỏi, bạn vẫn có thể kết nối và có tệp khách hàng rộng lớn ở các đô thị, thậm chí là ở nước ngoài.

Tóm lại, các bạn không cần quá lo lắng về cơ hội việc làm thuộc lĩnh vực cộng đồng, tâm lý hay công tác xã hội tại các tỉnh lẻ. Nơi đây luôn sẵn sàng có những vị trí việc làm phù hợp cho sinh viên tốt nghiệp khối ngành khoa học xã hội. Yếu tố thứ ba là thị trường lao động trong tương lai thì ta không thể dự đoán chính xác được, bởi xã hội luôn biến đổi không ngừng.

Một công việc ngày hôm nay có thể có nhu cầu rất cao, nhưng ngày mai có thể sẽ không còn như vậy. Do đó, thay vì chọn nghề chạy theo xu hướng, việc quay về tập trung vào năng lực, thế mạnh và niềm đam mê nội tại đối với nghề nghiệp mới là điều quan trọng và bền vững nhất. Đó chính là góc nhìn của tôi về cách cân bằng giữa ba yếu tố: năng lực, đam mê và thị trường lao động.

Thầy chúc tất cả các bạn chúng ta sẽ chân cứng đá mềm, sáng suốt để lựa chọn lĩnh vực công việc mà bạn thực sự đam mê, yêu thích trong tương lai. Chúng ta sẽ có một cuộc sống tốt, tương lai tươi sáng ở phía trước. Và chúc các bạn thành công dù lựa chọn bất kỳ công việc nào.

report Tránh sốc tâm lý khi chọn ngành học

Bạn Khánh Linh gửi câu hỏi đến chương trình:

Em rất yêu thích ngành Truyền thông, nhưng ba mẹ lại muốn em học Kinh tế vì gia đình đang có Công ty kinh doanh nội thất và mong em sau này về tiếp quản. Em đang rất phân vân. Xin các thầy cô cho em lời khuyên. Em nên lựa chọn như thế nào và làm sao để thuyết phục ba mẹ hiểu và ủng hộ quyết định của mình?

Thạc sĩ Lê Hoàng Trung:

Gia đình muốn bạn học về lĩnh vực Kinh tế để về để làm cho công ty gia đình, đây là mong muốn chính đáng của phụ huynh, bởi gia đình có sẵn nền tảng kinh doanh và kỳ vọng con có thể kế thừa, phát triển doanh nghiệp.

Nếu được đào tạo tốt lĩnh vực kinh tế thì hoàn toàn có thể quay về hỗ trợ cha mẹ, mở rộng hoạt động kinh doanh và phát triển công ty. Tuy nhiên, điều đặc biệt ở đây là Khánh Linh lại có niềm đam mê với lĩnh vực truyền thông. Vì vậy, em đang đứng trước hai lựa chọn.

Lựa chọn thứ nhất là học ngành Kinh tế để tiếp nối định hướng của gia đình. Nếu em đồng thuận với mong muốn của phụ huynh thì đây sẽ không phải là vấn đề. Tuy nhiên, nếu em quyết định theo đuổi ngành Truyền thông thì theo tôi, em nên ngồi lại trao đổi thẳng thắn với cha mẹ và chuẩn bị thật kỹ ba nội dung.

Thứ nhất, em phải chứng minh được rằng đam mê của mình phù hợp với năng lực. Em cần cho cha mẹ thấy mình thực sự yêu thích lĩnh vực Truyền thông, có tố chất để theo đuổi ngành học này và sẵn sàng nỗ lực học tập nghiêm túc. Khi cha mẹ nhìn thấy quyết tâm và năng lực của con, họ sẽ có thêm niềm tin vào lựa chọn đó.

Thứ hai, em cần cho cha mẹ thấy cơ hội nghề nghiệp sau khi học ngành Truyền thông. Đây là điều rất quan trọng. Nếu chỉ nói mình đam mê mà không chứng minh được cơ hội việc làm thì sẽ rất khó thuyết phục.

Em nên tìm hiểu kỹ nhu cầu nhân lực của ngành, vị trí việc làm sau khi tốt nghiệp, triển vọng nghề nghiệp và lộ trình phát triển. Ví dụ, sau khi tốt nghiệp em có thể làm ở những vị trí nào, môi trường làm việc ra sao, mức độ phát triển nghề nghiệp như thế nào. Những thông tin thực tế này sẽ giúp cha mẹ có cái nhìn đầy đủ hơn về ngành mà em lựa chọn.

Thứ ba, nếu cần thiết, em có thể nhờ một "trợ thủ" để cùng trao đổi với gia đình. Đó có thể là thầy cô, anh chị đi trước hoặc người thân có hiểu biết về lĩnh vực Truyền thông.

Lời chia sẻ từ những người có chuyên môn hoặc có kinh nghiệm thực tế sẽ giúp cha mẹ hiểu rõ hơn về xu hướng phát triển của ngành và yên tâm hơn với quyết định của em.

Việc lựa chọn ngành học và trường học ở giai đoạn này rất quan trọng. Từ nay đến khi kết thúc thời gian đăng ký nguyện vọng, các em cần cân nhắc dựa trên năng lực, điểm số và đam mê của mình.

1783389724203-5626187518289764242-g7436471127531770293-44b2199a709f11b3ed009a28d531dfc8.jpg
Buổi livestream nhận được nhiều câu hỏi từ khán giả.

Theo tôi, có thể chia việc lựa chọn ngành thành bốn mức độ.Thứ nhất là chọn ngành mình yêu thích nhất. Tuy nhiên, nhiều ngành có điểm chuẩn rất cao, có thể vượt quá khả năng hiện tại.

Chẳng hạn, nếu muốn học ngành Y tại Trường Đại học Y Dược TPHCM nhưng điểm của mình chỉ ở mức sát ngưỡng thì cần cân nhắc rất kỹ. Thứ hai là lựa chọn ngành phù hợp với năng lực và điểm số của bản thân. Đây là phương án tôi khuyến khích nhất.

Các em hoàn toàn có thể chọn những ngành hoặc trường phù hợp với học lực của mình nhưng vẫn đúng với định hướng và sở thích.

Thứ ba là lựa chọn những ngành mình không thực sự yêu thích nhưng phù hợp với điều kiện hiện tại và có thể yên tâm theo học. Cuối cùng là lựa chọn theo kiểu "đậu ngành nào thì học ngành đó".

Đây là phương án mà tôi cho rằng chỉ nên là lựa chọn cuối cùng. Như vậy, có bốn cách lựa chọn nhưng tôi khuyến khích các em ưu tiên phương án thứ hai: lựa chọn ngành học phù hợp với năng lực, điểm số và điều kiện của bản thân. Đó là cách giúp các em học tập hiệu quả và phát triển bền vững.

Nếu lựa chọn một ngành hoặc một trường vượt quá khả năng của mình, khi bước vào môi trường đại học, các em sẽ phải học cùng rất nhiều bạn có nền tảng học lực rất tốt. Khi đó, nhiều bạn dễ bị áp lực, khó theo kịp chương trình và thậm chí rơi vào trạng thái sốc tâm lý.

report Giá trị không thể thay thế của Khoa học xã hội

Tiến sĩ Đỗ Hồng Quân:

Người làm khoa học xã hội phải có kỹ năng, phương pháp và tư duy chuyên sâu để thấu hiểu được bản chất ẩn sau những biểu hiện bề ngoài. Để đạt được trình độ này, sinh viên tốt nghiệp các ngành khoa học xã hội cần có sự đào sâu về phương pháp luận, kỹ thuật nghiệp vụ và hệ thống cơ sở lý thuyết vững chắc.

Chúng ta cần kết hợp hai yếu tố: một mặt tận dụng AI để hỗ trợ công việc, mặt khác phát huy tối đa thế mạnh cốt lõi của ngành khoa học xã hội, xã hội học, công tác xã hội hay truyền thông.

Ví dụ, một bác sĩ có chuyên môn giỏi, đưa ra phác đồ điều trị chính xác, nhưng nếu cách giao tiếp với bệnh nhân mang tính trịnh thượng, quát nạt hoặc thiếu kỹ năng, thì quá trình điều trị đó sẽ thất bại.

Bệnh nhân sẽ đánh giá bác sĩ giỏi kỹ thuật nhưng kém giao tiếp, dẫn đến việc mất niềm tin. Khi không còn niềm tin, họ sẽ không tuân thủ phác đồ điều trị (ví dụ: bác sĩ kê đơn kháng sinh 5 ngày nhưng chỉ uống 3 ngày đã bỏ). Điều này dẫn đến các hệ lụy xã hội nghiêm trọng khác trong y tế như tình trạng lạm dụng và kháng kháng sinh.

1783389794783-5626187518289764242-g7436471127531770293-e2a82c85e88d9e2608b4085bbdb9e559.jpg
1783389785268-5626187518289764242-g7436471127531770293-542a21dd37916cd4155b31d1e7ed026f.jpg
Các khách mời nhận định về giá trị không thể thay thế của khối ngành Khoa học xã hội

Qua đó, chúng ta thấy rằng việc học không chỉ để giỏi chuyên môn mà còn để hoàn thiện kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tương tác trực tiếp qua ánh mắt hay những cử chỉ quan tâm như một cái nắm tay. Những hành động thấu cảm đó của người thầy thuốc có thể xoa dịu rất nhiều nỗi đau thể xác cho bệnh nhân.

Tất cả những kỹ năng này đều cần phải học hỏi và rèn luyện để phát triển nghề nghiệp. Tóm lại, AI được vận hành bằng các thuật toán, còn xã hội loài người được vận hành bằng các mối quan hệ, sự thấu cảm và các nguyên tắc đạo đức. Đó chính là giá trị đặc biệt và không thể thay thế của khối ngành Khoa học xã hội.

report Giới hạn của AI

MC Nguyễn Hoàng Mỹ Vân:

Thủ khoa của chúng ta quyết định theo khối ngành Y. Vậy trong lĩnh vực y khoa, sinh viên có tìm hiểu thêm về tâm lý, truyền thông hay không?

Tiến sĩ Đỗ Hồng Quân:

Tôi hoàn toàn đồng ý với góc nhìn về mối quan hệ giữa con người và cách chúng ta sử dụng AI để gia tăng sức mạnh, cơ hội cũng như năng lực của bản thân. Giống như thủ khoa Gia Hân có cách ứng dụng AI thông minh, giữ vững bản sắc và phát huy năng lực nội tại, nhưng cách sử dụng AI mới quyết định chúng ta là ai trong tương lai.

Sự bùng nổ của AI, công nghệ đang len lỏi vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, từ trường học, bệnh viện, doanh nghiệp cho đến các công ty truyền thông, báo chí.

1783389837479-5626187518289764242-g7436471127531770293-39980dfe6139ddf0e938c4534a48fcb5-6024.jpg
Theo chuyên gia, AI không thể thay thế con người trong những công việc đòi hỏi sự kết nối trực tiếp và trực quan giữa người với người.

Đối với khối ngành Khoa học Xã hội - nơi tập trung nghiên cứu về con người và các mối quan hệ xã hội, đặc biệt là Xã hội học và Công tác Xã hội, AI có thể hỗ trợ hiệu quả phân tích số liệu, vẽ sơ đồ hỗ trợ, tổng hợp dữ hiệu lớn để đưa nguyên nhân, giải pháp hoặc xây dựng các bản kế hoạch chi tiết cho các nhà hoạch định chính sách xã hội.

Nếu những người học và làm việc trong khối ngành Khoa học Xã hội chỉ dừng lại ở các kỹ năng kể trên, AI sẽ dần chiếm lĩnh công việc. Tuy nhiên, AI không thể thay thế con người trong những công việc đòi hỏi sự kết nối trực tiếp và trực quan giữa người với người.

AI không thể trực tiếp gặp gỡ, lắng nghe những câu chuyện cuộc đời, những chia sẻ về hành trình thành công hay những khó khăn mà một cá nhân gặp phải để cùng tìm giải pháp.

AI cũng không thể trực tiếp đi đến các cộng đồng yếu thế, tiếp cận những đối tượng gặp vấn đề xã hội như người nghiện ngập, người nghèo, người cô đơn, hay những trẻ em đường phố vốn đang thiếu thốn các chính sách trợ giúp xã hội.

Bên cạnh đó, việc áp dụng công thức chung cho tất cả đối tượng đã lỗi thời. Hiện nay, giáo dục Việt Nam áp dụng xu hướng “cá nhân hóa người học” - giáo dục một cá nhân dựa trên thế mạnh, nội lực, niềm tin và bản chất bên trong của họ để phát huy tối đa tiềm năng.

Tương tự, các chính sách trợ giúp xã hội cũng cần được cá nhân hóa. Mỗi con người đều có niềm tin, thái độ, mong muốn và động cơ cuộc sống khác nhau.

Cùng là người nghèo, nhưng có người khao khát thoát nghèo và chủ động tìm giải pháp, có người thiếu điều kiện, cơ sở để thực hiện, và cũng có những trường hợp không có động lực thoát nghèo. Vấn đề của mỗi người không giống nhau. Vì vậy, ngành Công tác Xã hội và xã hội học cần những chuyên gia trực tiếp đi sâu vào từng cộng đồng, tiếp xúc với từng thân phận để hỗ trợ.

Một giải pháp có thể đúng với cộng đồng này nhưng không phù hợp với cộng đồng khác. Do đó, dữ liệu lớn (big data) không thể đưa ra một giải pháp vạn năng cho mọi cộng đồng. Đây là giới hạn mà AI chưa thể vượt qua. Để dễ hình dung, một bác sĩ quan sát vi khuẩn dưới kính hiển vi thì vi khuẩn đó không có cảm xúc, bản chất thế nào sẽ thể hiện ra đúng như vậy.

Nhưng khi một nhà khoa học xã hội quan sát con người, nếu đối tượng biết mình đang bị quan sát, họ có xu hướng không nói thật, hành động khác với lời nói, hoặc che giấu suy nghĩ thực sự.

report Chọn ngành là chiến lược, không phải xu hướng

Thạc sĩ Trần Thúy Trâm Quyên:

Thực tế, không có một công thức chung nào để xác định yếu tố nào cần được đặt lên hàng đầu khi lựa chọn môi trường đại học hay ngành nghề, bởi những gì phù hợp với người này chưa chắc đã vừa vặn với người khác.

Thông thường, khi nhìn vào ngôi trường đại học, các bạn trẻ thường bị thu hút bởi hệ thống cơ sở vật chất hiện đại, hệ thống phòng thực hành hay các trung tâm mô phỏng lâm sàng tiên tiến, đặc biệt là đối với những ai theo đuổi khối ngành khoa học sức khoẻ.

Bên cạnh đó, đội ngũ giảng viên gồm những giáo sư, chuyên gia đầu ngành, chương trình đào tạo đa dạng từ hệ tiếng Việt, tiếng Anh đến liên kết quốc tế, cùng một môi trường trải nghiệm năng động với nhiều cơ hội cọ xát thực tế tại doanh nghiệp cũng là những trụ cột quan trọng được ưu tiên cân nhắc.

1783390113148-1431577930693725019-g7436471127531770293-0814ed1732688342eef360042c2e8ce9.jpg
Thạc sĩ Trần Thúy Trâm Quyên gợi ý chiến lược chọn ngành.

Thay vì chỉ mải miết chạy theo những câu hỏi liệu ngành đó có đang "hot", có hợp xu hướng hay nghe có vẻ hấp dẫn. Những yếu tố vốn không sai vì chúng mang lại cơ hội việc làm lớn và kích thích niềm hào hứng ban đầu. Người học cần một điểm nhìn toàn diện hơn qua bốn câu hỏi cốt lõi để thấu hiểu bản thân.

Trước hết, đó là việc xác định mình thực sự thích làm việc với điều gì, có thể là con người, là bệnh nhân để xoa dịu nỗi đau, hoặc là chữ viết, hình ảnh, hay những con số dữ liệu.

Tiếp theo, mỗi người phải tự nhận diện được điểm mạnh của mình nằm ở đâu. Sở hữu thế mạnh về tư duy tự nhiên kết hợp với năng lực ngôn ngữ sẽ tạo nên một người làm nghề có khả năng thấu cảm và tương tác vượt trội, trong khi sự nhạy bén về sáng tạo hay tài kể chuyện sẽ là vũ khí tối thượng để tạo ra những sản phẩm truyền thông độc đáo, thu hút tương tác mạnh mẽ cho doanh nghiệp.

Yếu tố thứ ba là giá trị mà bản thân muốn kiến tạo cho gia đình và xã hội, từ việc đưa tin chính xác, giải quyết các vấn đề cộng đồng đến việc trực tiếp chăm sóc sức khỏe con người.

Cuối cùng, việc tìm kiếm môi trường sống và làm việc phù hợp vô cùng quan trọng. Nếu khối ngành Truyền thông và Xã hội đòi hỏi tốc độ xử lý nhanh như tin bắn, sự linh hoạt, sáng tạo và kết nối không ngừng, thì khối ngành Sức khỏe lại đòi hỏi một không gian bền bỉ và chỉn chu hơn.

Từ những nền tảng đó, một chiến lược đúng đắn trong mùa tuyển sinh là các thí sinh nên ưu tiên chọn ngành học yêu thích trước khi quyết định chọn trường.

Sai lầm khá phổ biến hiện nay là nhiều bạn trẻ bị đóng khung trong tư duy chọn trường danh tiếng hay công lập, chấp nhận hạ thấp tiêu chí ngành nghề xuống các nguyện vọng xa lạ phía sau chỉ để đổi lấy cái tên của ngôi trường mình thích.

Việc đánh đổi vô tình khép lại cơ hội theo đuổi đam mê thực sự, trong khi nếu linh hoạt chọn một môi trường khác phù hợp với năng lực và điểm số, các bạn vẫn hoàn toàn có thể nuôi dưỡng nghề nghiệp mơ ước.

Hiểu rõ bản thân, nhận biết thế mạnh và đam mê chính là chìa khóa để đi một chặng đường dài. Nếu khối ngành Sức khỏe đòi hỏi hành trình bền bỉ, sự kiên trì, tỉ mỉ và chịu thương chịu khó tích lũy, thì khối ngành Khoa học Xã hội và Truyền thông lại cần một tinh thần thích ứng cao, nhanh nhẹn, sáng tạo và chủ động mở lòng với xã hội. Khi hiểu biết cặn kẽ và định hướng đúng đắn ngay từ đầu, thành công trong tương lai chắc chắn sẽ mở ra với các bạn trẻ.

report Đằng sau mỗi câu lệnh AI là tư duy con người

Thạc sĩ Lê Hoàng Trung:

AI hiện nay đã len lỏi vào hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội kể cả trong giáo dục. Từ việc xây dựng chương trình đào tạo, thiết kế học phần đến quá trình giảng dạy và học tập ở các trường đại học đều đang từng bước ứng dụng AI.

Trong giai đoạn hiện nay, AI đã có những đóng góp rất lớn ở nhiều lĩnh vực. Riêng trong lĩnh vực truyền thông, AI có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu, xây dựng kịch bản chương trình, phát triển ý tưởng, hỗ trợ viết nội dung và xử lý nhiều công việc chuyên môn khác. Có thể nói, AI đang phát huy rất tốt vai trò hỗ trợ của mình trong lĩnh vực truyền thông. Tuy nhiên, quý phụ huynh và các em học sinh cũng có thể yên tâm.

Nhưng dù có mang lại nhiều giá trị, AI không thể thay thế hoàn toàn con người. Bản chất của AI vẫn chỉ là công cụ do con người tạo ra để hỗ trợ con người trong công việc.

Điều AI không thể thay thế chính là cảm xúc, khả năng sáng tạo và năng lực xử lý tình huống của con người trong từng hoàn cảnh cụ thể. Đây là những yếu tố rất đặc thù của mọi ngành nghề, không chỉ trong Truyền thông hay Khoa học Xã hội mà cả ở các lĩnh vực khác. Trong quá trình học tập và làm việc luôn phát sinh những tình huống mới, đòi hỏi con người phải linh hoạt quan sát, đánh giá và đưa ra quyết định phù hợp. Đó là điều mà AI không thể làm thay.

1783389860726-1431577930693725019-g7436471127531770293-6ea113ba453e43004b0d040dc2a4b546.jpg
Nhiều câu hỏi về trí tuệ nhân tạo được đặt ra.

Bên cạnh đó, AI cũng không có khả năng sáng tạo như con người. AI hoạt động dựa trên dữ liệu và câu lệnh mà chúng ta cung cấp. Nếu chúng ta hỏi gì thì AI sẽ trả lời theo dữ liệu mà nó được huấn luyện. Dù nhiều câu trả lời có độ chính xác rất cao, người sử dụng vẫn phải biết chọn lọc, kiểm chứng và đánh giá thông tin.

Ngay cả khi sử dụng AI để viết nội dung, xây dựng kịch bản hay sáng tạo chương trình, nếu chỉ sao chép nguyên văn kết quả do AI tạo ra thì người đọc rất dễ nhận ra. Đó không phải là văn phong, tư duy hay dấu ấn của chính người viết.

Vì vậy, AI chỉ nên là công cụ hỗ trợ còn giá trị cốt lõi vẫn phải đến từ tư duy và sự sáng tạo của con người. Do đó, dù AI có phát triển trong 5 năm, 10 năm hay xa hơn nữa thì về bản chất, AI cũng không thể thay thế hoàn toàn công việc của con người ở tất cả các ngành nghề, trong đó có lĩnh vực truyền thông.

Những người làm truyền thông luôn cần sự năng động, linh hoạt, sáng tạo và khả năng xử lý rất nhiều tình huống phát sinh trong thực tế. Chính điều đó tạo nên giá trị và sự khác biệt của những người làm truyền thông, đặc biệt là trong lĩnh vực báo chí. Quý phụ huynh và các em học sinh có thể yên tâm.

Trong quá trình học tập tại các trường đại học, các thầy cô sẽ định hướng để các em biết cách khai thác AI hiệu quả. AI chỉ là công cụ hỗ trợ, điều quan trọng là chúng ta phải biết sử dụng AI một cách linh hoạt để tạo ra giá trị chứ không phụ thuộc vào AI hay để AI chi phối cách học, cách làm việc của mình.

Năng lực, cơ hội và sự thành công vẫn do chính chúng ta tạo ra và nắm bắt. AI không thể tạo ra cơ hội thay cho con người. Vì vậy, nếu các em yêu thích các lĩnh vực thuộc Khoa học Xã hội, Khoa học Tự nhiên hay Báo chí - Truyền thông thì hoàn toàn có thể yên tâm theo đuổi. Biết đâu trong tương lai, chính các em sẽ là những người tạo ra những công nghệ còn tiên tiến hơn AI hiện nay.

report Truyền thông trở thành kỹ năng của mọi ngành nghề

MC Nguyễn Hoàng Mỹ Vân:

Thưa cô, chân dung của sinh viên phù hợp với từng nhóm ngành như Báo chí, Quan hệ công chúng, Truyền thông đa phương tiện hay Xã hội học như thế nào?

Thạc sĩ Trần Thúy Trâm Quyên:

Nếu chỉ giỏi chuyên môn thuần túy, các bác sĩ có thể chữa lành cho từng bệnh nhân cụ thể, nhưng khi được trang bị thêm năng lực truyền thông, họ sẽ mang những kiến thức chuyên ngành đó giúp cho hàng triệu con người hiểu đúng về sức khỏe và phòng bệnh tốt hơn.

Thực tế tại Việt Nam đã minh chứng cho xu hướng này qua hình ảnh của bác sĩ Trương Hữu Khanh, một chuyên gia nhi khoa và truyền nhiễm đầu ngành. Bằng cách lan tỏa tri thức chuyên môn trên nền tảng Facebook, bác không chỉ tiếp cận triệu người mà còn chạm đến trái tim công chúng bằng hình ảnh một người thầy thuốc tận tâm, thấu cảm, mở ra một hình mẫu đầy kỳ vọng cho những người trẻ trong tương lai.

1783389772089-5626187518289764242-g7436471127531770293-ec3342353eaef36abf0a13af55203d08-8760.jpg
Thạc sĩ Trần Thúy Trâm Quyên chia sẻ ở buổi livestream sáng 7/7.

Từ câu chuyện đó, chân dung của thế hệ trẻ theo đuổi sự giao thoa giữa Khoa học Xã hội và Truyền thông hiện lên rõ nét với một lợi thế lớn: họ không phải lo lắng về việc bị công nghệ số hay trí tuệ nhân tạo (AI) thay thế. Vũ khí cốt lõi của con người trong lĩnh vực này chính là khả năng quan sát, tư duy phản biện, phân tích tâm lý, biết lắng nghe và đặt câu hỏi để chuyển hóa thông tin thành những nội dung giá trị cho công chúng.

Bước sang năm 2026, đây được đánh giá là một trong những nhóm ngành đang lên mạnh mẽ theo các khảo sát kỹ lưỡng của TopCV. Dù chịu tác động lớn từ làn sóng chuyển đổi số, thị trường lao động hiện nay vẫn mở ra vô vàn vị trí việc làm đa dạng trên bốn trụ cột chính của khối Khoa học Xã hội và Truyền thông.

Cụ thể, phân ngành Báo chí truyền thông mở ra cơ hội trở thành phóng viên, biên tập viên, chuyên viên nội dung hay sản xuất video cho truyền thông nội bộ và thương hiệu. Trong khi đó, lĩnh vực Quan hệ công chúng lại là mảnh đất cho các chuyên viên PR, quan hệ báo chí, tổ chức sự kiện và truyền thông doanh nghiệp - một bộ phận thiết yếu giúp kết nối bất kỳ tổ chức nào với công chúng bên ngoài.

Với Truyền thông đa phương tiện, tính chất "đa di năng" được phát huy tối đa thông qua các công việc xây dựng nội dung số, thiết kế hình ảnh, quay dựng video hay làm marketing kỹ thuật số. Riêng đối với nhóm ngành Xã hội và công tác xã hội, người học có thể dấn thân vào lĩnh vực nghiên cứu thị trường, phân tích hành vi người tiêu dùng, khảo sát xã hội hay điều phối các dự án cộng đồng.

Sự tương tác linh hoạt này cho thấy cơ hội kết nối của khối ngành xã hội và truyền thông xuất hiện ở mọi nơi, từ doanh nghiệp cho đến các bệnh viện. Ngay cả một bác sĩ tương lai hoàn toàn có thể sắm vai một cộng tác viên truyền thông đắc lực, tự tay sáng tạo nội dung và video phòng bệnh để lan tỏa giá trị chăm sóc sức khỏe cho toàn cộng đồng.

report Vai trò ngày càng lớn của Khoa học Xã hội

MC Nguyễn Hoàng Mỹ Vân:

Nếu AI làm được mọi thứ, vậy giá trị của con người được thể hiện ở đâu trong các khối ngành như Công tác Xã hội, Xã hội học?

Tiến sĩ Đỗ Hồng Quân:

Thông thường, mọi người thường nghĩ khối ngành Khoa học Xã hội là một khối ngành dễ học và thường dành cho những người có khả năng hoạt ngôn, giao tiếp tốt. Những suy nghĩ ấy đều có cơ sở, nhưng chưa đủ trong bối cảnh hiện nay.

Trong bối cảnh bùng nổ về mặt công nghệ, một trong những kết luận tại các Diễn đàn Kinh tế Thế giới những năm gần đây đã chỉ ra: Khi xã hội bắt đầu tự động hóa, sử dụng các công nghệ hiện đại như robot hay các công nghệ AI (như ChatGPT), chúng sẽ dần thay thế cho một số nhóm công việc.

1783389821623-5626187518289764242-g7436471127531770293-9543146c2548987157da793b66dc3c67.jpg
Chuyên gia nói về vai trò của Khoa học Xã hội.

Tuy nhiên, Diễn đàn Kinh tế thế giới cũng khẳng định rõ: Đối với khối ngành Khoa học Xã hội, chúng ta sẽ bật lên những công việc mà xã hội lúc này rất cần. Các công việc liên quan đến tư duy chiến lược, các công việc đòi hỏi con người phải có chỉ số EQ (trí tuệ cảm xúc) cao, các kỹ năng liên quan đến giải quyết xung đột và giải quyết các khủng hoảng vốn có trong xã hội.

Nhiều nhà xã hội học trên thế giới đã đi đến một kết luận rất quan trọng. Ngay cả khi xã hội sử dụng robot hay chatbot, chính chúng lại sinh ra nhiều vấn đề xã hội mới do chính robot và chatbot gây ra.

Lúc này, các nhà xã hội học nói riêng và khối ngành Khoa học Xã hội nói chung lại phải bắt tay vào giải quyết các vấn đề do xã hội hiện đại gây ra. Ví dụ về vấn đề già hóa dân số, khi xã hội bắt đầu sinh ít đi, mức độ dân số già hóa tăng lên, tỷ lệ người già sẽ nhiều hơn. Nhiều xã hội thiếu nguồn nhân lực trầm trọng nên đã đưa công nghệ và robot vào sử dụng.

Điều này dẫn đến tình trạng cô đơn, thiếu người chăm sóc. Ví dụ như Nhật Bản, tỷ lệ người già rất cao. Khi đó, các vấn đề liên quan đến tâm lý, chăm sóc người già trở nên vô cùng cấp thiết. Xã hội sẽ cần một đội ngũ những người làm trong các lĩnh vực liên quan đến y tế, công tác xã hội hay tham vấn tâm lý để trò chuyện, chăm sóc tại các viện dưỡng lão. Điều này thúc đẩy sự xuất hiện của một nhóm công việc mới, nhóm ngành nghề mới mà xã hội bắt buộc phải đáp ứng.

Khi chúng ta sử dụng quá nhiều ChatGPT hay robot, chúng mang lại nhiều tiện ích nhưng cũng đi kèm cảnh báo nghiêm trọng về mặt xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực truyền thông. Đó là nguy cơ sống trong một xã hội của "bong bóng thông tin" hay "buồng vang thông tin" (Echo Chamber) - chúng ta chỉ nghe được những thông tin mà mình muốn nghe.

Điều này dẫn đến hệ quả mất kết nối với những thông tin rộng lớn bên ngoài, bị ngắt quãng thông tin hay bị đưa vào những vùng thông tin tương đối nhỏ hẹp. Hệ quả mặt xã hội là con người dễ có những phán xét về mặt đạo đức hoặc luân lý thiếu cơ sở khoa học, chỉ dựa trên những người "cùng đồng thanh" với mình trong một trang mạng xã hội.

Đây là những vấn đề lớn trong xã hội hiện đại mà các nhà nghiên cứu về truyền thông, về xã hội trong tương lai cần phải giải quyết. Và đó chính là công việc của những người thuộc khối Khoa học Xã hội.

report Giải đáp trăn trở học xã hội 'khó xin việc'

MC Nguyễn Hoàng Mỹ Vân:

Với thời đại AI ngày nay, bên cạnh việc nâng cao kỹ năng quan sát, trải nghiệm thực tế và đúc rút kinh nghiệm, chúng ta phải biết sử dụng công cụ AI một cách hợp lý. Khi nhắc đến khối ngành Khoa học Xã hội và Truyền thông, có nhiều ý kiến cho rằng đây là nhóm ngành “khó xin việc” hoặc chỉ phù hợp với những người hoạt ngôn.

Vậy những định kiến đó có còn đúng trong bối cảnh AI và chuyển đổi số hiện nay hay không?

Thạc sĩ Lê Hoàng Trung:

Trong thời đại hiện nay, AI len lỏi vào tất cả các lĩnh vực, các ngành đào tạo của hầu hết các trường trong quá trình đào tạo, nghiên cứu học tập của cả giảng viên và sinh viên. Chúng ta dễ thấy có sự thay đổi rất lớn, từ công nghệ đã dần hình thành một thực tế rất phổ biến ở các trường là phải thay đổi chương trình đào tạo để phù hợp với thực tiễn mà công nghệ đang phát triển mạnh mẽ trong thời điểm hiện nay.

Hiện nay, các ngành, trong đó có khối ngành khoa học xã hội, các trường, các cơ sở giáo dục đang vận dụng AI để đưa vào trong quá trình đào tạo để giúp nâng cao kỹ năng cho người học.

1783389794115-5626187518289764242-g7436471127531770293-e1387feba42f5997d356ea80b7bbc554-9611.jpg
Thạc sĩ Lê Hoàng Trung nói về ứng dụng AI trong Khoa học Xã hội.

Việc vận dụng công nghệ AI trong quá trình đào tạo sẽ giúp cho cả giảng viên, người học nâng cao kỹ năng.

Trước việc băn khoăn liệu khoa học công nghệ và AI phát triển như vậy có làm “biến dạng” quá trình đào tạo của khối ngành khoa học xã hội nói chung hay không, tôi xin chia sẻ rằng: Thực sự AI cũng chỉ là công cụ do con người tạo ra và giúp con người trong học tập, đào tạo. Và dĩ nhiên AI không thể thay thế con người chúng ta bởi bản chất chúng là công cụ, nó không có cảm xúc, không thể xử lý tình huống được giống con người.

Trong mỗi điều kiện, tình hình thực tế có những điều phát sinh và chính chúng ta linh hoạt giải quyết những vấn đề đó trong từng điều kiện, hoàn cảnh cụ thể - điều mà máy móc không thể nào làm được. Về bản chất, cả lĩnh vực khoa học tự nhiên và khoa học xã hội đều có sự gắn kết rất nhiều.

Đối với lĩnh vực khoa học xã hội, chúng ta có thể vận dụng AI vào nâng cao khả năng viết lách, xử lý dữ liệu, phát triển vấn đề thi. Và bản thân người học cần rèn luyện nhiều kỹ năng để có thể tận dụng, vận dụng tốt trong quá trình sử dụng cho việc học tập.

report Chuẩn đầu ra phải theo kịp sự thay đổi của xã hội

MC Nguyễn Hoàng Mỹ Vân:

Có thể thấy AI không lấy đi cơ hội, mà đang buộc chúng ta phải thay đổi để thích nghi. Vậy nhà trường có thay đổi cách đào tạo để đáp ứng xu hướng mới hay không?

Tiến sĩ Đỗ Hồng Quân:

Về vấn đề cải tiến các chương trình đào tạo hiện nay, định hướng của Trường Đại học Mở TPHCM thể hiện rõ ở lịch sử phát triển lâu đời của trường. Là một trường đại học công lập đào tạo đa ngành, trường chúng tôi có khối ngành Khoa học Xã hội, với một số ngành đã được đào tạo từ những năm 1991-1992.

1783389888177-5626187518289764242-g7436471127531770293-abd553e508f2f77b1a2dde6b55e57985.jpg
Tiến sĩ Đỗ Hồng Quân giải đáp thắc mắc của MC Mỹ Vân.

Riêng Khoa Khoa học Xã hội hiện đang đào tạo 4 ngành học, bao gồm: Công tác Xã hội, Xã hội học, Tâm lý học và Đông Nam Á học. Hằng năm, khoa cung cấp cho xã hội một lực lượng lao động khá dồi dào. Lực lượng này nhận được nhiều đánh giá tích cực nhờ sự năng động, khả năng làm việc đa dạng và có nhiều đóng góp, thành công nhất định trong các lĩnh vực nghề nghiệp.

Một điểm đặc biệt khác tại Trường Đại học Mở TPHCM là khối ngành Khoa học Xã hội đang sở hữu mức học phí thấp nhất toàn trường nhờ các chính sách ưu đãi của nhà trường. Trung bình học phí dao động khoảng 26,5 triệu đồng/năm học, trong khi mức trần cao nhất của trường (đối với một số ngành khác) là khoảng 32 triệu đồng/năm.

Để thích ứng với những thay đổi liên tục của xã hội, hằng năm nhà trường đều tiến hành cải tiến chương trình đào tạo. Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cứ mỗi 2 năm chúng tôi sẽ thực hiện một đợt cập nhật nhỏ và mỗi 4 năm sẽ tiến hành rà soát, đổi mới toàn diện chương trình.

Trong quá trình rà soát, khoa luôn chủ động mời khối doanh nghiệp và các bên liên quan tham gia đóng góp xây dựng chuẩn đầu ra. Chúng tôi tiến hành khảo sát ý kiến của sinh viên đang theo học, cựu sinh viên và các nhà tuyển dụng để đảm bảo chuẩn đầu ra đáp ứng đúng kỳ vọng và nhu cầu thực tế của thị trường lao động.

Bên cạnh đó, nhà trường cũng chủ động thay đổi phương pháp đánh giá người học. Trước bối cảnh sinh viên ngày càng sử dụng phổ biến các công cụ trí tuệ nhân tạo, chúng tôi đã áp dụng lại các hình thức đánh giá truyền thống đối với một số môn học, tiêu biểu là thi vấn đáp.

Phương pháp này bắt buộc người học phải tư duy độc lập, tự tìm tòi nghiên cứu, từ đó hạn chế việc lạm dụng công nghệ và đảm bảo chất lượng sinh viên sau khi tốt nghiệp. Đồng thời, chúng tôi chuyển dịch tư duy đào tạo từ những gì nhà trường có sang những gì xã hội cần trong tương lai.

Khoa luôn hướng đến các ngành nghề đón đầu xu hướng. Ví dụ, dù sinh viên theo học ngành Xã hội học nhưng chuyên ngành sâu mà chúng tôi đang triển khai đào tạo là Xã hội học tổ chức và Quản lý nguồn nhân lực. Nhìn nhận về làn sóng bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), AI sẽ đồng hành và tồn tại song song cùng con người.

Thay vì lo lắng một cách thái quá rằng AI sẽ thay thế hay chiếm mất việc làm, chúng ta nên tận dụng lợi thế ấy để thúc đẩy xã hội phát triển. AI mang lại nhiều thách thức hơn, đòi hỏi con người phải không ngừng tư duy, tìm tòi và đổi mới phương thức làm việc. Khi chúng ta chủ động cải tiến chương trình đào tạo và thay đổi cách thức ứng phó, xã hội vẫn luôn cần đến vai trò của con người.

report Khoa học Xã hội bước vào cuộc đua cùng AI

MC Nguyễn Hoàng Mỹ Vân:

AI giờ đây có thể tạo nội dung, hình ảnh, dựng video, thậm chí hỗ trợ sản xuất sản phẩm truyền thông chỉ trong vài phút. Điều băn khoăn lớn nhất, liên tục được mang ra bàn luận là liệu AI có đang thu hẹp cơ hội việc làm của nhóm ngành Khoa học Xã hội - Truyền thông?

Thạc sĩ Lê Hoàng Trung:

Trong thời đại hiện nay, AI hiện diện ở hầu hết lĩnh vực. Gần như tất cả các ngành đào tạo ở trường đại học đều vận dụng AI vào quá trình giảng dạy, nghiên cứu và học tập, kể cả giảng viên lẫn sinh viên.

Sự thay đổi mạnh mẽ của xã hội và công nghệ buộc các trường đại học phải điều chỉnh chương trình đào tạo để phù hợp hơn với thực tiễn và xu hướng phát triển hiện nay.

Không chỉ các ngành Kỹ thuật, ngay cả khối ngành Khoa học Xã hội cũng đang ứng dụng AI vào quá trình giảng dạy, học tập và nâng cao kỹ năng cho người học.

Việc ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo góp phần giúp cả giảng viên và sinh viên nâng cao hiệu quả học tập cũng như năng lực chuyên môn. Khi nói đến AI, nhiều người băn khoăn liệu sự phát triển của công nghệ có thể thay thế con người hay làm thay đổi hoàn toàn quá trình đào tạo của các ngành khoa học xã hội, trong đó có ngành Truyền thông hay không.

Theo tôi, AI suy cho cùng vẫn là công cụ do con người tạo ra. Chúng có vai trò hỗ trợ con người trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong đào tạo và học tập. Tuy nhiên, AI không thể thay thế con người do bản chất là công cụ, là máy móc, không có cảm xúc, không xử lý tình huống linh hoạt như con người.

Đặc biệt trong lĩnh vực truyền thông, mỗi tình huống thực tế đều có những vấn đề phát sinh khác nhau. Chúng ta mới là người quan sát, đánh giá và đưa ra cách xử lý phù hợp trong từng hoàn cảnh cụ thể, máy móc không thể thay thế điều đó.

Ngay cả giữa Khoa học Tự nhiên và Khoa học Xã hội cũng có sự gắn kết chặt chẽ. Trong Khoa học Tự nhiên, AI được ứng dụng để tạo ra các sản phẩm công nghệ cụ thể.

1783389877165-5626187518289764242-g7436471127531770293-9d570a7b5429811fbb211756347e0125.jpg
Chuyên gia cho rằng khối ngành Khoa học Xã hội cũng đang ứng dụng AI, kể cả các công cụ như ChatGPT vào quá trình giảng dạy, học tập và nâng cao kỹ năng cho người học.

Trong Khoa học Xã hội, AI được sử dụng để hỗ trợ viết nội dung, phát triển ý tưởng, xử lý dữ liệu, phân tích thông tin và nâng cao hiệu quả công việc. Vì vậy, người học các ngành Khoa học Xã hội và Truyền thông cũng cần biết sử dụng AI như công cụ hỗ trợ. Điều quan trọng nhất vẫn là bản thân người học phải không ngừng rèn luyện kỹ năng.

Hy vọng trước sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ, chúng ta sẽ luôn chủ động thích nghi, linh hoạt sử dụng các công cụ AI một cách hiệu quả, phù hợp với ngành học và điều kiện thực tế, từ đó tạo ra nhiều giá trị hơn cho bản thân trong tương lai.

report Qua rồi cái thời Truyền thông chỉ cần giỏi viết lách và ngoại ngữ

MC Nguyễn Hoàng Mỹ Vân:

Thưa các chuyên gia, nhóm ngành Khoa học Xã hội - Truyền thông đang mở ra những vị trí việc làm phổ biến nào? So với khoảng 3-4 năm trước, mức độ cạnh tranh của nhóm ngành thay đổi ra sao?

Thạc sĩ Trần Thúy Trâm Quyên:

Trong bức tranh tổng thể kỳ tuyển sinh đại học với nhiều tổ hợp ngành nghề từ Khoa học Tự nhiên, Kỹ thuật cho đến Kinh tế... khối ngành Khoa học Xã hội và Truyền thông có bước biến chuyển chóng mặt.

Chỉ trong thời gian rất ngắn, diện mạo của lĩnh vực này thay đổi sâu sắc dưới sự định hình của công nghệ. Thời kỳ người học chỉ cần dựa vào chút năng khiếu viết lách hay vốn ngoại ngữ đã có thể thành công không còn nữa.

1783389735463-5626187518289764242-g7436471127531770293-6d4e5128bab8cc6b6c0565a830f17769.jpg
Thạc sĩ Trần Thúy Trâm Quyên nhận định thị trường đang cần những nhân sự vừa thấu hiểu công chúng, vừa biết làm chủ công cụ, sở hữu tư duy dữ liệu.

Thực tế tạo nên những định kiến cho rằng đây là ngành học có thu nhập thấp, ít nhu cầu hoặc dễ bị công nghệ đào thải. Tuy nhiên, những giá trị gắn liền với bản chất con người như cảm xúc, sự thấu cảm, khả năng quan sát, phát hiện và tương tác trực tiếp là những điều không thể thay thế.

Đây chính là vũ khí và lợi thế cạnh tranh cốt lõi của những người làm trong lĩnh vực Khoa học Xã hội và Truyền thông. Thay vì bị loại trừ, nhu cầu tuyển dụng thực tế hiện nay lại khắt khe và mở rộng hơn rất nhiều.

Thị trường đang cần những nhân sự vừa thấu hiểu công chúng, vừa biết làm chủ công cụ, sở hữu tư duy dữ liệu và có khả năng tác nghiệp linh hoạt trên đa nền tảng. Năng lực thực tế này phải được chứng minh qua các sản phẩm cụ thể ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Trong thời đại số, việc chủ động cập nhật công nghệ, biết cách sử dụng và biến AI thành bệ phóng để tối ưu hóa năng lực cá nhân chính là chìa khóa vàng. Điều đó không chỉ giúp các bạn trẻ tự tin bứt phá trong cuộc đua năng lực mà còn mở ra những cơ hội việc làm vô cùng rộng mở và bền vững.

report Từ nữ sinh trượt lớp chuyên Toán thành thủ khoa THPT đạt 2 điểm 10

Mc Nguyễn Hoàng Mỹ Vân:

Gia Hân rời Đắk Lắk vào TPHCM học nội trú ở THCS-THPT Nguyễn Khuyến từ năm học lớp 10. Gia Hân có thể chia sẻ thêm hành trình 3 năm THPT?

Thủ khoa Trịnh Gia Hân:

Tôi học cấp 1 và cấp 2 gần nhà. Bước ngoặt đến khi tôi thi chuyển lên cấp 3. Tôi trượt lớp chuyên Toán trường THPT Chuyên Nguyễn Du ở Đắk Lắk. Sau đó, tôi theo học tại trường THPT số 1 Ngô Gia Tự.

Khi học lớp 10 và 11, em định hướng theo khối ngành Kinh tế (Toán - Lý - Hóa hoặc Toán - Hóa - Anh).

Sau thời gian học tập, tôi nhận thấy trái tim mình thuộc về ngành Y, cảm giác bản thân muốn trở thành bác sĩ. Tôi trao đổi, bàn bạc với ba mẹ và được gia đình thấu hiểu.

Ba mẹ quyết định cho tôi vào học ở TPHCM để có môi trường học tập tốt hơn. Lúc đó, tôi xin vào trường THCS -THPT Nguyễn Khuyến TP HCM cơ sở Thủ Đức.

Hiện tại, hai điểm 10 môn Toán và Sinh là câu trả lời cho hành động mang tính quyết định của em vào năm đấy.

tp-thukhoa2.jpg
Thủ khoa Trịnh Gia Hân dùng hai từ "bước ngoặt" để mô tả con đường học tập của mình.
report Nên chọn ngành theo điểm số, năng lực và nhu cầu xã hội

MC Nguyễn Hoàng Mỹ Vân:

Đạt điểm cao kỳ thi Tốt nghiệp TPHPT là niềm vui trước mắt, nhưng phía sau là sự lo lắng, cân nhắc và tự hỏi đâu là ngành học phù hợp. Thầy có lời khuyên gì đến thí sinh đang đứng trước cánh cửa đại học?

Thạc sĩ Lê Hoàng Trung:

Sau kỳ thi Tốt nghiệp THPT, đặc biệt là khi biết điểm thi, nhiều học sinh vui mừng vì đạt kết quả như mong đợi, có học sinh đã lựa chọn được ngành học, trường học phù hợp với sở thích.

Tuy nhiên, có rất nhiều học sinh đang băn khoăn với mức điểm hiện tại, mình sẽ lựa chọn ngành nào để phù hợp với nghề nghiệp trong tương lai. Theo kinh nghiệm nhiều năm tham gia tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp tại Trường Đại học Cửu Long, tôi nhận thấy các bạn thường đắn đo giữa hai lựa chọn: chọn ngành mình đam mê hay chọn ngành mà xã hội đang có nhu cầu nhân lực.

1783389747437-5626187518289764242-g7436471127531770293-b013974b1590c35eada588c57fee1707.jpg
Thạc sĩ Lê Hoàng Trung chia sẻ ba yếu tố khi xác định ngành học.

Đây là điều khiến rất nhiều em băn khoăn. Có nhiều em rất thích ngành Sư phạm, có nhiều em yêu thích khối ngành Kinh tế, nhưng điểm số và năng lực hiện tại chưa đáp ứng yêu cầu của ngành học đó.

Vì vậy, các em thường tìm đến thầy cô, người thân trong gia đình để hỏi nên học ngành gì. Theo quan điểm của tôi, trước khi lựa chọn ngành học, đặc biệt là từ nay đến thời điểm đăng ký nguyện vọng trên hệ thống của Bộ, các em cần xác định ít nhất ba yếu tố.

Thứ nhất là điểm số của mình đang ở mức nào để lựa chọn trường và ngành học phù hợp.

Thứ hai là ngành học đó có phù hợp với năng lực của bản thân hay không. Có những ngành chúng ta rất yêu thích, nhưng nếu năng lực học tập không phù hợp thì việc theo đuổi cũng sẽ gặp nhiều khó khăn.

Thứ ba là ngành học đó có phù hợp với xu thế phát triển và nhu cầu của thị trường lao động hiện nay hay không. Ba yếu tố này sẽ giúp các em cân nhắc kỹ hơn trước khi lựa chọn bất kỳ ngành học nào ở bất kỳ trường đại học nào.

Hy vọng từ nay đến thời điểm đăng ký nguyện vọng, với sự chia sẻ của các thầy cô và chuyên gia trong chương trình hôm nay, các em sẽ có thêm nhiều thông tin để lựa chọn được ngành học và trường học phù hợp với điểm số, năng lực cũng như điều kiện của bản thân.

report Triển vọng của khối ngành Khoa học - Xã hội

MC Nguyễn Hoàng Mỹ Vân:

Qua kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, chúng ta có thể thấy sự phân hóa năng lực của các bạn học sinh. Có những bạn rất giỏi về nhóm Khoa học Xã hội, nhưng cũng có những bạn đạt thành tích cao ở khối Tự nhiên.

Thầy có thể chia sẻ một số nhận định chung về năng lực của các thí sinh trong kỳ thi vừa rồi, đặc biệt là đối với nhóm ngành Khoa học Xã hội?

Tiến sĩ Đỗ Hồng Quân:

Đây là một vấn đề rất thú vị vì đặt chúng ta vào trạng thái so sánh giữa hai nhóm ngành.

Trước đây, xã hội thường có quan niệm tách biệt giữa Khoa học Tự nhiên và Khoa học Xã hội. Tuy nhiên, sự phát triển của khoa học hiện đại cùng các yêu cầu của xã hội chứng minh điều ngược lại: Khoa học Xã hội và Khoa học Tự nhiên không hề tách rời mà luôn bổ trợ cho nhau.

1783389877165-5626187518289764242-g7436471127531770293-9d570a7b5429811fbb211756347e0125-2957.jpg
Tiến sĩ Đỗ Hồng Quân đưa ra lời khuyên.

Những người học Khoa học Tự nhiên nếu có thêm kiến thức về Khoa học Xã hội sẽ gia tăng sức mạnh và cơ hội cạnh tranh trên thị trường lao động, và ngược lại. Nếu nhìn vào điểm số của các thí sinh trong kỳ thi vừa qua, có thể thấy tỉ lệ và mức điểm của hai nhóm ngành này tương đối đồng đều.

Dù số lượng thí sinh lựa chọn khối Khoa học Xã hội để đăng ký xét tuyển đại học có phần đông hơn, điều này phản ánh thực tế về nhu cầu của thị trường lao động, đồng thời cho thấy năng lực của học sinh ở khối ngành Khoa học Xã hội là rất lớn. Điều này cũng mở ra một viễn cảnh tương lai cho xã hội Việt Nam.

Khi số lượng sinh viên tốt nghiệp khối ngành Khoa học Xã hội gia tăng, thị trường sẽ có những điều chỉnh để cung cấp cơ hội việc làm và các vị trí nghề nghiệp phù hợp với năng lực của các em.

Vì vậy, khi lựa chọn con đường Khoa học Tự nhiên hay Khoa học Xã hội, chúng ta không chỉ đi duy nhất một lối mòn, mà luôn đòi hỏi sự quan sát, đối chiếu giữa năng lực cá nhân với nhu cầu và tiêu chuẩn của xã hội đối với từng nhóm ngành. Khi đáp ứng được các yêu cầu về năng lực cốt lõi, cơ hội và triển vọng nghề nghiệp cũng như cuộc sống tương lai của các bạn chắc chắn sẽ rất rộng mở.

report Áp lực bài toán chọn ngành nghề

MC Nguyễn Hoàng Mỹ Vân:

Điểm số đã có, nhưng liệu điểm số ấy sẽ đưa mình đến ngành học và ngôi trường đại học nào đang là băn khoăn của nhiều sĩ tử. Thưa chuyên gia, các bạn nên định hướng bản thân như thế nào?

Thạc sĩ Trần Thúy Trâm Quyên:

Đến hẹn lại lên, mỗi khi mùa công bố điểm thi tốt nghiệp THPT và thời gian xét tuyển đại học bắt đầu, toàn xã hội hướng về tâm điểm chung, vượt khỏi quy mô của từng gia đình có con em đi thi.

1783389761917-5626187518289764242-g7436471127531770293-8aa702bbf72e9b784fba1815aa6e0b92.jpg
Thạc sĩ Trần Thúy Trâm Quyên và thủ khoa Gia Hân tại buổi livestream.

Từ thầy cô, cha mẹ cho đến cộng đồng đều dõi theo từng nhịp bước của các sĩ tử, cùng trăn trở nỗi lo chung và cùng vỡ òa trước niềm hạnh phúc của các em. Trong tâm bão cảm xúc, áp lực đầu tiên và lớn nhất luôn là bài toán chọn ngành nghề.

Chỉ trong vài ngày ngắn ngủi ngay sau khi biết điểm số, làn sóng câu hỏi từ phụ huynh và học sinh liên tục đổ về dồn dập, xoay quanh việc làm sao để chọn được hướng đi vừa vặn với năng lực và số điểm hiện có.

Thực tế, lộ trình hướng nghiệp lý tưởng nên được ấp ủ và định hình từ rất sớm, ngay từ giai đoạn chuyển cấp từ lớp 9 lên lớp 10 để các em có thời gian nuôi dưỡng đam mê.

Tuy nhiên, khi đứng trước thời khắc quyết định đặt bút ký chọn tương lai, sự hoang mang và lo lắng là điều hoàn toàn dễ hiểu. Bản chất của việc chọn ngành mang tính bước ngoặt quyết định đến cả sự nghiệp và cuộc đời phía trước, vì thế, các sĩ tử rất cần sự định hướng, nâng đỡ kịp thời từ gia đình và nhà trường.

Những lời khuyên đúng lúc và sự đồng hành sát sao sẽ là điểm tựa vững vàng giúp các em đưa ra quyết định sáng suốt nhất, tìm thấy ngành học thực sự phù hợp để tự tin theo đuổi mà không phải nuối tiếc về sau.

report Đại sứ Mỹ Vân và các chuyên gia giải mã khối ngành Khoa học Xã hội - Truyền thông
1783389860726-1431577930693725019-g7436471127531770293-6ea113ba453e43004b0d040dc2a4b546.jpg
Sáng 7/7, Báo Tiền Phong lên sóng livestream Cùng thủ khoa mở khóa chọn trường năm 2026, chủ đề Giải mã sức hút khối ngành Khoa học Xã hội - Truyền thông. Đây là số phát sóng thứ ba, tiếp nối hai buổi livestream Cùng thủ khoa mở khóa chọn trường 2026 diễn ra ngày 6/7 với chủ đề Kỹ thuật - Công nghệ - AI và Kinh tế - Tài chính - Ngân hàng.
1783389739999-5626187518289764242-g7436471127531770293-63b1b21e63237bc100b82f066684901a.jpg
Buổi livestream có sự tham gia của Thạc sĩ Trần Thúy Trâm Quyên - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng.
1783389808371-5626187518289764242-g7436471127531770293-712fa484785630efcafacb9f1bff103a.jpg
Tiến sĩ Đỗ Hồng Quân - Giám đốc Chương trình Xã hội học, Trường Đại học Mở TPHCM và Thạc sĩ Lê Hoàng Trung - Phó Trưởng khoa Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Cửu Long cũng sẽ mang đến những lời khuyên hữu ích.
1783389809332-5626187518289764242-g7436471127531770293-0f39a1fd67c15097a87ed7b9b5c70981.jpg
Trịnh Gia Hân - học sinh trường THCS -THPT Nguyễn Khuyến TPHCM, Tam khoa khối B00 toàn quốc, Thủ khoa TPHCM khối B03, đạt hai điểm 10 môn Toán và Sinh học cùng giải mã sức hút khối ngành Khoa học Xã hội - Truyền thông.
1783389744905-5626187518289764242-g7436471127531770293-a7ada10123b655a44a665b2ebd1e6ab8.jpg
Đại sứ Truyền thông và Nghệ thuật Hoa hậu Việt Nam 2024 Nguyễn Hoàng Mỹ Vân đảm nhận vai trò MC, điều phối livestream.
1783389795436-5626187518289764242-g7436471127531770293-2504dbd11bb4c5469603749b2a00797d.jpg
Chương trình tập trung giải đáp những băn khoăn của thí sinh trước ngưỡng cửa đại học như: Học khối ngành Khoa học Xã hội - Truyền thông ra trường làm gì? AI có thay thế người làm truyền thông hay không? Cơ hội việc làm và triển vọng phát triển của nhóm ngành này trong bối cảnh chuyển đổi số sẽ thay đổi ra sao?
report Giải mã sức hút khối ngành Khoa học Xã hội - Truyền thông

Sáng 7/7, Báo Tiền Phong lên sóng livestream Cùng thủ khoa mở khóa chọn trường năm 2026, chủ đề Giải mã sức hút khối ngành Khoa học Xã hội - Truyền thông. Đây là số phát sóng thứ ba, tiếp nối hai buổi livestream Cùng thủ khoa mở khóa chọn trường 2026 diễn ra ngày 6/7 với chủ đề Kỹ thuật - Công nghệ - AI và Kinh tế - Tài chính - Ngân hàng.

Chương trình tập trung giải đáp những băn khoăn của thí sinh trước ngưỡng cửa đại học như: Học khối ngành Khoa học Xã hội - Truyền thông ra trường làm gì? AI có thay thế người làm truyền thông hay không? Cơ hội việc làm và triển vọng phát triển của nhóm ngành này trong bối cảnh chuyển đổi số sẽ thay đổi ra sao?

z8015566464270-d32d77f571198df620a6b3281720127f.jpg
Host Mỹ Vân (trái) và Trịnh Gia Hân - nữ sinh đạt hai điểm 10 kỳ thi THPT 2026 - tại chương trình.

Với sự tham gia của thủ khoa và các chuyên gia đầu ngành, chương trình tiếp tục đồng hành cùng thí sinh ưữ phụ huynh trong giai đoạn đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học. Thông qua phần trao đổi giữa các chuyên gia và thủ khoa, chương trình mang đến góc nhìn đa chiều, giúp thí sinh hiểu đúng về ngành học để có thêm cơ sở lựa chọn nguyện vọng phù hợp.

Khách mời đặc biệt đồng hành cùng chương trình hôm nay là Trịnh Gia Hân - Tam khoa toàn quốc khối B00, Thủ khoa TPHCM khối B03, chủ nhân hai điểm 10 môn Toán và Sinh.

Sinh ra tại Đắk Lắk, nữ sinh chọn vào TPHCM học nội trú từ năm lớp 10, sống xa gia đình. Chia sẻ nhanh với Tiền Phong, Gia Hân cho biết những ngày đầu, cô áp lực khi kết quả học tập chỉ dao động ở mức 5-6 điểm, có lúc bật khóc khi gọi điện về cho bố mẹ vì lo sợ không theo kịp bạn bè.

Thay vì bỏ cuộc, nữ sinh chọn cách lấp đầy khoảng trống kiến thức. Dịp cuối tuần hoặc nghỉ hè, Gia Hân ở lại ký túc xá tự học, ôn lại kiến thức từ lớp 10, lớp 11, chủ động hỏi thầy cô mỗi khi chưa hiểu bài và ghi chép cẩn thận để ghi nhớ lâu hơn.

Sự kiên trì giúp Gia Hân vươn lên nhóm học sinh có thành tích tốt nhất lớp, trước khi trở thành Tam khoa toàn quốc khối B00 với 29,5 điểm và Thủ khoa TPHCM khối B03 với 28,5 điểm, trong đó đạt điểm tuyệt đối ở hai môn Toán và Sinh, môn Ngữ văn đạt 8,5 điểm.

Thông qua câu chuyện của Gia Hân cùng những chia sẻ từ các chuyên gia tuyển sinh, chương trình không chỉ cung cấp thông tin về nhóm ngành Khoa học Xã hội - Truyền thông mà còn truyền tải thông điệp lựa chọn ngành học cần dựa trên năng lực, sở thích và mục tiêu phát triển lâu dài của mỗi học sinh, thay vì chạy theo xu hướng hay những định kiến về ngành nghề.