Chạm đến cảm xúc bằng câu chuyện về một chiếc xe đạp
Ngày 23/6, hơn 17.000 thí sinh tại tỉnh Quảng Ninh bước vào kỳ thi lớp 10 THPT năm học 2026 - 2027 với môn thi đầu tiên là Ngữ văn.
Trong đề văn năm nay, ngữ liệu được lựa chọn kể về một cậu bé con nhà ngư dân nghèo. Sau một năm học nỗ lực, em mong được cha thưởng một chiếc xe đạp mini như lời hứa trước đó. Tuy nhiên, cuộc sống khó khăn khiến người cha không thể thực hiện lời hứa.
Qua những lời trách móc của người mẹ, cậu bé dần hiểu ra hoàn cảnh của gia đình, hiểu được những vất vả mà cha mẹ đang gánh chịu để nuôi các con ăn học. Cuối cùng, em chấp nhận từ bỏ mong muốn của bản thân khi nhận ra rằng chỉ riêng việc được sống trong tình yêu thương của gia đình và có một mùa hè bình yên cũng đã là món quà quý giá.
Ngữ liệu không mới về đề tài nhưng tạo được sức lay động bởi những chi tiết chân thực, gần gũi, giúp học sinh dễ tiếp cận và đồng cảm.
Hệ thống câu hỏi vừa sức, kiểm tra nhiều năng lực
Phần Đọc hiểu gồm 5 câu hỏi với tổng 4 điểm. Các câu hỏi đầu tiên tập trung kiểm tra khả năng nhận biết và tái hiện thông tin như xác định phần thưởng cậu bé mong muốn nhận được từ cha, ghi lại lời dẫn trực tiếp trong đoạn văn.
Ở mức độ vận dụng, đề yêu cầu học sinh phân tích ý nghĩa chi tiết cậu bé khóc trong sự thấu hiểu nỗi vất vả của cha mẹ. Đây là câu hỏi giúp phân hóa nhẹ khi đòi hỏi thí sinh không chỉ hiểu nội dung mà còn phải lý giải được sự thay đổi trong nhận thức và cảm xúc của nhân vật.
Câu hỏi về nhan đề Gọi giấc mơ về cũng mở ra nhiều cách tiếp cận. Học sinh có thể lý giải đây là hành trình cậu bé tạm gác lại giấc mơ chiếc xe đạp để hướng tới những giá trị lớn hơn như tình thân, sự sẻ chia và lòng biết ơn.
Câu hỏi cuối yêu cầu học sinh chia sẻ một ước mơ dành cho người thân yêu và giải thích lý do. Đây là dạng câu hỏi mở, tạo cơ hội để thí sinh bày tỏ cảm xúc cá nhân thay vì chỉ trả lời theo khuôn mẫu.
Nghị luận văn học bám sát ngữ liệu, nghị luận xã hội mang tính thời sự
Phần Viết 2 điểm yêu cầu học sinh viết đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích nhân vật cậu bé trong phần cuối văn bản. Đây là dạng đề quen thuộc, không đánh đố, giúp học sinh có thể khai thác các chuyển biến tâm lý của nhân vật từ thất vọng, tủi thân đến thấu hiểu và trưởng thành. Việc lựa chọn đúng đoạn cuối văn bản cũng giúp thí sinh tập trung làm nổi bật thông điệp nhân văn của tác phẩm thay vì sa đà vào kể lại nội dung.
Ở câu nghị luận xã hội 4 điểm, đề yêu cầu trình bày suy nghĩ về sự sẻ chia trong cuộc sống. Đây là chủ đề quen thuộc nhưng chưa bao giờ cũ, đặc biệt trong bối cảnh xã hội hiện đại khi con người ngày càng đối diện nhiều áp lực và khoảng cách trong giao tiếp.
Đề bài mở, cho phép học sinh triển khai theo nhiều hướng khác nhau như sẻ chia trong gia đình, nhà trường, cộng đồng hay trên không gian mạng. Học sinh có thể đưa vào bài viết những dẫn chứng thực tế về các hoạt động thiện nguyện, giúp đỡ người yếu thế, hỗ trợ bạn bè hoặc đơn giản là sự cảm thông giữa người với người trong cuộc sống thường ngày. So với những đề nghị luận xã hội mang tính thời sự hoặc yêu cầu tư duy phản biện cao, chủ đề này tương đối phù hợp với lứa tuổi học sinh lớp 9.
Nhìn chung, đề thi Ngữ văn vào lớp 10 của tỉnh Quảng Ninh năm nay không quá khó, không xuất hiện những yêu cầu đánh đố hay ngữ liệu xa lạ. Điểm nổi bật của đề nằm ở thông điệp nhân văn xuyên suốt: biết trân trọng tình cảm gia đình, thấu hiểu sự hy sinh của cha mẹ và sống biết sẻ chia với những người xung quanh.
