Cú sốc phim Việt

Ngã ngũ doanh thu mùa phim lễ 30/4-1/5

Đặt cạnh mùa phim cùng kỳ năm 2025, dễ nhận ra năm ngoái, chỉ với ba bộ phim chủ lực là Địa đạo, Lật mặt 8: Vòng tay nắng và Thám tử Kiên: Kỳ án không đầu, thị trường tạo ra tổng doanh thu hơn 650 tỷ đồng.

Trong đó, Lật mặt 8 của Lý Hải đạt 232 tỷ đồng, Thám tử Kiên của Victor Vũ cán mốc 249 tỷ đồng, còn Địa đạo của Bùi Thạc Chuyên chốt sổ ở mức 172,4 tỷ đồng. Hai đạo diễn không chỉ chen chân thành công mà còn tạo nên thế cạnh tranh song mã hấp dẫn, kéo khán giả đến rạp và giữ nhịp tăng trưởng ổn định trong suốt kỳ nghỉ.

Mô hình này tiếp nối từ năm 2024, khi Lật mặt 7 gần như “một mình một ngựa” và bùng nổ với doanh thu khoảng 480 tỷ đồng. Từ một cực của Lý Hải, thị trường chuyển sang thế song mã, nhưng điểm chung là số lượng phim vừa phải, dư địa tăng trưởng đủ lớn.

Thành công liên tiếp đó tạo viễn cảnh thị trường có thể “gánh” nhiều phim cùng lúc. Bước sang năm nay, 5 bộ phim Việt cùng đổ bộ vào dịp lễ 30/4-1/5, biến mùa phim thành cuộc cạnh tranh dày đặc chưa từng có. Trong bối cảnh Lý Hải - cái tên từng giữ vai trò “trục doanh thu” không góp mặt, nhiều người kỳ vọng đây sẽ là cơ hội để các đạo diễn khác chia lại thị phần. Nhưng thực tế lại diễn ra theo chiều ngược lại.

Kết thúc kỳ nghỉ lễ, chỉ có Phí Phông: Quỷ máu rừng thiêng giữ được đà tăng trưởng ổn định, đạt khoảng 174 tỷ đồng. Đây là con số đủ để dẫn đầu, nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với các đầu tàu của hai năm trước.

Phía sau, khoảng cách bị kéo giãn nhanh chóng. Heo năm móng từng có thời điểm bám đuổi sát nút dần hụt hơi và đến ngày 3/5 mới chỉ đạt 87,1 tỷ đồng, chưa thể chạm mốc 100 tỷ đồng dù đã qua giai đoạn cao điểm.

Nhóm còn lại gần như bị bỏ lại trên đường đua. Anh hùng dừng ở mức 34,2 tỷ đồng, Đại tiệc trăng máu 8 đạt 28,2 tỷ đồng, còn Trùm sò chỉ thu về 12,5 tỷ đồng. Với mặt bằng chi phí sản xuất hiện tại, đây đều là những con số báo động về khả năng hoàn vốn.

Tổng doanh thu của cả 5 phim Việt mùa lễ năm nay đang vào khoảng 336 tỷ đồng. So với con số 650 tỷ đồng mùa trước, thị trường 30/4 năm nay thấp hơn khoảng 317 tỷ đồng, tương đương mức sụt giảm gần 48,5% so với cùng kỳ, dù số lượng phim tham gia lại nhiều hơn.

Điều này phản ánh thực tế quan trọng rằng độ tăng trưởng của thị trường không tăng theo số lượng tác phẩm. Miếng bánh doanh thu có kích thước nhất định, khi càng nhiều người tham gia, kích thước càng thu hẹp.

Sự phân mảnh còn thể hiện ở diễn biến phòng vé. Không có bộ phim nào tạo được hiệu ứng áp đảo để kéo khán giả đại chúng ra rạp. Thay vào đó là cuộc giằng co kéo dài, nơi các phim liên tục thay đổi vị trí nhưng không ai đủ lực bứt phá.

Sau cùng, dù Phí Phông: Quỷ máu rừng thiêng mang tiếng là tác phẩm đứng đầu cuộc đua phòng vé, nhưng vẫn phải nhìn trực diện rằng chiến thuật chiếu sớm quyết định cuộc chơi năm nay. Các phim còn lại ùn ứ và gây ra “tắc nghẽn cục bộ”, không phim nào trong Đại tiệc trăng máu 8, Anh hùng, Heo năm móng đủ lực để khẳng định chỗ đứng.

Đây là điểm khác biệt lớn nhất so với hai năm trước. Khi thị trường có một hoặc hai đầu tàu, hiệu ứng truyền miệng sẽ được khuếch đại, kéo theo sự tăng trưởng dây chuyền. Nhưng khi có quá nhiều lựa chọn, điều này không dễ dàng.

Khán giả không xem nhiều phim hơn chỉ vì có nhiều phim. Ngược lại, họ phân bổ sự chú ý và chi tiêu, khiến mỗi bộ phim chỉ nhận được một phần nhỏ hơn. Vì vậy, nếu nhìn từ tổng thể, mùa phim năm nay không phải là một cuộc cạnh tranh để tìm người thắng, mà là một cuộc tự bào mòn thị trường.

Bài học đắt cho điện ảnh Việt Nam

Nhìn sâu vào cấu trúc vận hành, thất bại của mùa phim năm nay không chỉ nằm ở chất lượng, mà nằm ở cách thị trường tự tạo áp lực lên chính mình.

Lần đầu tiên, 5 phim Việt cùng chen chân vào một mùa nghỉ lễ lớn, thời điểm vốn chỉ phù hợp cho 1-2 đầu tàu và một vài phim vệ tinh. Sự gia tăng đột biến này đẩy thị trường vào trạng thái quá tải.

Sau đại dịch, điện ảnh Việt tăng trưởng mạnh mẽ. Năm 2025, tổng doanh thu phòng vé đạt khoảng 5.593 tỷ đồng, tăng 24% so với năm trước. Trong đó, phim Việt đóng góp khoảng 3.400 tỷ đồng, chiếm 62% thị phần, một con số đủ để tạo niềm tin rằng thị trường đã bước vào giai đoạn bùng nổ.

Nhưng chính sự tăng trưởng này kích thích làn sóng đầu tư ồ ạt. Số lượng phim sản xuất và phát hành tăng nhanh, từ khoảng 50 phim/năm lên dự kiến 80 phim/năm. Điều đó đồng nghĩa với việc tần suất ra rạp dày đặc hơn, áp lực cạnh tranh lớn hơn.

Trong bối cảnh đó, các dịp lễ lớn trở thành “điểm nóng” khiến mọi nhà sản xuất đều muốn chen chân nhảy vào miếng bánh.

Nhà nghiên cứu điện ảnh Nguyễn Anh Tuấn - Viện Văn hóa Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam - cho rằng sai lầm lớn nhất của mùa phim năm nay nằm ở chiến lược phát hành mang tính “dồn toa”.

Thị trường rạp chiếu Việt Nam có giới hạn rất rõ về hạ tầng, đặc biệt là số lượng suất chiếu mỗi ngày. “Để đạt các mốc doanh thu lớn như 100 hay 200 tỷ đồng, một bộ phim cần duy trì mật độ khoảng 4.000 suất chiếu/ngày trong ít nhất một tuần đầu. Nhưng khi có quá nhiều phim cùng ra mắt, con số này bị chia nhỏ, khiến không phim nào đạt đủ ‘độ phủ’ cần thiết”, ông Tuấn phân tích.

Thực tế mùa phim vừa qua, ngay cả phim dẫn đầu cũng chỉ đạt khoảng 2.000-2.500 suất chiếu/ngày, tức chỉ bằng một nửa ngưỡng cần thiết để tăng tốc doanh thu. Điều này khiến đường tăng trưởng của các phim bị kéo phẳng, không tạo được “cú nhảy” quyết định.

“Từ góc độ thị trường, bài học ở đây là khi suất chiếu bị phân mảnh, không chỉ phim yếu gặp khó, mà ngay cả phim tốt cũng không đủ điều kiện để phát huy hết tiềm năng”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Ở góc nhìn truyền thông và hành vi khán giả, chuyên gia Châu Quang Phước cho rằng thị trường đang bước vào giai đoạn bão hòa lựa chọn.

Một trong những hiểu lầm phổ biến của các nhà sản xuất là cho rằng càng nhiều phim, khán giả sẽ càng ra rạp nhiều hơn. Thực tế không phải vậy. Khán giả có giới hạn về thời gian và chi tiêu. Khi có quá nhiều lựa chọn, họ không xem nhiều hơn, mà chọn lọc kỹ hơn.

Chuyên gia nhấn mạnh yếu tố tự cạnh tranh giữa các phim nội. Những bộ phim có dàn diễn viên tên tuổi, từng tạo nên kỷ lục phòng vé, khi ra mắt cùng lúc lại vô tình triệt tiêu lợi thế của nhau. Khán giả bị đặt vào tình huống phải lựa chọn, và trong nhiều trường hợp, họ chọn… không xem.

“Thị trường điện ảnh giống như nhà hàng. Nếu có quá nhiều món, thực khách mất thời gian cân nhắc, thậm chí cảm thấy quá tải. Trong khi đó, nếu chỉ có một vài món nổi bật, quyết định sẽ dễ dàng hơn rất nhiều”, chuyên gia Châu Quang Phước nhấn mạnh.

Tựu trung lại, mùa phim lễ 30/4-1/5 năm nay khép lại không chỉ bằng những con số doanh thu, mà còn bằng bài học mang tính hệ thống cho điện ảnh Việt. Thị trường đang tăng trưởng, nhưng chưa đủ độ chín để hấp thụ sự dồn dập. Khi quá nhiều phim cùng ra rạp, không phải tất cả đều có cơ hội và phần lớn sẽ phải trả giá.