Vừa qua, vụ xe cấp cứu tư nhân chở người bệnh từ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa về nhà với quãng đường chỉ 16km nhưng một nhóm người đã thu 9,5 triệu đồng (trong đó tiền thuốc 4,2 triệu đồng) gây bức xúc dư luận.
Liên quan đến việc sử dụng phương tiện vận chuyển cấp cứu và thiết bị phát tín hiệu ưu tiên, luật sư Nguyễn Thanh Tùng – Công ty Luật ICC Việt Nam cho biết, pháp luật hiện hành quy định khá chặt chẽ về điều kiện hoạt động cũng như việc sử dụng tín hiệu ưu tiên đối với các phương tiện này.
Theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 và Nghị định số 96/2023/NĐ-CP, việc có phương tiện vận chuyển cấp cứu trong và ngoài là một trong những điều kiện để bệnh viện, nhà hộ sinh được cấp giấy phép hoạt động.
Trường hợp không có phương tiện cấp cứu ngoài bệnh viện, nhà hộ sinh thì phải có hợp đồng với cơ sở cấp cứu ngoại viện hoặc cơ sở dịch vụ cấp cứu, hỗ trợ vận chuyển người bệnh đã được cấp giấy phép hoạt động theo quy định.
Đối với cơ sở cấp cứu ngoại viện, để được cấp phép hoạt động phải đáp ứng các điều kiện về cơ sở vật chất, trong đó có phòng trực, nhân viên trực và tổng đài điện thoại trực tại trụ sở 24/24 giờ tất cả các ngày.
Cơ sở này đồng thời phải có tối thiểu 2 xe cứu thương đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định hiện hành; có hộp cấp cứu phản vệ và đầy đủ thuốc cấp cứu, bảo đảm an toàn cũng như điều kiện vệ sinh cho người bệnh.
Về nhân sự, luật sư Nguyễn Thanh Tùng cho biết, người chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật của cơ sở cấp cứu ngoại viện phải là người hành nghề thuộc một trong các chức danh gồm bác sĩ hoặc cấp cứu viên ngoại viện.
Đối với cơ sở dịch vụ cấp cứu, hỗ trợ vận chuyển người bệnh đã được cấp giấy phép hoạt động theo các quy định trước đây, cơ sở phải tiếp tục duy trì các điều kiện về cơ sở vật chất, thiết bị, phương tiện vận chuyển y tế và nhân sự theo quy định chuyển tiếp của Nghị định số 96/2023/NĐ-CP.
Không phải cứ là xe cấp cứu là được bật còi, đèn ưu tiên
Đáng chú ý, pháp luật cũng quy định cụ thể việc lắp đặt và sử dụng thiết bị phát tín hiệu ưu tiên trên phương tiện vận chuyển cấp cứu.
Theo Nghị định số 151/2024/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 236/2026/NĐ-CP, cơ quan, tổ chức, cá nhân chỉ được lắp đặt thiết bị phát tín hiệu của xe ưu tiên trên các loại xe được quy định tại khoản 1 Điều 27 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (trừ đoàn xe tang) và phải có giấy phép sử dụng do cơ quan có thẩm quyền cấp.
Bên cạnh đó, Nghị định 236 cũng quy định, thiết bị phát tín hiệu của xe ưu tiên chỉ được sử dụng khi thực hiện nhiệm vụ và phải tuân thủ các quy định của pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ.
Theo luật sư Tùng, điều này đồng nghĩa với việc phương tiện vận chuyển cấp cứu sử dụng thiết bị phát tín hiệu ưu tiên nhưng không có giấy phép sử dụng, chẳng hạn lắp đặt còi, đèn ưu tiên trái phép, là hành vi vi phạm.
Tương tự, việc phương tiện có thiết bị phát tín hiệu ưu tiên nhưng sử dụng khi không thực hiện nhiệm vụ cũng bị coi là vi phạm. Chẳng hạn, phương tiện bật tín hiệu ưu tiên để di chuyển trong khi đang chở người không phải người bệnh cấp cứu hoặc không thực hiện nhiệm vụ cấp cứu theo quy định.
Về chế tài, theo điểm h Điều 4 Nghị định số 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển xe được quyền ưu tiên lắp đặt, sử dụng thiết bị phát tín hiệu ưu tiên không đúng quy định; sử dụng thiết bị phát tín hiệu ưu tiên không có giấy phép của cơ quan có thẩm quyền hoặc giấy phép đã hết giá trị sử dụng có thể bị phạt tiền từ 2-3 triệu đồng.
Luật sư Nguyễn Thanh Tùng cho rằng các quy định trên nhằm bảo đảm việc sử dụng còi, đèn ưu tiên đúng mục đích, qua đó bảo vệ quyền ưu tiên thực sự của phương tiện đang thực hiện nhiệm vụ cấp cứu, đồng thời hạn chế tình trạng lợi dụng tín hiệu ưu tiên để di chuyển không đúng quy định, ảnh hưởng đến an toàn giao thông.
