Sáng 20/9, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội tổ chức Lễ phát động hưởng ứng Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026 với chủ đề “Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch” (From Clean Plates to Clean Cities).
Được Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) phát động trên quy mô toàn cầu từ năm 1993, Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn diễn ra vào tuần thứ ba của tháng 9 hằng năm, thu hút sự tham gia của gần 200 quốc gia và hàng triệu người trên thế giới.
Phát biểu tại Lễ phát động, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên chia sẻ, tại Việt Nam, chất thải thực phẩm và chất thải hữu cơ chiếm khoảng 50–70% tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt. Nếu không được giảm thiểu, phân loại, thu gom và xử lý phù hợp, đây sẽ tiếp tục là áp lực đối với hạ tầng và môi trường đô thị.
“Từ sự tiết kiệm trên bàn ăn, sự phân loại chuẩn xác tại căn bếp, chúng ta sẽ kiến tạo nên hệ thống quản lý chất thải hiệu quả, giảm thiểu ô nhiễm và xây dựng những đô thị văn minh, xanh - sạch - đẹp”, Thứ trưởng nói.
Lê Trọng Yên.
Để chủ đề “Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch” thực sự đi vào cuộc sống, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các cấp, các ngành, địa phương, doanh nghiệp và toàn thể Nhân dân giảm lãng phí thực phẩm và chất thải ngay từ nguồn.
Cụ thể, mỗi gia đình, cơ quan, trường học, nhà hàng, khách sạn, chợ và cơ sở kinh doanh - dịch vụ ăn uống cần từng bước thay đổi thói quen mua sắm, chế biến, sử dụng thực phẩm theo hướng tiết kiệm và hiệu quả.
Các doanh nghiệp cần quan tâm hơn đến việc giảm tổn thất trong sản xuất, chế biến, bảo quản, phân phối; đổi mới quy trình, mô hình kinh doanh để sử dụng hiệu quả nguyên liệu, năng lượng và nước.
Bên cạnh đó, cần đưa phân loại chất thải tại nguồn trở thành nền tảng của quản lý chất thải hiện đại.
Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, phân loại đúng chất thải thực phẩm, chất thải hữu cơ và các dòng chất thải khác ngay từ nguồn là điều kiện để thu hồi tài nguyên, tái sử dụng, tái chế và xử lý phù hợp.
Giải pháp thứ ba, theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường là chuyển từ tư duy “xử lý chất thải” sang “quản lý tài nguyên từ chất thải”, thúc đẩy các giải pháp tái sử dụng, tái chế, thu hồi vật liệu, thu hồi năng lượng và xử lý chất thải hữu cơ phù hợp; khuyến khích ứng dụng công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường.
Bên cạnh đó, cần xây dựng bảo vệ môi trường thành một phần của văn hóa và nếp sống văn minh đô thị.
Theo Thứ trưởng Lê Trọng Yên, các cơ quan, tổ chức, trường học, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư thực hiện những hoạt động thiết thực như làm sạch đường phố, khu dân cư, sông, hồ, kênh, mương; hạn chế sản phẩm nhựa dùng một lần; xây dựng các mô hình khu dân cư xanh, trường học xanh, cơ quan xanh, doanh nghiệp xanh. Đặc biệt, cần phát huy vai trò của thế hệ trẻ.
“Một thói quen tốt được hình thành từ hôm nay sẽ trở thành một nếp sống văn minh và bền vững trong tương lai”, Thứ trưởng nói.
Tại lễ phát động, bà Pauline Tamesis, Điều phối viên Thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam đánh giá cao việc Việt Nam lựa chọn giảm thất thoát, lãng phí thực phẩm và quản lý chất thải hữu cơ làm trọng tâm của Chiến dịch năm 2026.
Bà cho rằng, giải quyết thách thức này vừa là yêu cầu cấp thiết về môi trường, vừa mở ra cơ hội đặc biệt. "Bằng cách giảm lãng phí thực phẩm, chúng ta có thể tăng cường an ninh lương thực, xây dựng những đô thị lành mạnh hơn, đồng thời đẩy nhanh hành trình đầy khát vọng của Việt Nam hướng tới trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045 và đạt mục tiêu Net Zero vào năm 2050”, bà Pauline Tamesis nói.
Bà cũng cho biết thêm, Liên hợp quốc sẵn sàng tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ và người dân Việt Nam trong việc chia sẻ tri thức, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, huy động các đối tác và hỗ trợ những giải pháp có thể chuyển các cam kết về phát triển bền vững thành thay đổi cụ thể trong đời sống.
Theo Báo cáo Chỉ số Lãng phí thực phẩm năm 2024 của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc, khoảng 1,05 tỷ tấn thực phẩm đã bị lãng phí ở cấp hộ gia đình, dịch vụ ăn uống và bán lẻ trong năm 2022. Con số này tương đương khoảng 19% tổng lượng thực phẩm dành cho người tiêu dùng.
Lãng phí thực phẩm diễn ra trong khi nạn đói và mất an ninh lương thực vẫn là thách thức dai dẳng.
Theo ước tính của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc năm 2025, cứ 13 người trên thế giới thì có một người bị đói, tương đương 8% dân số toàn cầu. Hơn 2 tỷ người đang phải đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực ở mức độ trung bình hoặc nghiêm trọng.
Thất thoát và lãng phí thực phẩm cũng tạo ra tới 10% lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu, đồng thời gây thiệt hại cho nền kinh tế thế giới khoảng 1.000 tỷ USD mỗi năm.
Theo đó, Chiến dịch “Làm cho thế giới sạch hơn” năm 2026 hướng tới giải quyết những nguyên nhân tạo ra chất thải, đồng thời thúc đẩy các giải pháp giảm lãng phí thực phẩm, phát triển kinh tế tuần hoàn và xây dựng đô thị bền vững.
Các hoạt động trong khuôn khổ chiến dịch năm nay hướng tới nâng cao nhận thức, khuyến khích người dân giảm phát sinh chất thải trong sinh hoạt, thúc đẩy sản xuất, mua sắm và tiêu dùng có trách nhiệm.
Bên cạnh đó, các địa phương được khuyến khích tăng cường hệ thống thu hồi thực phẩm, xử lý chất thải hữu cơ, phân loại rác, phân phối lại thực phẩm dư thừa, ủ phân và thu hồi tài nguyên.
Chiến dịch cũng nhấn mạnh vai trò của chính sách, công nghệ và hợp tác giữa các bên trong xây dựng hệ thống quản lý chất thải hiệu quả hơn, qua đó hướng tới những đô thị sử dụng tài nguyên tiết kiệm, có khả năng chống chịu và phát triển bao trùm.
