Trả lời báo giới hôm 4/2 về động thái mới nhất của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lin Jian nhắc lại các văn kiện có hiệu lực pháp lý theo luật quốc tế, bao gồm Tuyên bố Cairo, Tuyên bố Potsdam và Văn kiện đầu hàng của Nhật Bản. Các văn kiện này nêu rõ nghĩa vụ quốc tế của Nhật Bản với tư cách là bên thua cuộc, đồng thời tạo nền tảng chính trị và pháp lý cho sự trở lại của nước này với cộng đồng quốc tế.
“Đây là lý do vì sao việc sửa đổi hiến pháp của Nhật Bản được cộng đồng quốc tế và các nước láng giềng châu Á theo dõi sát sao”, ông Lin nói.
Người phát ngôn kêu gọi Nhật Bản lắng nghe tiếng nói của nhân dân, kiên định con đường phát triển hòa bình, giành được lòng tin của các nước láng giềng châu Á và cộng đồng quốc tế thông qua những hành động cụ thể.
Trước đó, ngày 2/2, trong một bài phát biểu vận động tranh cử Hạ viện tại tỉnh Niigata, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi đã bày tỏ mong muốn sửa đổi hiến pháp nước này, đưa vào hiến pháp điều khoản liên quan đến vai trò của Lực lượng Phòng vệ.
Hiến pháp theo chủ nghĩa hòa bình của Nhật Bản, được thông qua sau Thế chiến II, đã thiết lập một chính sách an ninh chỉ tập trung vào quốc phòng. Điều 9 của Hiến pháp là một điều khoản mang tính bước ngoặt về "từ bỏ chiến tranh", nêu rõ: "Người dân Nhật Bản vĩnh viễn từ bỏ chiến tranh như một quyền của quốc gia, từ bỏ việc đe dọa hoặc sử dụng vũ lực như một phương tiện giải quyết tranh chấp quốc tế”.
“Để đạt được mục tiêu này, lực lượng lục quân, hải quân và không quân, cũng như các tiềm lực chiến tranh khác, sẽ không bao giờ được duy trì”.
Bộ Quốc phòng Nhật Bản cũng tuyên bố trên trang web chính thức rằng: "Trong khuôn khổ Hiến pháp, đất nước chúng ta luôn lấy phòng thủ làm chính sách cơ bản của quốc phòng, duy trì Lực lượng Phòng vệ (SDF) như một lực lượng vũ trang có khả năng chiến đấu, tiếp tục thúc đẩy sự phát triển và tiến hành các hoạt động liên quan”.
Trả lời phỏng vấn tờ Hoàn cầu Thời báo hôm 3/2, Xiang Haoyu - một nhà nghiên cứu danh tiếng tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Trung Quốc - cho biết, sửa đổi hiến pháp từ lâu đã là mục tiêu chính sách cơ bản của các lực lượng bảo thủ Nhật Bản.
Theo nhà nghiên cứu Xiang, Thủ tướng Takaichi nhắc lại điều này trong chiến dịch tranh cử “nhằm mục đích củng cố quyền lực, tìm kiếm bước đột phá cho chương trình nghị sự chính trị của mình”.
"Mặc dù việc sửa đổi hiến pháp thuộc phạm vi công việc nội bộ của Nhật Bản, nhưng những tác động lan tỏa của nó cần được chú ý. Chúng ta phải luôn cảnh giác trước nguy cơ các lực lượng cánh hữu của Nhật Bản, bị thúc đẩy bởi một cái nhìn sai lệch về lịch sử, có thể lợi dụng quá trình sửa đổi để phá vỡ các ràng buộc quốc tế thời hậu chiến, xâm phạm ranh giới an ninh quân sự, làm suy yếu hòa bình và ổn định khu vực”, ông Xiang cảnh báo.
Cuộc bầu cử Hạ viện ở Nhật Bản dự kiến diễn ra vào ngày 8/2, sau khi chính quyền của Thủ tướng Takaichi giải tán Hạ viện vào ngày 23/1.
