Ông Phùng Văn Bảo thuộc thế hệ học sinh Việt Nam sang Cuba học tập trong thập niên 60 của thế kỷ trước, khi chiến tranh vẫn diễn ra khốc liệt tại Việt Nam. Những học sinh, sinh viên khi ấy rời đất nước giữa bom đạn, sang Cuba học tập để chuẩn bị kiến thức cho công cuộc xây dựng lại quê hương sau chiến tranh.
“Như Bác Hồ đã nói, chiến thắng xong rồi xây dựng khó gấp mười lần”, ông Phùng Văn Bảo nhắc lại.
Theo ông, chính trong hoàn cảnh ấy, sự giúp đỡ của Cuba dành cho Việt Nam càng trở nên đặc biệt. Những học sinh Việt Nam còn rất trẻ, được người dân Cuba chăm sóc tận tình từ nơi ăn, chốn ở đến việc học tập.
“Các bạn chăm sóc chúng tôi rất chu đáo. Chúng tôi sang đó khi mới 16-17 tuổi, xa nhà nhưng có người chăm sóc, nên chỉ có học thôi”, ông Phùng Văn Bảo chia sẻ với PV Tiền Phong.
Đằng sau sự chăm sóc ấy, theo ông Bảo, là tình cảm sâu sắc mà lãnh tụ Cuba Fidel Castro dành cho Việt Nam.
Trong những năm chiến tranh, Tổng Tư lệnh Fidel Castro nhiều lần thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam. Năm 1966, trong chuyến thăm Việt Nam, ông đưa ra tuyên bố nổi tiếng thể hiện tinh thần đoàn kết với Việt Nam: “Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình”.
Theo ông Phùng Văn Bảo, tinh thần ấy không chỉ nằm trong những tuyên bố chính trị mà được cụ thể hóa bằng những công trình, chương trình hợp tác mà Cuba giúp Việt Nam xây dựng trong những năm tháng khó khăn.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, Cuba hỗ trợ xây dựng các cơ sở chăn nuôi gà công nghiệp tại Ba Vì, Tam Đảo, Tam Dương, Lương Mỹ và hỗ trợ phát triển đàn bò sữa tại Mộc Châu. Đây là những mô hình có ý nghĩa trực tiếp với bài toán lương thực, thực phẩm và dinh dưỡng của Việt Nam trong hoàn cảnh thiếu thốn khi đó.
Không chỉ trong nông nghiệp, Cuba còn hỗ trợ Việt Nam xây dựng nhiều công trình quan trọng như khách sạn Thắng Lợi, bệnh viện Đồng Hới và tuyến đường chiến lược Xuân Mai - Sơn Tây.
Với thế hệ của ông Phùng Văn Bảo, những công trình ấy không đơn thuần là những dự án xây dựng. Đó còn là dấu ấn vật chất của tình cảm được vun đắp trong những năm tháng khó khăn nhất.
Hơn nửa thế kỷ sau khi đặt chân tới Cuba, ông Phùng Văn Bảo vẫn nhớ cách người dân Cuba đối xử với những học sinh Việt Nam. Ông cho rằng sự chăm sóc ấy là điều khó có thể diễn tả hết bằng lời.
“Nói về tình cảm thì không bao giờ hết được”, ông chia sẻ.
Giúp một cách thiết thực
Trở về sau khi học ngành nông nghiệp ở Cuba, ông Phùng Văn Bảo tiếp tục gắn bó với nước bạn, từ làm việc với các chuyên gia Cuba trong ngành chăn nuôi đến tham gia các hoạt động giao lưu, ủng hộ nhân dân Cuba.
Dù đã nghỉ hưu từ lâu, ông Phùng Văn Bảo và vợ - cũng là một cựu du học sinh từng học tập tại Cuba, vẫn tích cực tham gia các hoạt động ngoại giao nhân dân, các chương trình giao lưu, vận động và ủng hộ nhân dân Cuba.
Với ông, đó không chỉ là những hoạt động mang tính phong trào mà còn là cách để đáp lại tình cảm mà người dân Cuba dành cho các thế hệ du học sinh Việt Nam.
“Người Cuba đối xử với mình tốt như thế, nên bây giờ mình làm được gì để hỗ trợ Cuba thì tôi đều sẵn sàng làm”, ông Phùng Văn Bảo chia sẻ.
Dù tuổi đã nghỉ hưu từ lâu, ông cho biết ông vẫn muốn tiếp tục tham gia những hoạt động có thể góp phần vun đắp quan hệ Việt Nam - Cuba. Bởi với thế hệ của ông, Cuba không chỉ là nơi từng học tập, mà còn là một phần ký ức tuổi trẻ, nơi họ từng được người dân đùm bọc trong những năm tháng đất nước còn chiến tranh.
Và cũng từ những gì Cuba từng làm cho Việt Nam, ông cho rằng thế hệ hôm nay càng có trách nhiệm tìm cách giúp Cuba một cách thiết thực.
Trong bối cảnh Cuba đang phải đối mặt với nhiều khó khăn kinh tế hiện nay, ông Phùng Văn Bảo cho rằng Việt Nam có thể hỗ trợ bạn bằng tri thức, công nghệ, sáng tạo và năng lực tổ chức sản xuất.
Theo ông, đó là cách để tình cảm Việt Nam - Cuba không chỉ được nhắc lại như một ký ức đẹp, mà tiếp tục được chuyển hóa thành những thành quả cụ thể trong giai đoạn mới.
Chiều 11/8, tại Đại sứ quán Cuba ở Hà Nội, Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đã tổ chức lễ trao tượng trưng khoản hỗ trợ trị giá 100 tỷ đồng của nhân dân Việt Nam dành cho nhân dân Cuba, nhân kỷ niệm 100 năm Ngày sinh Lãnh tụ Fidel Castro (13/8/1926-13/8/2026).
