 |
Không thể đủ thời gian, tiền bạc, công sức cũng như dạ dày để chứa đủ lượng thức ăn cần thiết này. Lúc này, rất cần một cái đầu nội trợ thông minh, cân đối thực đơn hàng ngày và giữa các ngày trong tuần, để đảm bảo cân bằng các chất cần thiết cung cấp cho cơ thể.
Bắt đầu từ ngày đầu năm mới này, hãy lên một “thực đơn thông minh” cho cả gia đình bạn.
GS Từ Giấy khuyên, dựa vào 4 nhóm thức ăn: chất bột, thức ăn giàu đạm, thực ăn giàu béo, rau quả và nước, thực đơn một bữa ăn nên có 5 món ăn để đảm bảo năng lượng cần thiết và đủ vi chất dinh dưỡng cho mọi hoạt động sống của cơ thể.
-Món sa lát: chế biến từ các loại rau, cung cấp vitamin, chất khoáng, chất xơ. Có thể là rau luộc, dưa muối, món nộm, rau sống hỗn hợp, hoặc rau trộn dầu dấm.
-Món giàu đạm béo: chủ yếu là protid động thực vật, từ muối vừng lạc, tương đến đậu phụ rán, các món xào nấu, kho...
-Món canh để cung cấp nước và chất bổ dưỡng từ nước rau, nước dưa đến canh tôm, canh cua, canh cá, canh thịt, canh xương...
-Chất bột đường: chủ yếu là cơm. Với các khuyến cáo nên hạn chế hàm lượng bột đường nạp vào cơ thể mỗi bữa nên cần chọn loại gạo ngon, không nên xát trắng quá và thổi cơm dẻo, khô.
-Món tráng miệng nên có chất ngọt, tốt nhất là các loại hoa quả chín.
Với thực đơn 5 món như trên còn có một ưu thế là cơ chế kích thích vị giác tiết nước bọt tập trung, tránh được những kết hợp có hại giữa các loại thức ăn, cân bằng hàm lượng đạm, bột đường, rau xanh.
Những ngày nghỉ, có khách, bữa ăn cũng không nên quá nhiều món, chỉ cần nâng cấp các món ăn thêm dinh dưỡng và giàu đạm béo hơn là được. Riêng với những đối tượng đặc biệt trong gia đình như phụ nữ có thai, trẻ nhỏ, người cao tuổi, người có bệnh, người lao động nặng... thì cần cân đối giữa năng lượng và chất dinh dưỡng đầu vào cũng như cách chế biến hợp lý để vừa đủ chất lại không ảnh hưởng đến sức khỏe.
Ăn uống cũng ảnh hưởng rất nhiều đến sắc đẹp của người phụ nữ. Các chuyên gia da liễu coi làn da là tấm gương phản ánh tình trạng của bộ máy tiêu hóa. Ăn uống đủ, tiêu hóa tốt, thì da dẻ mịn màng.
Các axid béo không no (vitamin F) bảo vệ da mịn màng, giúp da giữ được độ căng và đàn hồi cần thiết, làm chị em trẻ ra, có nhiều trong các loại dầu ăn, ngô, lạc, vừng, cá...
Chị em nào ăn mặn thì mi mắt trên và mi mắt dưới thường bị giữ nước, làm cho mắt sưng mọng, trông lờ đờ, nặng nề. Chất đạm là chất dinh dưỡng xếp hàng đầu để giữ vẻ đẹp.
Ăn thiếu đạm cơ, xương kém phát triển, người thiếu máu, xanh xao, kinh nguyệt không đều, da khô, tóc cứng không mượt, môi nhợt nhạt, người luôn có cảm giác mệt mỏi, vóc dáng gày yếu, uể oải.
Nói đến đạm, người ta thường nghĩ ngay đến thịt, trứng, sữa mà quên mất loại đạm rẻ tiền và phong phú hơn từ lạc, vừng, đậu tương, các loại cá, thủy hải sản... Ăn nhiều rau quả là cách tốt nhất phòng chống táo bón, giúp hấp thu và chuyển hóa dưỡng chất, đồng thời giúp chống khô mắt, tê phù, viêm da...
Tránh những kết hợp không tốt giữa các loại thực phẩm để không làm giảm giá trị dinh dưỡng, có thể ảnh hưởng đến kết quả sử dụng, thậm chí gây trúng độc. Bảng kiêng kị trong ăn uống dưới đây là những đúc kết lâu đời của y học Trung Quốc, bạn có thể tham khảo:
-Mật ong không ăn cùng hành sống dễ đau bụng tháo dạ.
-Trứng vịt kị quả dâu, cũng không nên ăn với ba ba, quả mận.
-Lươn, cá chép, cá chạch đều kị thịt chó.
-Cá diếc không nên ăn cùng rau cải, gan lợn.
-Thịt lợn cần tránh nấu cùng thịt chim bồ câu, cá diếc, đậu vàng vì dễ làm trệ khí.
-Tránh ăn gan lợn cùng với kiều mạch, sữa đậu nành.
-Thịt gà kị gạo nếp, quả mận.
-Thịt dê kị đồ đồng. Không nên làm sạch bằng giấm. Không nên ăn cùng bí đỏ.
Bảo quản và chế biến thực phẩm đang ngày càng làm mất nhiều chất dinh dưỡng của thức ăn. 50% lượng vitamin, nhất là vitamin C bay hơi nếu rau hái về không được nhặt, rửa và chế biến ngay mà để trong tủ lạnh lấy ra dùng dần. Vitamin C, D... tan trong nước, bị phân hủy bởi nhiệt độ cao và oxy nên sẽ bay hơi gần hết nếu rau bị luộc, ninh kỹ. Vitamin E, A... tan chậm, như cà rốt không nên ăn sống mà phải xào xơ hoặc trần trước khi ăn cơ thể mới hấp thu được hết các vitamin có trong nó. Vitamin B6 bị mất quá nửa ở thịt đã qua xử lý và mất tới 90% ở các loại ngũ cốc xay nhuyễn. 50% axid folic bị tiêu hủy sau khi nấu nướng và bảo quản...
Biến hóa với gia vị
Việt Nam có thế mạnh khó đâu cạnh tranh nổi là các loại rau thơm, gia vị. Hành, hẹ, tỏi, rau húng, rau thơm, tía tô, kinh giới, xương sông, lá lốt, sả, lá mơ, diếp cá, gừng, riềng,... không chỉ là thành phần quan trọng tăng hấp dẫn các món ăn hàng ngày mà còn có rất nhiều công dụng.
Chính là gia vị giúp tạo ra nhiều món có hương vị khác nhau với thậm chí một loại thực phẩm. Như thịt lợn với hành khô thành món thịt rang, với tỏi lại thành xá síu, với nghệ thành giả ba ba, với riềng lại là giả cầy...
Gia vị làm nên hương vị đặc trưng của các món ăn. Ngửi hương thơm của hành, mùi, răm là liên tưởng ngay đến món canh cá nấu chua. Thoáng mùi nước mắm, hạt tiêu là gợi đến bún chả.
Tương, gừng nhắc đến thịt bò nhúng tái, húng quế, lạc rang nhắc đến tiết canh. Muối tiêu, lá chanh như dành riêng cho thịt gà, thịt chó không thể thiếu riềng mẻ, thịt trâu cần tỏi thì miễn chê...
Gia vị trực tiếp kích thích niêm mạc miệng, dạ dày, làm tăng hoạt động tiết dịch các tuyến tiêu hóa, làm tăng thêm cảm giác ngon miệng. Trong các loại rau thơm chứa rất nhiều vitamin, vi khoáng, kháng sinh thực vật, tinh dầu thơm, đặc biệt là các enzim rất tốt cho quá trình tiêu hóa. Một số loại gia vị còn có tác dụng làm tăng khả năng miễn dịch của cơ thể vì có những ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động thực bào của bạch cầu.
Một loại gia vị đặc trưng Việt Nam là nước mắm. Hàng trăm loại nước mắm, được chế từ nhiều loại thực phẩm khác nhau. Bát nước mắm thường không bao giờ vắng mặt trong bữa ăn Việt, được đặt giữa mâm như để điều vị.
Ăn mặn hay nhạt là tuỳ khẩu vị và cường độ lao động của mỗi người. Bát nước mắm ngon phải có đủ vị cay, chua, mặn, đắng, ngọt. Mỗi món ăn lại có một loại nước mắm riêng tạo ra đặc trưng riêng mà cũng là trung hòa các thành phần dinh dưỡng trong món ăn đó. Nước mắm là một món ăn giàu đạm mà dễ tiêu.
Theo Thảo Linh
Mỹ phẩm
