Nhà lãnh đạo Mỹ muốn thu hẹp hoạt động tập trận chung với Hàn Quốc, cho rằng những hoạt động này mang tính thù địch với Triều Tiên.
Quân đội Hàn Quốc và Mỹ tin rằng, vào thời điểm này, các cuộc tập trận thường niên tại Hàn Quốc quan trọng hơn bao giờ hết. Mức độ rủi ro tăng mạnh khi Triều Tiên đã tích lũy kinh nghiệm chiến trường về máy bay không người lái và tác chiến hiện đại, thông qua việc triển khai binh sĩ hỗ trợ Nga trong cuộc xung đột với Ukraine.
Tổng thống Trump lên tiếng chỉ trích chỉ vài giờ trước khi chương trình tập trận mùa hè bắt đầu ngày 17/8, giáng thêm đòn mạnh vào liên minh kéo dài 7 thập kỷ giữa Washington và Seoul.
Dưới thời ông Trump, quan hệ song phương vốn đã chịu sức ép lớn vì mức thuế cao mà Mỹ áp lên hàng hóa xuất khẩu của Hàn Quốc. Chính sách ngoại giao mang tính thực dụng, vì lợi ích của Tổng thống Trump cũng khiến Seoul thất vọng, gần đây nhất là việc ông sẵn sàng mở đường cho Ả-rập Xê-út tự làm giàu nhiên liệu hạt nhân trên lãnh thổ nước này, điều mà Seoul đã theo đuổi nhiều năm nhưng chưa được Mỹ chấp thuận.
Những năm gần đây, Triều Tiên không chỉ mở rộng kho vũ khí hạt nhân mà còn nhiều lần đe dọa sử dụng vũ khí hạt nhân nhằm vào Hàn Quốc, gọi nước láng giềng là “kẻ thù thù địch nhất”. Chủ tịch Kim Jong-un đã ký hiệp ước phòng thủ chung với Mátxcơva, cử binh sĩ hỗ trợ Nga trong cuộc xung đột với Ukraine.
Với những diễn biến đó, Tổng thống Trump khẳng định trong bài đăng trên mạng xã hội ngày 16/8, rằng Triều Tiên “không gây đe dọa và tôn trọng”, đồng thời tự hào về “mối quan hệ rất tốt” với ông Kim.
Trong cùng bài đăng, Tổng thống Trump chỉ trích các cuộc tập trận quân sự chung với Hàn Quốc trong hàng thập kỷ qua, cho rằng chúng “không chỉ tốn kém” mà còn “hoàn toàn không phù hợp và mang tính thù địch” với Triều Tiên.
Tổng thống Trump viết: “Tôi không hài lòng với việc Mỹ từ lâu đã đồng ý tham gia các cuộc tập trận quân sự chung với Hàn Quốc. Vì quá muộn để hủy bỏ, tôi chỉ thị Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth cắt giảm đáng kể cuộc tập trận quân sự chung!”.
Chỉ thị này là bước đi cụ thể công khai đầu tiên của ông Trump nhằm tiếp cận Triều Tiên trong nhiệm kỳ thứ hai. Tuy nhiên, chưa rõ ông Kim Jong-un có đón nhận động thái này hay không.
Trong suốt sự nghiệp chính trị, ông Trump coi liên minh Mỹ - Hàn là mối quan hệ bất lợi cho người Mỹ, thường xuyên cáo buộc Seoul không đóng góp một cách công bằng cho việc duy trì lực lượng Mỹ đồn trú tại Hàn Quốc - lực lượng đóng vai trò răn đe Triều Tiên.
Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông đơn phương hủy hoặc thu hẹp các cuộc tập trận quy mô lớn, cho rằng chúng “cực kỳ tốn kém” và “rất khiêu khích”. Nhượng bộ này góp phần tạo điều kiện cho ba cuộc gặp thượng đỉnh giữa ông và ông Kim, nhưng chưa thể khiến Triều Tiên từ bỏ vũ khí hạt nhân.
Sau khi trở lại Nhà Trắng, Tổng thống Trump phát tín hiệu muốn nối lại chính sách ngoại giao cá nhân với Chủ tịch Kim. Cuối tuần qua, ông đăng bức ảnh chụp cùng ông Kim tại biên giới liên Triều năm 2019, kèm dòng chữ: “Ông Kim Jong-un và tôi có mối quan hệ TUYỆT VỜI!”
“Việc ông Trump mô tả Triều Tiên là ‘không gây đe dọa và tôn trọng’ khiến các đồng minh lo ngại, bởi họ đã chứng kiến Bình Nhưỡng không ngừng cải thiện năng lực tên lửa và hạt nhân, đồng thời có thêm một chỗ dựa”, bà Emma Chanlett-Avery, Phó Giám đốc Viện Chính sách thuộc Asia Society, nhận định.
Cuộc tập trận Lá chắn tự do Ulchi kéo dài 11 ngày được thiết kế để thích ứng với những thay đổi nói trên.
Trung tướng Joseph E. Hilbert thuộc Lục quân số 8 của Mỹ cho biết, cuộc diễn tập cũng sẽ kiểm tra “khả năng của liên minh trong việc nhanh chóng triển khai sức mạnh chiến đấu và bảo vệ các địa hình trọng yếu trong Chuỗi đảo thứ nhất”. Chuỗi đảo thứ nhất là các hòn đảo trải dài ở Thái Bình Dương mà quân đội Mỹ coi là một trong những tuyến chiến lược để đối trọng với Trung Quốc.
Mất thực chất
Chính phủ Hàn Quốc vừa lên tiếng cho biết đang xem xét bài đăng của Tổng thống Mỹ Trump, nhưng xác nhận cuộc tập trận đã bắt đầu theo kế hoạch.
Theo các nhà phân tích, chỉ thị của ông Trump làm gia tăng lo ngại rằng liên minh Mỹ - Hàn ngày càng mất đi thực chất.
“Đặc biệt, những người bảo thủ Hàn Quốc sẽ cho rằng liên minh đang biến thành ‘xác sống’, mất đi các mục tiêu chiến lược và động lực chính trị vốn có dưới thời ông Trump”, ông Lee Byong-chul, một nhà phân tích tại Viện Nghiên cứu Viễn Đông ở Seoul, nhận định.
Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, động thái tiếp cận Triều Tiên của Tổng thống Trump không hoàn toàn khiến Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung khó chịu. Ông Lee là người ủng hộ mạnh mẽ việc hòa giải với Triều Tiên. Ông từng kêu gọi ông Trump giảm căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên thông qua đối thoại trực tiếp với ông Kim.
Triều Tiên từ lâu coi các cuộc tập trận chung Mỹ - Hàn là trở ngại lớn đối với những nỗ lực này, gọi đó là “diễn tập xâm lược”.
“Điều đáng chú ý là ông Lee và ông Trump, dù có động cơ hoàn toàn khác nhau, lại có thể tìm thấy điểm chung trong cách tiếp cận Triều Tiên”, nhà phân tích Lee Byong-chul nói.
Tuy nhiên, vòng ngoại giao thứ hai của ông Trump với ông Kim sẽ đối mặt với trở ngại lớn hơn nhiều so với năm 2018. Triều Tiên thực tế đã trở thành quốc gia hạt nhân, được Nga và Trung Quốc hỗ trợ về kinh tế và ngoại giao.
Dù ông Kim từng nói rằng ông vẫn giữ “ký ức tốt đẹp” về ông Trump, nhưng nhà lãnh đạo Triều Tiên nhấn mạnh rằng Bình Nhưỡng chỉ nối lại đàm phán nếu Washington từ bỏ yêu cầu phi hạt nhân hóa Triều Tiên.
