Được ấp ủ trong gần 10 năm, 83 ngày quay và 7 tháng hậu kỳ, Hộ linh tráng sĩ là một trong những dự án điện ảnh Việt tham vọng nhất năm 2026. Đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình cùng ê-kíp lựa chọn con đường ít người dám đi: Làm phim huyền sử kết hợp hành động, võ thuật và phiêu lưu quy mô lớn.
Bộ phim lấy cảm hứng từ giai thoại về 99 cỗ quan tài được đưa khỏi kinh thành sau khi Đinh Tiên Hoàng qua đời, nhằm che giấu nơi an nghỉ thật sự của nhà vua. Từ bí ẩn còn bỏ ngỏ trong lịch sử, các nhà làm phim xây dựng hành trình của những tráng sĩ nhận nhiệm vụ hộ linh, bảo vệ không chỉ linh cữu Tiên đế mà còn cả “linh thổ” và vận khí quốc gia trước những thế lực đang âm mưu phá hoại.
Chỉn chu về hình ảnh
Để hiện thực hóa thế giới ấy, đoàn phim quy tụ dàn diễn viên đông đảo gồm Tuấn Trần, Trần Thiên Tú, Johnny Trí Nguyễn, Quách Ngọc Ngoan, Đỗ Thị Hải Yến, NSND Tự Long, NSND Như Quỳnh, Hứa Vĩ Văn, Lê Vũ Long, Nguyễn Thúy Hiền, Lê Minh Thuấn…
Phim có đến 12 trường đoạn hành động, được đầu tư về phục trang, binh khí, bối cảnh và phát hành cả ở định dạng IMAX.
Tất cả cho thấy đây không phải dự án được thực hiện theo kiểu thăm dò. Hộ linh tráng sĩ muốn chứng minh điện ảnh Việt hoàn toàn có thể kể câu chuyện huyền sử bằng ngôn ngữ của phim thương mại hiện đại.
Tính đến trưa 1/9, doanh thu phim mới đạt khoảng hơn 20 tỷ đồng, chưa thể vào Top 2 bảng xếp hạng. Hiệu suất bán vé trên mỗi suất chiếu cũng thấp hơn số đối thủ cạnh tranh trực tiếp.
Đáng tiếc, tham vọng chưa chuyển hóa thành kết quả tương xứng ở phòng vé. Sau những ngày đầu phát hành, bộ phim không tạo được cú bứt phá cần thiết dù sở hữu số suất chiếu khá lớn và ra mắt đúng kỳ nghỉ lễ Quốc khánh.
Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào doanh thu để phủ nhận toàn bộ nỗ lực của bộ phim thì không công bằng.
Thành tựu rõ ràng nhất của Hộ linh tráng sĩ nằm ở phần hình ảnh. Núi non Ninh Bình hiện lên hùng vĩ, cổ xưa và có sức nặng. Những vách đá, hang động, sông nước và rừng cây không chỉ làm nền mà còn trực tiếp tham gia vào câu chuyện. Con người trở nên nhỏ bé trước thiên nhiên rộng lớn, nhờ vậy bộ phim tìm được chất sử thi khá tự nhiên mà không cần liên tục dùng lời thoại để nhấn mạnh.
Một số đại cảnh cho thấy đạo diễn hình ảnh hiểu rất rõ sức mạnh của vùng đất Hoa Lư. Chỉ cần đặt nhân vật đơn độc trước núi đá trùng điệp, bộ phim đã phần nào gợi ra cảm giác về lịch sử, thời gian và số phận con người.
Bối cảnh, mỹ thuật, phục trang, đạo cụ và binh khí cũng được đầu tư nghiêm túc. Quần áo có chất liệu và độ nặng cần thiết, vũ khí tạo cảm giác thực, không gian sống đủ tự nhiên để người xem tạm quên mình đang đứng trước trường quay.
Với tác phẩm huyền sử, khả năng khiến khán giả tin vào thế giới trên màn ảnh là điều kiện đầu tiên - và ở phương diện này, Hộ linh tráng sĩ đạt được thành tựu đáng ghi nhận.
Các cảnh võ thuật dưới sự chỉ đạo của Johnny Trí Nguyễn cũng là phần sống động nhất của bộ phim. Những cú đánh có lực, địa hình được tận dụng tốt và cơ thể diễn viên thực sự tham gia vào hành động.
Đặc biệt trong những trận cận chiến có quy mô vừa phải, động tác và góc máy được kiểm soát chắc chắn. Trần Thiên Tú cho thấy sự tiến bộ và công sức tập luyện nghiêm túc, Tuấn Trần cũng hoàn thành tương đối tốt những phân đoạn hành động dài hơi. Khi lời thoại lùi xuống và cơ thể được quyền kể chuyện, bộ phim trở nên trực diện, hấp dẫn và giàu năng lượng hơn hẳn.
'Ngã' vì quá ôm đồm
Nhưng những điểm mạnh về sản xuất không thể che lấp vấn đề lớn nhất của tác phẩm: kịch bản quá tham và ôm đồm nhiều thứ.
Phim muốn kể về bí mật 99 cỗ quan tài, cuộc hành trình hộ linh, biến động triều chính, âm mưu phản loạn, chuyện tình cảm giữa Nguyên Phong và An Nhiên, tình cha con, tình làng nghĩa xóm, lòng trung thành, sự hy sinh và vận mệnh đất nước. Mỗi yếu tố đều có tiềm năng trở thành trung tâm của bộ phim riêng, nhưng khi được đặt cạnh nhau, chúng lại tranh giành sự chú ý.
Cảm giác rối càng rõ khi phim tồn tại hai trục truyện lớn. Trục đầu là hành trình đưa những cỗ quan tài đi theo nhiều hướng để bảo vệ bí mật mộ vua Đinh. Trục sau chuyển sang biến loạn và cuộc đối đầu ở phần cuối.
Về lý thuyết, hai tuyến này có liên hệ với nhau. Nhưng trong cách triển khai, chúng chưa hòa thành dòng chảy thật sự liền mạch. Khán giả có thể cảm thấy mình vừa theo dõi chuyến phiêu lưu hộ linh, rồi lại phải tiếp nhận thêm câu chuyện khác về âm mưu quyền lực.
Việc có quá nhiều tuyến cũng khiến nhân vật thiếu chiều sâu. Phim cho người xem biết họ phải làm gì, trung thành với ai và sẵn sàng hy sinh vì điều gì, nhưng chưa dành đủ thời gian để khán giả hiểu họ là ai ngoài nhiệm vụ ấy.
Nhiều nhân vật xuất hiện, mang theo vài thông tin ngắn gọn rồi nhanh chóng rời khỏi câu chuyện. Khi biến cố xảy đến, khán giả hiểu rằng đây là mất mát, nhưng chưa chắc cảm nhận được sức nặng của mất mát ấy.
Muốn sự hy sinh gây xúc động, bộ phim phải cho người xem đủ thời gian sống cùng nhân vật, nhìn thấy họ sợ hãi, do dự, yêu thương và thay đổi. Hộ linh tráng sĩ thường đưa biến cố đến trước khi những con người ấy kịp trở nên đáng nhớ.
Vai quan văn do Hứa Vĩ Văn đảm nhận là ví dụ tiêu biểu. Nhân vật xuất hiện khá ngắn, chưa được xây dựng đủ đời sống, động cơ hay mối quan hệ để khán giả hình thành sự gắn bó. Vì vậy, khi nhân vật rời khỏi hành trình, cảnh phim chủ yếu hoàn thành chức năng đẩy bi kịch lên cao hơn, thay vì tạo ra mất mát thực sự ám ảnh. Cách dàn dựng tình huống này cũng thiếu thuyết phục về mặt logic, khiến khán giả dễ chú ý đến sự khiên cưỡng của biến cố hơn là cảm xúc mà bộ phim muốn truyền tải.
Cách tổ chức không gian của phim cũng chưa hoàn toàn thuyết phục. Nhiệm vụ hộ linh được xây dựng trên nguyên tắc chia các nhóm đi theo nhiều hướng nhằm phân tán sự chú ý và đánh lạc hướng kẻ thù. Thế nhưng trên màn ảnh, các nhóm nhân vật vẫn thường xuyên gặp nhau hoặc xuất hiện ở những địa điểm có cảm giác rất gần nhau.
Núi sông được quay rộng lớn, nhưng đường đi của câu chuyện lại khá chật. Phim chưa tạo được cảm nhận rõ ràng về khoảng cách địa lý, sự chia cắt hay tình thế cô độc của từng nhóm tráng sĩ.
Có thể nhận xét cách hóm hỉnh rằng các nhóm hộ linh cứ ở gần nhau như vậy, chẳng trách đội sát thủ có thể nhanh chóng lần ra dấu vết và lần lượt thanh trừng họ.
Tuyến phản diện là điểm yếu khác. Danh tính kẻ đứng sau âm mưu khá dễ đoán, trong khi nhân vật không có hành trình đủ phức tạp để trở nên đáng nhớ. Phim cho thấy phản diện muốn gì, nhưng chưa giải thích đủ thuyết phục vì sao tham vọng ấy hình thành, nhân vật đã trải qua điều gì và sẵn sàng đánh đổi đến đâu. Vì vậy, cuộc đối đầu cuối cùng có quy mô nhưng thiếu đối thủ thật sự có sức nặng.
Giá như bớt tham lam một chút
Giá như kịch bản chỉ tập trung vào hành trình hộ linh, bí mật 99 cỗ quan tài và nhóm nhân vật nhỏ hơn. Giá như mỗi tráng sĩ có thêm thời gian để tồn tại như con người thay vì chủ yếu đại diện cho lòng trung nghĩa. Giá như biến loạn triều chính được sử dụng làm sức ép phía sau hành trình, thay vì phát triển thành tuyến truyện lớn cạnh tranh với câu chuyện chính. Khi ấy, bộ phim có thể ngắn hơn nhưng sâu hơn, ít biến cố hơn nhưng giàu cảm xúc hơn.
Theo nghĩa đó, Hộ linh tráng sĩ là ví dụ khá điển hình về việc bộ phim gặp khó bởi chính tham vọng của mình. Tác phẩm không thiếu ý tưởng, công sức hay quy mô. Ngược lại, phim có quá nhiều chất liệu, quá nhiều nhân vật và quá nhiều điều muốn nói, nhưng chưa tìm được nguyên tắc kể chuyện đủ mạnh để kết nối tất cả thành chỉnh thể. Bộ phim giống như “tráng sĩ” mặc giáp quá nặng nên tự gây khó cho mình trên chiến trường.
Nhìn vào thành phẩm, có cảm giác trong quá trình phát triển kịch bản, đạo diễn đã bị “ngợp” giữa khối lượng tư liệu và những hướng khai thác khác nhau, nên muốn đưa quá nhiều ý tưởng vào cùng phim.
Trên thực tế, nội dung của Hộ linh tráng sĩ hoàn toàn có thể được chia thành hai phần tương đối độc lập. Phần đầu tập trung vào hành trình của 7 tráng sĩ, nhiệm vụ bảo vệ 99 cỗ quan tài và những hiểm nguy họ gặp phải trên đường. Phần sau mới hé lộ âm mưu lớn đang diễn ra tại kinh thành trong lúc họ vắng mặt, buộc những người còn sống phải quay về đối đầu với kẻ chủ mưu.
Khi hai câu chuyện đủ sức trở thành hai phần phim riêng lại bị nén vào tác phẩm, kết quả là tuyến nào cũng có tiềm năng nhưng chưa tuyến nào được phát triển đến tận cùng.
Dẫu vậy, tín hiệu tích cực là nhà sản xuất đã nhanh chóng lắng nghe phản hồi và đưa ra bản dựng mới dài 135 phút, rút khoảng 20 phút so với bản chiếu sớm. Đây là quyết định hiếm gặp đối với bộ phim Việt đã phát hành.
Người viết đã xem cả hai bản phim, đều ở các suất chiếu bình thường (không xem cùng ê-kíp). Bản 155 phút nặng nề và khiến người viết không ít lần nhìn đồng hồ. Nhưng ở phiên bản mới, nhịp kể gọn hơn, số đoạn lê thê được lược bỏ và câu chuyện tập trung hơn vào hành trình chính. Số cảnh cũng được đổi vị trí trước - sau, giúp quan hệ nhân quả và diễn biến trở nên dễ hiểu hơn.
Bản dựng mới không thể giải quyết hoàn toàn những vấn đề nằm từ cấu trúc kịch bản, nhưng đã giúp trải nghiệm xem phim sáng sủa và liền mạch hơn. Quan trọng hơn, nó cho thấy thái độ cầu thị của những người thực hiện.
Hộ linh tráng sĩ vì vậy vẫn là tác phẩm đáng thưởng thức trên màn ảnh rộng, nhất là với những khán giả quan tâm đến hành động, võ thuật và vẻ đẹp của núi non Việt Nam. Phim chưa đạt đến tầm vóc mà chính nó đặt ra, nhưng ít nhất đã chứng minh rằng điện ảnh Việt có đủ năng lực sản xuất để bước vào địa hạt huyền sử quy mô lớn.
Điều còn thiếu không phải là lòng can đảm hay tâm huyết. Điều còn thiếu là sự tiết chế. Biết câu chuyện nào cần được giữ lại, nhân vật nào cần được đi sâu và điều gì nên sẵn sàng từ bỏ để bộ phim có thể tập trung vào phần mạnh nhất của mình.
