Muốn giảm giờ làm nhưng lo thu nhập giảm theo
Sở Nội vụ tỉnh Sơn La đề xuất sửa đổi, quy định lộ trình giảm thời gian làm việc bình thường của người lao động xuống còn từ 40 đến 44 giờ/tuần thống nhất với khu vực công.
Kiến nghị được Sở Nội vụ Sơn La gửi tới cơ quan soạn thảo khi góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động... Đề xuất này nhận được sự quan tâm lớn từ người lao động bởi liên quan trực tiếp đến thời gian làm việc, nghỉ ngơi và thu nhập.
Ủng hộ đề xuất giảm giờ làm, anh Ninh Văn Thủy - công nhân tại một doanh nghiệp điện tử ở Ninh Bình cho biết, hiện mỗi tuần anh làm 48 giờ, chưa kể những đợt tăng ca khi đơn hàng nhiều.
Theo anh Thủy, sau giờ làm, phần lớn thời gian còn lại chỉ đủ để lo việc gia đình rồi nghỉ ngơi. Nếu tuần làm việc được rút xuống còn 44 giờ hoặc 40 giờ, người lao động sẽ có thêm thời gian chăm sóc con cái, học tập nâng cao kỹ năng hoặc đơn giản là phục hồi sức khỏe sau những ngày làm việc căng thẳng.
Trong khi đó, chị Thu Trang - công nhân may tại Hà Nội băn khoăn: Điều người lao động quan tâm nhất vẫn là việc làm và thu nhập. Nếu giảm giờ làm nhưng vẫn giữ nguyên tiền lương thì chắc chắn người lao động ủng hộ. Tuy nhiên, nếu thu nhập thực nhận giảm đi thì nhiều người sẽ cân nhắc.
Giảm thời gian làm việc trong khu vực doanh nghiệp không phải là đề xuất mới. Nhiều năm qua, tổ chức công đoàn cùng các chuyên gia kiến nghị nghiên cứu lộ trình giảm tuần làm việc từ 48 giờ xuống còn 40-44 giờ. Nội dung này tiếp tục được Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề xuất tại Đại hội Công đoàn lần thứ XIV diễn ra vào tháng 6 vừa qua.
Xu hướng tất yếu nhưng chưa đúng thời điểm
Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Bùi Sỹ Lợi - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội (nay là Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội) - cho biết ủng hộ chủ trương giảm giờ làm vì nó có nhiều lợi ích.
Theo ông Lợi, đây là xu hướng tất yếu - không chỉ xuất phát từ mong muốn của người lao động mà của cả doanh nghiệp và xã hội. Tuy nhiên, việc thực hiện cần được xem xét thận trọng và lựa chọn thời điểm phù hợp.
Ông Lợi cho rằng, Việt Nam đang bước qua giai đoạn dân số vàng, nguồn nhân lực không còn dồi dào như trước. Trên thực tế, nhiều người lao động vẫn phải làm thêm giờ để tăng thu nhập và đáp ứng nhu cầu cuộc sống. Vì vậy, việc giảm giờ làm là yêu cầu khách quan và cần thiết trong dài hạn, nhưng ở thời điểm hiện nay có thể chưa thực sự chín muồi.
Theo ông Lợi, để giảm thời gian làm việc, trước hết cần bảo đảm năng suất lao động được cải thiện đáng kể. Khi năng suất lao động còn thấp, việc cắt giảm thời gian làm việc sẽ ảnh hưởng đến kinh doanh và khả năng đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế. Trong bối cảnh nền kinh tế đang nỗ lực thúc đẩy tăng trưởng, nếu giảm giờ làm quá sớm có thể tạo thêm áp lực cho doanh nghiệp và thị trường lao động.
“Đây là vấn đề cần được cân nhắc kỹ lưỡng, đánh giá tác động toàn diện. Việc giảm giờ làm phải được xem xét trên cơ sở hài hòa lợi ích giữa người lao động và người sử dụng lao động, đồng thời có sự đồng thuận của các bên liên quan”, ông Lợi nói.
Về lộ trình, ông Lợi cho rằng việc giảm giờ làm nên thực hiện vào khoảng năm 2030, khi năng suất lao động tăng lên và các điều kiện về an toàn lao động tốt hơn.
Kinh nghiệm từ Nhật Bản, Hàn Quốc
Nhật Bản - quốc gia từng nổi tiếng với văn hóa làm việc cường độ cao, quá trình chuyển đổi từ tuần làm việc 48 giờ xuống 40 giờ bắt đầu từ năm 1987, khi nước này sửa đổi Luật Tiêu chuẩn Lao động. Đến năm 1997, một tuần người lao động làm việc 40 giờ mới được áp dụng đầy đủ trên phạm vi cả nước.
Song song với việc sửa luật, Chính phủ Nhật Bản triển khai đồng thời nhiều giải pháp như phổ biến tuần làm việc 5 ngày, khuyến khích người lao động sử dụng đầy đủ ngày nghỉ phép có lương và kiểm soát tình trạng làm thêm giờ kéo dài.
Điểm đáng chú ý là Nhật Bản không chỉ thực hiện giảm thời gian làm việc theo luật mà còn tìm cách giảm tổng thời gian lao động thực tế. Bởi nếu giờ làm chính thức giảm nhưng giờ làm thêm tăng thì mục tiêu cải cách sẽ không đạt được.
Hàn Quốc cũng thực hiện lộ trình giảm giờ làm từ chuẩn 44 giờ làm việc mỗi tuần sang 40 giờ mỗi tuần theo từng giai đoạn. Từ năm 2004, quy định tuần làm việc 40 giờ được áp dụng trước tiên đối với các doanh nghiệp có từ 1.000 lao động trở lên. Sau đó, chính sách được mở rộng dần xuống các doanh nghiệp có quy mô nhỏ hơn.
Điểm đáng chú ý là cả Nhật Bản và Hàn Quốc đều cho phép doanh nghiệp linh hoạt bố trí thời gian làm việc theo chu kỳ tháng hoặc năm, miễn là bảo đảm số giờ làm việc bình quân không vượt quá giới hạn luật định.
