"Quả ngọt" không chia đều
Theo dữ liệu từ nền tảng Tổng hợp và khai thác dữ liệu Metric.vn, tổng doanh thu trên 4 sàn sàn thương mại điện tử (Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki) trong 6 tháng đầu năm đạt 291.600 tỷ đồng, tăng 44,1% so với cùng kỳ năm trước.
Nửa đầu năm, gần 2,19 tỷ sản phẩm được bán ra, tăng 13,67%. Số gian hàng phát sinh đơn hàng đạt hơn 613.800, tăng 14,11%. Bình quân mỗi ngày, người Việt chi hơn 1.600 tỷ đồng mua hơn 12 triệu sản phẩm trên các sàn.
Tuy nhiên, phía sau mức tăng trưởng này là sự phân hoá ngày càng gia tăng giữa các sàn, nhà bán hàng. Shopee và TikTok tiếp tục thống trị thị trường khi mang về hơn 280.000 tỷ đồng doanh thu, tương đương với khoảng 96% tổng doanh thu của 4 sàn. Trong khi đó, Lazada và Tiki chỉ chiếm khoảng 4% thị phần doanh thu.
Đáng chú ý hơn, tăng trưởng doanh thu chủ yếu rơi vào nhóm nhà bán chính hãng (shop mall). Theo Metric, trên Shopee, TikTok Shop và Lazada, shop mall chỉ sử dụng 2,79% tổng số lượng hàng nhưng tạo ra tới 34,2% doanh thu toàn thị trường. Dù số lượng cửa hàng trung tâm thương mại giảm khoảng 6% so với cùng kỳ năm trước, doanh thu của nhóm này vẫn tăng tới 54%.
Điều này cho thấy dòng tiền của người tiêu dùng đang tập trung nhiều hơn vào các thương hiệu lớn, nhà bán chính hãng có lợi thế về uy tín, khả năng tham gia các chương trình khuyến mại quy mô lớn, cũng như nguồn lực đầu tư cho quảng cáo.
Chi phí bán vận hành cao, băn khoăn chính sách mới
Với những nhà bán hàng nhỏ lẻ, doanh thu toàn thị trường tăng không đồng nghĩa việc kinh doanh trở nên dễ dàng hơn. Chi phí bán vận hành trên các sàn ngày càng chiếm tỷ lệ lớn trong doanh thu.
Thời gian qua, Shopee và TikTok Shop đồng loạt điều chỉnh biểu phí dành cho nhiều ngành hàng.Theo tổng hợp của Metric, trên Shopee, khả năng cố định của một số ngành sức khỏe tốt đã được nâng cao trong khoảng 16-17%, nhóm phụ kiện điện tử khoảng 15%. TikTok Shop cũng áp dụng biểu tượng hồng hoa hồng mới dành cho nhiều ngành hàng như thời trang, mẹ và bé.
Sau phản ánh từ cộng đồng nhà bán, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã yêu cầu các nền tảng cung cấp thông tin để đánh giá tác động. Cơ quan này đề nghị Shopee rà soát, chưa triển khai một số chính sách phí mới trong thời gian xem xét.
Bên cạnh áp dụng chi phí, năm nay cũng đánh dấu một bước thay đổi quan trọng trong quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên thương mại điện tử.
Tại buổi giải đáp các quy định quan trọng khi triển khai chính sách thuế mới vừa qua, ông Mai Sơn - Phó Cục trưởng Cục Thuế - cho biết cơ quan thuế đã ghi nhận những băn khoăn, khó khăn mà hộ, cá nhân kinh doanh gặp phải trong quá trình thực hiện chính sách pháp luật về thuế, đặc biệt là đối với hoạt động bán hàng trên các sàn thương mại điện tử, khi phát sinh việc hủy hoặc hoàn trả đơn hàng.
Theo lãnh đạo Cục Thuế, giá trị pháp lý của dữ liệu dòng tiền, giao dịch trên sàn và hóa đơn điện tử là hoàn toàn khác nhau. Dữ liệu của sàn về mặt pháp lý, chưa thể thay thế hóa đơn điện tử. Tuy nhiên, định hướng của Chính phủ, và cơ quan thuế, một dữ liệu phát sinh sẽ được sử dụng cho nhiều công tác quản lý.
“Từ một giao dịch phát sinh, cơ quan thuế sẽ hỗ trợ xác định doanh thu, chi phí, nghĩa vụ thuế, tạo ra các tờ khai gợi ý và hỗ trợ quy trình xuất hóa đơn sao cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không phải thao tác thủ công”, định hướng được ông Sơn chia sẻ.
Về mặt chính sách, theo lãnh đạo Cục Thuế, với các đơn hàng chưa xác nhận giao dịch thành công (đơn hủy, đơn hoàn trả), người bán chưa phải xuất hóa đơn. Chính sách đã có điều chỉnh để phù hợp với thực tế giao dịch trên sàn: Chỉ khi giao dịch được xác nhận hoàn thành thì mới phát sinh nghĩa vụ xuất hóa đơn.
