Đến làng chế biến lươn lớn nhất xứ Nghệ ngày áp Tết

Giáp Tết Nguyên đán, làng lươn Phan Thanh (xã Hợp Minh, Nghệ An) rộn ràng từ sáng sớm đến tối muộn. Các cơ sở chế biến hoạt động hết công suất, đỏ lửa suốt ngày đêm để kịp gửi những sản phẩm lươn đặc trưng xứ Nghệ đi khắp mọi miền.
Làng lươn lớn nhất xứ Nghệ tất bật ngày giáp Tết.
Những ngày giáp Tết Nguyên đán, làng Phan Thanh (xã Hợp Minh, tỉnh Nghệ An) - nơi được mệnh danh là làng chế biến lươn lớn nhất xứ Nghệ rộn ràng từ sáng sớm đến tối muộn. Trong tiết trời se lạnh cuối năm, mùi hành tăm, nghệ tươi hòa quyện cùng hương từ món lươn lan tỏa khắp đầu làng, cuối xóm, báo hiệu một mùa Tết đang đến rất gần ở làng nghề.
Nhiều năm trước, làng Phan Thanh đã nổi tiếng với nghề thả trúm bắt lươn đồng. Khoảng hơn 10 năm trở lại đây, người dân nơi này mạnh dạn đầu tư máy móc, kho đông lạnh rồi chuyển sang chế biến lươn, tạo ra hướng đi mới mang lại thu nhập cao và việc làm ổn định cho hàng trăm lao động địa phương.
Năm 2022, làng Phan Thanh chính thức được công nhận là làng nghề chế biến lươn, đánh dấu bước phát triển bền vững của một nghề truyền thống gắn bó với đồng ruộng xứ Nghệ.
Theo anh Nguyễn Minh Thao (34 tuổi), chủ một cơ sở chế biến lươn lớn trong làng chia sẻ, nghề sơ chế lươn ở Phan Thanh diễn ra quanh năm nhưng nhộn nhịp nhất vẫn là dịp cận Tết. “Vụ lươn Tết thường bắt đầu từ tháng 11 âm lịch, cao điểm nhất là nửa cuối tháng Chạp. Những ngày này, cơ sở của tôi phải thuê thêm từ 10-15 lao động thời vụ, hoạt động hết công suất để kịp đơn hàng”, anh Thao nói và cho biết thêm, mỗi ngày, cơ sở của anh thu mua từ 300 - 500kg lươn sống, thuê hàng chục lao động làm việc liên tục từ sáng đến tối. Công việc trải đều từ khâu sơ chế, ướp gia vị, chế biến, đóng gói cho đến vận chuyển đi khắp các tỉnh, thành trong cả nước.
Lươn sau khi mua về được thợ làm sạch, cắt bỏ đầu, đuôi, loại ruột, rồi ướp cùng nghệ tươi và những gia vị đặc trưng của ẩm thực xứ Nghệ. Sau khi luộc chín, lươn tiếp tục được chuyển sang công đoạn gỡ xương - công việc đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ và kiên nhẫn, chủ yếu do phụ nữ trong làng đảm nhận. Chỉ với một chiếc móng tự chế, họ khéo léo tách phần xương sống, giữ nguyên dải thịt lươn vàng óng, mềm dai.
Từ lươn, người dân làng Phan Thanh tạo ra nhiều sản phẩm phục vụ thị trường Tết như lươn phi lê, lươn ướp sẵn, lươn cuộn thịt… Lươn phi lê được sử dụng để chế biến các món quen thuộc trong mâm cơm xứ Nghệ như lươn xào sả ớt, lươn om chuối đậu, lươn nướng hay chả cuộn.
Trong đó, lươn cuộn thịt được xem là sản phẩm cầu kỳ và đắt khách nhất mỗi dịp Tết đến. “Thành phần của sản phẩm này là thịt heo nạc được băm nhuyễn, trộn đều với gia vị để làm nhân, sau đó cuộn cùng lươn, buộc chặt bằng hành lá. Mỗi khay có từ 18 - 20 cuộn lươn, được xếp và đưa vào tủ cấp đông từ 2 - 3 tiếng trước khi xuất bán”, bà Trần Thị Lan (52 tuổi) chia sẻ.
“Lươn cuộn thịt làm sẵn rất tiện lợi. Khách mua về chỉ cần nấu chín là có ngay món ăn thơm ngon, đậm đà, rất hợp với mâm cơm ngày Tết”, chị Nguyễn Thị Hương (40 tuổi, trú làng Phan Thanh) chia sẻ.
Sau khi chế biến, lươn được đưa vào các kho đông lạnh từ 2-3 giờ đồng hồ trước khi đóng gói gửi đi khắp mọi miền cho khách hàng.
Những ngày cuối năm, làng Phan Thanh vẫn đỏ lửa suốt ngày đêm, góp phần giữ gìn và lan tỏa hương vị ẩm thực lươn xứ Nghệ.