Tại hội nghị, Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng đã đề nghị lãnh đạo các sở ngành, phường xã trình bày thẳng thắn các khó khăn, vướng mắc cũng như những đề xuất cụ thể gắn liền với thực tiễn tại địa phương để UBND TP và các cơ quan tham mưu tiếp tục hoàn thiện đề án phân cấp, ủy quyền quản lý nhà nước gắn với tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026-2031.
Nhiều lo ngại về phân bổ vốn
Ông Lê Phú Nguyện, Chủ tịch UBND xã Hòa Vang cho biết: về mặt đầu tư công không thể so sánh quy mô mức phân bổ vốn với cấp huyện trước đây, bởi quy mô xã hiện nhỏ hơn huyện rất nhiều. Với nghị quyết của thành phố, mức phân bổ 30 tỷ đồng, ông Nguyện cho rằng quy mô đó là phù hợp để xã phục vụ đáp ứng duy tu các hạ tầng cơ bản và công trình thiết yếu phục vụ người dân
Theo ông Nguyện, để cấp xã quyết định một dự án đầu tư công tạo ra giá trị phát triển thì quy mô vốn phải tầm 50 đến 100 tỷ đồng. Nhưng với quy mô nền kinh tế của thành phố, với 94 xã, phường, đặc khu thì sẽ rất khó khăn. Bởi số lượng đơn vị hành chính xã, phường càng lớn thì nguồn lực phải chia nhiều, động lực phát triển sẽ càng nhỏ đi. Do đó, kiến nghị thành phố hết sức cân nhắc việc tăng quy mô vốn cho cấp xã, bởi hệ số sử dụng vốn và hiệu quả kinh tế xã hội sẽ thấp đi.
Ông Nguyện cho biết, qua nghiên cứu cách thức quản lý phân bổ vốn cho chính quyền cấp thấp nhất ở một số quốc gia, thì các nước chỉ phân bổ cho những nhu cầu cơ bản thiết yếu có tính duy tu vận hành và đáp ứng những nhu cầu cơ bản của người dân địa bàn. Còn vốn các công trình dự án phát triển là phải đề xuất và đánh giá được hiệu quả sử dụng vốn, việc này do cơ quan hành chính cấp trên quyết định, chứ không phải phân bổ theo kiểu là "cào bằng".
Trong khi đó, bà Trần Thị Thanh Tâm, Giám đốc Sở Tài chính TP. Đà Nẵng cho biết: Sở Tài chính đang tích cực tham mưu để xây dựng các tiêu chí định mức phân bổ ngân sách giai đoạn 2026-2030, dựa trên các yếu tố như: dân số, diện tích và sự phát triển của từng địa phương. Mặc dù thành phố mong muốn tăng cường tính chủ động cho cấp xã thông qua việc giao quyền làm chủ đầu tư, cơ quan chức năng vẫn bày tỏ sự lo ngại về năng lực chuyên môn và tầm nhìn kỹ thuật của đội ngũ cán bộ cơ sở đối với các dự án quy mô lớn.
Theo bà Tâm, hiện tại có nhiều thách thức và hạn chế khi giao dự án lớn cho cấp xã. Đây là vấn đề khiến các cơ quan quản lý thành phố "lăn tăn" nhất do những rủi ro về kỹ thuật và hiệu quả lâu dài. Bởi năng lực chuyên môn và nhân sự cấp xã hiện đang là rào cản lớn. Cấp xã thường thiếu đội ngũ cán bộ có chuyên môn sâu để thẩm định, phê duyệt và quản lý các dự án quy mô lớn hoặc có tính chất kỹ thuật phức tạp.
Cấp xã có thể quản lý tốt các công trình thông thường như đường giao thông, vỉa hè, nhưng với các công trình đòi hỏi kỹ thuật cao, thì năng lực của cấp xã có thể không đáp ứng được.
Cũng theo Giám đốc Sở Tài chính, khi tập trung quá nhiều vốn xuống cấp xã để thực hiện các công trình nhỏ lẻ, thành phố sẽ bị hụt nguồn lực để triển khai các công trình trọng điểm, nhiệm vụ động lực mang tính thúc đẩy phát triển cho toàn khu vực.
Để giải quyết những thách thức này, Sở Tài chính đã đề xuất các phương án, trong đó có việc phân loại theo năng lực. Theo đó, sẽ rà soát và đánh giá năng lực của từng xã, phường để phân loại nhóm; xã nào có khả năng đến đâu thì phân cấp đến đó, thay vì cào bằng. Với các dự án lớn hoặc đặc thù, thành phố có thể vẫn giao xã làm chủ đầu tư nhưng hồ sơ phải được Sở Xây dựng thẩm định để kiểm soát quy mô và tính cần thiết. Trong ngắn hạn, cấp xã được yêu cầu tập trung hoàn thành tốt các nhiệm vụ trong phạm vi đã được phân cấp trước khi đề xuất các dự án lớn hơn.
Phân cấp, phân quyền dựa trên năng lực cụ thể
Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh: Việc lấy sự hài lòng và hạnh phúc của nhân dân làm thước đo thực tế cho mọi hoạt động điều hành tại địa phương. Các đơn vị được yêu cầu chủ động rà soát nguồn lực, đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn về nhân sự và tài chính thông qua các văn bản cụ thể thay vì chỉ trao đổi thảo luận. Ngoài ra, phải kiểm tra, giám sát sau khi phân cấp, đặc biệt trong các lĩnh vực nóng như đất đai, giải phóng mặt bằng và phòng chống thiên tai.
Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng cũng nhấn mạnh vai trò chủ động của lãnh đạo cấp cơ sở. Đặc biệt là vấn đề giải ngân vốn đầu tư công, giải quyết bức xúc tái định cư của người dân… Ở cấp thành phố đã "làm mới những điểm nghẽn cũ" để khơi thông, tìm động lực phát triển thì cấp xã, phường cũng phải chủ động hành động, chuyển từ tư duy chờ hướng dẫn sang chủ động thực hiện. Cần có sự chuyển biến quyết liệt của đội ngũ cán bộ thành phố trong việc thúc đẩy triển khai các dự án để đạt chỉ tiêu tăng trưởng 2 con số.
Trước các kiến nghị, đề xuất của sở ngành, địa phương, Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng cho biết: Lãnh đạo thành phố đang triển khai những giải pháp hết sức căn cơ và tổng thể để giải quyết các khó khăn về nguồn lực.
Thành phố sẽ tiếp tục thực hiện phân cấp phân quyền dựa trên năng lực cụ thể. Trong đó, ông Hùng nhấn mạnh việc không thực hiện phân cấp "cào bằng" mà sẽ căn cứ vào năng lực, khu vực và khả năng hấp thụ của từng đơn vị để giao quyền và nguồn lực tương ứng, bao gồm cả trong lĩnh vực tài chính. Thành phố sẽ có hướng dẫn cụ thể và quyết liệt để đưa cán bộ về cấp xã, nhằm tăng cường năng lực cấp cơ sở. Đồng thời, yêu cầu các địa phương phải chủ động, không được thụ động ngồi chờ cấp trên giải quyết.
