Đồ án điều chỉnh Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng có quy mô nghiên cứu khoảng 11.418 ha, dân số dự báo 800.000-1,2 triệu người, nhằm triển khai Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.
UBND TP Hà Nội vừa có báo cáo điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5.000 để thực hiện Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng. Mục tiêu của đồ án là hình thành trục không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa sáng tạo dọc sông Hồng, đồng thời tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng một không gian biểu trưng mới của Thủ đô.
Phạm vi nghiên cứu có diện tích khoảng 11.418 ha, phía bắc đến đê Tả sông Hồng, phía nam đến đê Hữu sông Hồng, phía tây giáp cầu Hồng Hà và phía đông giáp cầu Mễ Sở.
Hiện khu vực này có khoảng 3.626 ha mặt nước, chiếm 30% diện tích nghiên cứu; đất sản xuất nông nghiệp khoảng 5.741 ha, chiếm khoảng 50%; đất ở dân cư khoảng 1.102 ha, với tổng dân số khoảng 279.525 người.
Trong khu vực quy hoạch hiện có 123 công trình di tích, gồm một di tích quốc gia đặc biệt, 26 di tích cấp quốc gia, 35 di tích cấp thành phố và 61 di tích chưa xếp hạng. Ngoài ra còn có 14 địa điểm lưu niệm sự kiện cách mạng, kháng chiến.
Dân số dự báo tối đa 1,2 triệu người
Theo định hướng mới, quy mô dân số khu vực được dự báo khoảng 800.000-1,2 triệu người. Chỉ tiêu sử dụng đất dân dụng khoảng 55 m2/người, đất đơn vị ở khoảng 15 m2/người.
Mật độ xây dựng gộp tại khu dịch vụ - công cộng khoảng 60%; nhóm nhà ở 35-40%; công viên chuyên đề 25% và công viên công cộng 5%.
Tầng cao công trình phổ biến được định hướng 30-45 tầng. Đồ án cũng đề xuất công trình điểm nhấn, biểu tượng đô thị là Tháp Kỷ nguyên cao 109 tầng. Trong khi đó, các làng xóm truyền thống được định hướng giữ tầng cao thấp, dự kiến khoảng 3 tầng và sẽ tiếp tục được đánh giá theo tiêu chí cụ thể ở quy hoạch chi tiết.
Đồ án cũng đề xuất khoảng 3.900 ha diện tích xây dựng và tôn cao bãi sông. Báo cáo cho biết phương án này dựa trên kết quả mô hình tính toán thủy văn, thủy lực và đánh giá tác động đến an toàn thoát lũ do Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam lập, được UBND Hà Nội và Bộ Nông nghiệp và Môi trường thống nhất tại cuộc họp tháng 5.
Không gian khu vực cũng được phân thành 3 mức thềm địa hình. Khu vực trên cao độ 11,5 m được xác định là nơi có thể xây dựng mới; 9,5-11,5 m là không gian linh hoạt, tổ chức công trình thích ứng và dân cư hiện có; dưới 9,5 m được định hướng phục hồi sinh thái, giao thông chậm và đường dạo cảnh quan.
Toàn khu vực được chia thành 3 phân đoạn. Đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long có diện tích khoảng 3.436 ha, định hướng tái thiết đô thị, chỉnh trang làng xóm truyền thống, phát triển công viên sinh thái, bảo tồn tự nhiên và thể dục thể thao.
Đoạn từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì rộng khoảng 4.548 ha, được xác định là khu vực trọng tâm, phát triển không gian "phòng khách đô thị", các khu tái thiết đô thị tập trung, trung tâm dịch vụ tài chính, thương mại, đổi mới sáng tạo và các công trình điểm nhấn kết nối Hồ Tây - Cổ Loa.
Đoạn từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở có diện tích khoảng 3.435 ha, tập trung các cụm công viên, khu đô thị định cư và đa mục tiêu tại Lĩnh Nam, khu dịch vụ - thương mại, khu bảo tồn làng nghề Bát Tràng và các không gian nông nghiệp sinh thái.
Có 18 dự án thành phần
Theo báo cáo, dự án gồm 18 dự án thành phần, trong đó có 2 dự án giao thông Trục đại lộ cảnh quan bờ Tả và Hữu sông Hồng, 11 dự án công viên với tổng quy mô khoảng 3.513 ha, 2 dự án kè và chỉnh trị lòng sông, bờ sông và 3 dự án đô thị định cư, đa mục tiêu.
Một nguyên tắc xuyên suốt của đồ án là bảo đảm an toàn phòng, chống lũ và ổn định đê điều, không làm thay đổi hoặc suy giảm khả năng thoát lũ, không lấn chiếm hành lang thoát lũ, mái đê và thân đê.
Phương án tổ chức không gian được xây dựng theo hướng chuyển từ một đô thị "quay lưng ra sông" sang "quay mặt vào sông". Thành phố định hướng hình thành hệ thống công viên, không gian công cộng, đường dạo cảnh quan, các khu văn hóa, du lịch, thể thao và giải trí ven sông.
Về giao thông, các tuyến đường ven sông, cầu vượt sông và mạng lưới đường bộ, đường thủy được định hướng kết nối thành hệ thống liên hoàn, đồng thời kết nối với đường sắt đô thị và hệ thống hạ tầng kỹ thuật.
Đối với các làng xóm hiện hữu, báo cáo phân thành các nhóm phải di dời, tái thiết hoặc cải tạo, chỉnh trang có chọn lọc. Việc di dời được đặt ra với các khu vực không đảm bảo an toàn phòng, chống lũ; nằm trong phạm vi xây dựng trục đại lộ, nút giao thông; thuộc khu vực "phòng khách đô thị" hoặc nằm trong các khu đô thị tái định cư, đa mục tiêu đã được chấp thuận chủ trương đầu tư.
Theo phương án, hai cụm làng thuộc diện di dời theo quy hoạch phòng, chống lũ gồm cụm Võng La - Hải Bối và làng Bắc Cầu. Hai cụm làng được xác định thuộc diện tái thiết để phục vụ khu vực "phòng khách đô thị" là Nhật Tân - Tứ Liên và Thống Nhất.
Ngoài ra, 8 cụm làng được định hướng cải tạo, chỉnh trang có chọn lọc, gồm Văn Quán - Đông Cao - Tráng Việt; Ngọc Giang - Lực Canh - Văn Tinh; Bát Tràng - Giang Cao - Kim Lan; Văn Đức; Thúy Lĩnh; Yên Mỹ; Đại Lan; Tranh Khúc - Vạn Phúc.
Thành phố yêu cầu việc bảo tồn phải gắn với các di tích lịch sử, văn hóa và địa điểm lưu niệm cách mạng, đồng thời giữ lại khu vực lõi của những làng nghề truyền thống, làng có giá trị kiến trúc, lịch sử và văn hóa. Với các làng được giữ lại, quy hoạch không làm tăng quy mô dân số cơ học, đồng thời kiểm soát mật độ xây dựng và tầng cao công trình.
Bố trí tái định cư trước khi thu hồi đất
Đối với các hộ dân phải di dời để thực hiện dự án, Hà Nội định hướng đa dạng hóa địa điểm và loại hình tái định cư, ưu tiên duy trì địa bàn sinh sống, sinh kế và sự gắn kết cộng đồng. Các khu tái định cư phải có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
Thứ tự ưu tiên là bố trí ngay trên địa bàn xã, phường; nếu quỹ đất không đủ thì bố trí tại khu vực lân cận; tiếp đó là các khu định cư tập trung đã hoặc có khả năng hoàn thiện đồng bộ hạ tầng. Các khu đô thị đa mục tiêu được xác định là quỹ bổ sung.
Một số khu đô thị, khu định cư được đưa vào phương án gồm Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm - Đông Anh quy mô khoảng 736,84 ha; Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long quy mô khoảng 474 ha; Khu đô thị đa mục tiêu tại Lĩnh Nam khoảng 169,5 ha; Khu đô thị đa mục tiêu tại Bồ Đề, Long Biên và Bát Tràng khoảng 270,68 ha; Khu định cư Long Biên - Bồ Đề khoảng 201 ha và Khu định cư Lĩnh Nam khoảng 101 ha.
Về bồi thường, báo cáo nêu người có đất ở, đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp đủ điều kiện theo quy định sẽ được áp dụng mức bồi thường bằng tiền gấp 2 lần mức quy định. Thành phố cũng dự kiến hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm bằng 5 lần giá đất nông nghiệp theo quy định được dẫn trong báo cáo.
Đáng chú ý, việc bố trí tái định cư phải được hoàn thành trước khi có quyết định thu hồi đất. Thành phố cũng nêu quan điểm chỉ thực hiện di dời, giải phóng mặt bằng các hộ dân khi đã bố trí nơi ở mới.
Riêng các khu vực là đất công, đất nông nghiệp và những nơi đủ điều kiện thu hồi, giải phóng mặt bằng, thành phố sẽ tổ chức thực hiện trước để bảo đảm tiến độ dự án.
Theo báo cáo, tổng số mồ mả dự kiến cần di dời phục vụ công tác giải phóng mặt bằng khoảng 109.000 ngôi. Thành phố đang chuẩn bị đầu tư, xây dựng hạ tầng các nghĩa trang tập trung như Yên Kỳ, Thanh Tước, Chuyên Mỹ để đáp ứng nhu cầu tiếp nhận.
Về an toàn thoát lũ, phương án được tính toán với kịch bản lũ tần suất 500 năm, có xét đến biến đổi khí hậu năm 2100. Các giải pháp gồm cải tạo bãi sông, nạo vét khu vực gần lòng sông, san gạt theo cao độ tự nhiên để tạo các cấp địa hình, xây dựng tuyến đường tiếp cận dòng sông và kè, cải tạo bờ bãi phù hợp với từng khu chức năng.
Báo cáo cũng đề cập nghiên cứu xây dựng các đập trên sông nhằm duy trì mực nước vào mùa kiệt, trong khi mùa lũ sẽ mở hoàn toàn. Vị trí cụ thể của các công trình này sẽ được nghiên cứu ở giai đoạn tiếp theo.
