Trung ương sẽ xem xét và cho ý kiến
Sáng 9/7, tại Hội nghị Sơ kết công tác 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026 của ngành nội vụ, ông Phan Trung Tuấn - Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) đã trao đổi với các địa phương về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã cùng một số vấn đề liên quan.
Ông Tuấn cho biết, đến nay, các cơ quan trung ương, địa phương đã triển khai mô hình tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền các cấp. Qua đánh giá của các địa phương cũng như các cơ quan trung ương, việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp cơ bản đạt được những kết quả quan trọng.
Tuy nhiên, do mô hình chính quyền ba cấp đã vận hành trong 80 năm và chỉ mới chuyển đổi mô hình từ ba cấp sang hai cấp trong hơn một năm nay. Vì thế, một số vướng mắc khó khăn phát sinh từ việc vận hành mô hình mới này là không tránh khỏi.
"Ban Chỉ đạo Trung ương cũng cân nhắc đánh giá rất kỹ, đánh giá hết các thành tựu, kết quả đạt được, đồng thời nhận diện rõ các vướng mắc khó khăn bất cập từ việc thực hiện vận hành mô hình tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền các cấp", ông Tuấn cho biết.
Theo Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương Phan Trung Tuấn, tại Hội nghị Trung ương 3 tới đây, Trung ương sẽ xem xét, cho ý kiến và dự kiến ban hành nghị quyết hoặc kết luận trong thời gian tới.
Trung ương đồng thời cũng sẽ có các chỉ đạo mới, trong đó có cả những kết luận để chỉ đạo triển khai thực hiện và giải đáp căn cơ, toàn diện để giải quyết các vướng mắc, khó khăn trong vận hành mô hình tổng thể của hệ thống chính trị cũng như liên quan đến chính quyền địa phương hai cấp.
Liên quan đến việc sắp xếp, điều chỉnh, tổ chức lại các đơn vị hành chính cấp xã, ông Phan Trung Tuấn thông tin, qua tập hợp ý kiến các địa phương, trong báo cáo của Đảng ủy Chính phủ trình Ban Chỉ đạo Trung ương và Bộ Chính trị đã nêu vấn đề này.
“Đây là vấn đề rất lớn, ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống chính trị ở địa phương, nhất là cấp xã, cho nên sẽ được Trung ương trao đổi, thảo luận và nghiên cứu, cân nhắc kỹ lưỡng khi có kết luận để triển khai thực hiện”, ông Tuấn thông tin.
Do vậy, Vụ trưởng Vụ chính quyền địa phương cho rằng, cần phải chờ kết luận của Trung ương tại Hội nghị tới. Tuy nhiên, trong quá trình tổng hợp ý kiến của các địa phương, cơ quan này đã chủ động nghiên cứu để ngay sau khi có kết luận của Trung ương và Bộ Chính trị, sẽ tham mưu cho Bộ Nội vụ báo cáo Chính phủ có hướng dẫn kịp thời về việc điều chỉnh, sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã thời gian tới.
Nhiều cấp xã thuộc “trường hợp đặc thù”
Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương - Bộ Nội vụ cũng thông tin, tại các cuộc họp của Ban Chỉ đạo cũng như tại hội nghị sơ kết một năm, Bộ Chính trị và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã có một số định hướng về việc điều chỉnh và có thể sắp xếp một số đơn vị hành chính cấp xã quy mô còn nhỏ, chưa đảm bảo tiêu chuẩn, tiêu chí theo quy định tại Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Đề cập đến số lượng 705 đơn vị cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn đã được nhắc đến nhiều lần trong thời gian qua, ông Tuấn nêu rõ, nhiều cấp xã trong số đó thuộc các “trường hợp đặc thù” liên quan đến biên giới, vùng sâu, vùng xa, địa hình phức tạp, có các yếu tố lịch sử, truyền thống, văn hóa...
Do đó, nhiều đơn vị trong số đó có thể sẽ không tiếp tục sắp xếp như giai đoạn 2023 - 2025. Còn lại, các đơn vị nhỏ lẻ, tiêu chuẩn diện tích tự nhiên và quy mô dân số chưa đạt tiêu chuẩn, các địa phương có thể chủ động nghiên cứu điều chỉnh để tăng quy mô hơn so với quy định.
Khi Trung ương có kết luận, Chính phủ hoặc Bộ Nội vụ sẽ có hướng dẫn về triển khai thực hiện. “Tinh thần theo hướng ban đầu của Trung ương là không thực hiện sắp xếp đồng loạt mà tùy điều kiện, đặc điểm cụ thể của từng địa bàn, từng địa phương để đề xuất các trường hợp cụ thể”, ông Tuấn cho hay.
