Với dấu mốc này, Houthi đạt được bước tiến lớn nhất về lãnh thổ trong nhiều năm ở khu vực dọc eo biển Bab el-Mandeb, một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới. Diễn biến này có thể hỗ trợ chiến lược của Iran về đẩy giá dầu và khí đốt thế giới lên cao, nhằm gây sức ép với Mỹ.
Ngày 11/9, Ả-rập Xê-út cho biết đã đóng đường ống Đông - Tây, sau khi tuyến đường ống này bị tấn công trong ngày hôm trước. Bộ Năng lượng Ả-rập Xê-út cho biết đóng cửa là biện pháp phòng ngừa.
Theo Bộ Ngoại giao Ả-rập Xê-út, cuộc tấn công được thực hiện bởi nhiều máy bay không người lái xuất phát từ Iraq. Trong tuyên bố được hãng thông tấn Ả-rập Xê-út (SPA) đăng tải, vương quốc này cho biết sẽ không đáp trả, để chính phủ Iraq có “cơ hội thực hiện các biện pháp cần thiết”.
Chính phủ Iraq lên án vụ tấn công và yêu cầu điều tra.
Ả-rập Xê-út và Mỹ từng ném bom các lực lượng dân quân thân Iran tại Iraq vào tháng 7, sau khi cáo buộc những lực lượng này đứng sau một số vụ tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào các cơ sở dầu mỏ của Ả-rập Xê-út.
AP dẫn lời các quan chức khu vực cho biết, Houthi đã hỗ trợ lực lượng dân quân Iraq lên kế hoạch và thực hiện các cuộc tấn công.
Được xây dựng từ những năm 1980, đường ống Đông – Tây đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Ả-rập Xê-út, nhất là trong bối cảnh vận tải biển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn. Theo Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA), tính đến đầu tháng 6, Ả-rập Xê-út đã tăng hơn gấp đôi lượng dầu xuất khẩu từ cảng Biển Đỏ qua đường ống, lên hơn 5 triệu thùng/ngày.
Trong khi đó, việc Houthi chiếm Mayun - hòn đảo núi lửa nhỏ và cằn cỗi nằm trong eo biển Bab el-Mandeb, còn được gọi là Perim, đã được một quan chức quân sự cấp cao thuộc chính phủ Yemen xác nhận.
Ả-rập Xê-út, quốc gia xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới, phụ thuộc vào Biển Đỏ để đưa dầu thô ra thị trường, như một phương án thay thế eo biển Hormuz. Những hành động của Houthi nhằm đóng tuyến hàng hải Bab el-Mandeb rộng 28 km khiến tuyến đường này trở nên phức tạp hơn.
Trong tuyên bố đưa ra ngày 11/9, Houthi khoe về những bước tiến dọc bờ biển nhưng không đề cập đến hòn đảo, thành phố Mokha hay eo biển Bab el-Mandeb. Họ tuyên bố sẽ “leo thang đáp trả leo thang” trong cuộc đối đầu với Ả-rập Xê-út, đồng thời tuyên bố rằng “hoạt động hàng hải an toàn với tất cả, ngoại trừ các tàu Ả-rập Xê-út”.
Dù vậy, các thị trường đang lo lắng và các chuyên gia cho biết Houthi là lực lượng rất khó đoán. Giá dầu thô trong tuần này một lần nữa tăng vọt lên trên 100 USD/thùng, giúp Tehran có thêm đòn bẩy trong bất kỳ cuộc đàm phán nào với Mỹ.
Một quan chức quân sự cấp cao thuộc chính phủ Yemen nói với AP rằng họ rất bất ngờ khi không quân Ả-rập Xê-út không tìm cách ngăn Houthi chiếm Mokha - thành phố cách eo biển khoảng 80 km. Ông cho rằng Ả-rập Xê-út chưa nhận được sự đồng ý của Mỹ để tiến hành chiến dịch không kích quy mô lớn.
Vị quan chức giấu tên này cũng cho rằng “sự thiếu phối hợp” giữa quân đội Yemen và nhiều lực lượng dân quân đồng minh đã trao cho Houthi “cơ hội vô giá”.
Iran kêu gọi nối lại đàm phán
Lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Bab el-Mandeb đã giảm khoảng 60% kể từ khi Houthi bắt đầu tấn công một số tàu tại đây vào cuối năm 2023, trong bối cảnh đang diễn ra cuộc chiến ở Dải Gaza. Hoạt động vận tải biển tăng trở lại trong năm nay, khi Ả-rập Xê-út tìm kiếm các tuyến thay thế cho eo biển Hormuz, nhưng những mối đe dọa mới từ Houthi đã thu hẹp hoạt động này, đánh giá của hãng dịch vụ tình báo Lloyd's List Intelligence cho biết.
Điều đó buộc Ả-rập Xê-út phải tìm thêm phương án khác: Đưa dầu đi về phía bắc, từ Biển Đỏ tới Địa Trung Hải, thông qua kênh đào Suez hoặc đường ống chạy qua Ai Cập. Đây là tuyến đường dài hơn nhiều đối với các khách hàng của Ả-rập Xê-út tại châu Á. Houthi cũng đã đe dọa tuyến đường này, khi tấn công 1 tàu Ả-rập Xê-út ở phía bắc Biển Đỏ vào cuối tháng 8.
Ngày 11/9, Chính phủ Iran kêu gọi Ả-rập Xê-út chấm dứt phong tỏa các khu vực do Houthi kiểm soát, nối lại đàm phán giữa Ả-rập Xê-út và Houthi.
Người phát ngôn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran nói rằng bất kỳ thỏa thuận nào đạt được thông qua đàm phán với Mỹ cũng phải bao gồm vấn đề Yemen. Đây là lần đầu tiên Iran công khai đề cập rõ ràng đến mặt trận này.
Ả-rập Xê-út cho biết họ họ luôn tạo cơ hội cho đàm phán, nhưng cũng khẳng định có quyền tự vệ. Ngoại trưởng Iran và Ả-rập Xê-út có cuộc trao đổi vào ngày 10/9, về các nỗ lực ngoại giao nhằm “khôi phục sự ổn định”, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết trên mạng xã hội.
