Tranh cãi xoay quanh bình luận văng tục, chửi mắng khán giả của giọng ca Nếu em được lựa chọn đang trở thành đề tài quan tâm khắp các nền tảng. Câu chuyện ứng xử của nghệ sĩ trên mạng xã hội vượt khỏi phạm vi nghệ sĩ đối đáp anti-fan, khiến cơ quan chức năng vào cuộc để chấn chỉnh showbiz.
Từ trường hợp của nữ ca sĩ bolero, cần nhìn nhận vụ việc theo cả ba hướng chế tài pháp luật, trách nhiệm của người có sức ảnh hưởng và chuẩn đạo đức nghề nghiệp.
Đã đến lúc chế tài nghệ sĩ vi phạm để làm gương?
Liên quan đến những phát ngôn gây tranh cãi của một số ca sĩ, gây ý kiến trái chiều và ảnh hưởng ngành nghệ thuật, Sở Văn hóa - Thể thao TPHCM vừa đưa quan điểm nghệ sĩ khi hoạt động trên mạng xã hội phải tuân thủ các quy tắc ứng xử và chịu trách nhiệm mọi phát ngôn.
Tại buổi họp báo định kỳ về tình hình kinh tế - xã hội chiều 15/1, bà Phạm Đắc Mỵ Trân, Quyền Trưởng phòng Thông tin điện tử (Sở Văn hóa - Thể thao TPHCM) nhắc đến việc "một ca sĩ nổi tiếng" đang gây ồn ào. Bà Mỵ Trân nhấn mạnh hiện có đầy đủ quy định pháp lý và bộ quy tắc ứng xử điều chỉnh hành vi của cá nhân trên mạng, bao gồm người hoạt động nghệ thuật.
Bộ quy tắc ứng xử trên mạng xã hội nhằm xây dựng môi trường mạng lành mạnh, văn minh, phù hợp giá trị đạo đức và văn hóa Việt Nam, theo đó yêu cầu cá nhân chịu trách nhiệm đối với nội dung đăng tải, chia sẻ, không sử dụng ngôn ngữ xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc đi ngược thuần phong mỹ tục.
Song song, Bộ quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật đặt ra yêu cầu nghệ sĩ phải tuân thủ pháp luật, giữ gìn hình ảnh và ứng xử chuẩn mực với công chúng.
“Bộ quy tắc khuyến khích tinh thần lan tỏa giá trị tích cực, lấy cái đẹp đẩy lùi tiêu cực trên không gian mạng”, đại diện Sở thông tin trao đổi.
Để giải đáp thắc mắc của báo chí về việc chế tài nghệ sĩ phát ngôn văng tục, bà Mỵ Trân cho rằng Luật An ninh mạng và Nghị định 147 quy định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong việc cung cấp, lưu trữ và truyền đưa thông tin. Mọi hành vi vi phạm đều sẽ bị xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật.
Từ vụ việc nghệ sĩ náo loạn không gian mạng, buộc cơ quan chức năng vào cuộc xử lý cho thấy chuẩn mực hành vi trên mạng đã không còn đứng ngoài phạm vi quản lý. Tranh cãi không còn được xử lý bằng đạo đức công chúng và đã đến lúc nghệ sĩ vi phạm cần bị chế tài để làm gương.
Từ giữa năm 2025, các cơ quan quản lý mạnh tay trong việc chấn chỉnh nghệ sĩ lệch chuẩn, từ đạo đức đến hành vi vi phạm pháp luật. Tại hội thảo chuyên đề về KOL, KOC diễn ra tháng 11/2025, ông Lê Quang Tự Do - Cục trưởng Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử - cho rằng sự phát triển của mạng xã hội đã tạo ra hàng loạt vấn đề mới trong quản lý.
Ông Tự Do nhấn mạnh ba nền tảng lớn nhất tại Việt Nam gồm Facebook, YouTube và TikTok không nằm ngoài công cuộc chấn chỉnh hành vi lệch chuẩn. Các trang mạng xã hội có trách nhiệm triển khai các bộ lọc, tính năng cảnh báo vi phạm.
Bàn về các đối tượng gắn nhãn "người của công chúng", "người có sức ảnh hưởng" lệch chuẩn hoặc cố tình cổ vũ hành vi phản văn hóa, đại diện Cục nhấn mạnh công văn hạn chế nghệ sĩ biểu diễn của Thành ủy TPHCM.
Ông nhấn mạnh Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Thành ủy TPHCM có chung quan điểm tạo điều kiện cho các cá nhân, tổ chức phát triển, tự do sáng tạo, nhưng đi kèm là hai chữ trách nhiệm. Sức ảnh hưởng càng lớn, trách nhiệm càng cao, mỗi sáng tạo của người nổi tiếng ảnh hưởng đến hàng triệu người.
Ông Tự Do cũng làm rõ rằng các nhà quản lý không “cấm sóng” KOL. Các hạn chế chỉ mang tính ngắn hạn để người nổi tiếng có cơ hội quay lại. Tuy nhiên, cơ quan chức năng không khoan nhượng hành vi tái diễn và có thể xử lý hình sự đối với trường hợp vi phạm nặng.
Lời thề Hippocrates cho giới văn nghệ sĩ
Bên cạnh góc độ pháp lý và trách nhiệm xã hội, các nhà quản lý cho rằng khía cạnh đạo đức của người hoạt động nghệ thuật chưa được đề cao. Yếu tố "khoảng trống đạo đức nghề nghiệp" được Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Mỹ Liêm - Phó Chủ tịch Hội Âm nhạc TPHCM - đưa ra mang lại nhiều góc nhìn mới.
Bà cho rằng sức ảnh hưởng của nghệ sĩ đến từ sự công nhận của đám đông, nhưng trách nhiệm người nổi tiếng lại không theo kịp tốc độ, chưa được đào tạo về văn hóa, đạo đức nghề nghiệp. Truyền thông đại chúng lại khuếch đại sự nổi tiếng khiến mọi thứ càng đi xa.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Mỹ Liêm cho rằng sự lệch pha giữa mức độ ảnh hưởng và nền tảng nghề nghiệp đã tạo cú sốc nổi tiếng thông qua lượt tương tác trên mạng, thiếu cân nhắc hậu quả xã hội. Bà cho rằng đây là vùng trống pháp luật khó điều chỉnh, trong khi đạo đức cá nhân không đủ mạnh để kiểm soát.
Bà đặt vấn đề "nghề nghệ sĩ" nên được nhìn nhận đúng mức, nhất là khi xã hội ngày càng thay đổi. Một câu nói thiếu chuẩn mực, hình ảnh lệch chuẩn, trào lưu phản văn hóa… đều có thể tạo ảnh hưởng rộng.
Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất theo bà là Việt Nam chưa có bộ tiêu chuẩn đạo đức xã hội nghề nghiệp dành riêng cho văn nghệ sĩ, KOL hay người có ảnh hưởng. Bà nhấn mạnh cần thiết phải xây dựng “lời thề Hippocrates” dành cho giới văn nghệ sĩ, không phải để ràng buộc họ bằng luật, mà để hình thành bộ chuẩn nghề nghiệp mang tính đạo đức và trách nhiệm.
“Đừng chỉ trông chờ vào lương tâm, hãy tạo ra lời thề nghề nghiệp để mỗi văn nghệ sĩ có điểm tựa mà giữ mình”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Mỹ Liêm nhấn mạnh.
