Ngành cơ khí, ô tô “chuyển mình”, mở ra nhiều cơ hội cho người học nghề

Trong suy nghĩ của không ít phụ huynh và học sinh, ngành Kĩ thuật Cơ khí hay Ô tô thường gắn liền với hình ảnh những người thợ trong xưởng máy. Tuy nhiên, thực tế công việc hiện nay đã có nhiều thay đổi.

Cơ khí chính xác ngày nay gắn với tự động hóa, lập trình máy CNC, thiết kế 3D và các công nghệ chế tạo hiện đại. Trong khi đó, ngành Ô tô cũng đang chứng kiến bước chuyển nhanh sang xe điện (EV), xe hybrid và các hệ thống điều khiển điện tử.

Sự phát triển của sản xuất và công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam kéo theo nhu cầu về nhân lực kỹ thuật. Cùng với đó, doanh nghiệp ngày càng quan tâm đến những người có thể trực tiếp tham gia công việc và thích ứng với công nghệ mới.

Theo các chuyên gia kỹ thuật giao, sau khoảng 30 năm phát triển, Việt Nam là một trong 18 quốc gia có khả năng tự sản xuất thương hiệu ô tô nội địa bài bản. Năm 2025, sản lượng ô tô đạt khoảng 485.000 xe, tăng gần 40% so với năm 2024. Ngành ô tô hiện có khoảng một triệu lao động và thuộc nhóm có năng suất lao động cao trong các ngành chế biến, chế tạo.

Sự phát triển của ngành cũng đặt ra yêu cầu mới đối với người làm nghề. Đôi tay vẫn trực tiếp thực hiện công việc, nhưng càng cần cập nhật thêm kiến thức về công nghệ và khả năng sử dụng thiết bị.

Thực tiễn cho thấy Việt Nam cần tiếp tục nâng cao năng lực nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ ô tô, trong đó có những lĩnh vực như động cơ, pin và hệ thống điều khiển trên xe điện.

Để đáp ứng yêu cầu mới của công việc, đào tạo nhân lực kỹ thuật cần dịch chuyển theo hướng tăng thời lượng thực hành và đưa người học đến gần hơn với môi trường nghề nghiệp. Thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức trên lớp, sinh viên cần có thêm cơ hội làm việc với máy móc, thiết bị và các tình huống gắn với chuyên ngành.

Nắm biết thực tiễn đó, một số trường Cao đẳng, Đại học như Cao đẳng FPT Polytechnic đã xoay chuyển tình thế trong đào tạo - chú trọng thực hành. Với triết lý “Thực học - Thực nghiệp”, sinh viên ngành Công nghệ kỹ thuật ô tô của thương hiệu giáo dục này thường xuyên được học tại các xưởng, làm quen thiết bị máy móc, từng bước hình thành kỹ năng nghề.

Chương trình học tại đây luôn cập nhật những thay đổi của ngành trước khi đưa sinh viên tiếp cận xe điện, xe hybrid, máy chẩn đoán và các thiết bị chuyên dụng. Một số công cụ như AutoCAD và ứng dụng AI cũng được đưa vào quá trình học theo định hướng ứng dụng.

Điểm quan trọng của mô hình này không nằm ở việc sinh viên được học trên nhiều thiết bị, mà ở quá trình chuyển kiến thức thành kỹ năng. Trong những giờ thực hành, người học phải trực tiếp quan sát, thao tác, phát hiện vấn đề và tìm cách xử lý dưới sự hướng dẫn của giảng viên.

Một số sinh viên đang theo học ngành Công nghệ kỹ thuật ô tô chia sẻ rằng, khác với suy nghĩ ban đầu là học ngành này chủ yếu để sửa xe, các em dần nhận ra công việc liên quan đến nhiều hệ thống công nghệ và đòi hỏi khả năng cập nhật kiến thức liên tục.

Dưới góc nhìn nhà tuyển dụng, bà Vũ Thị Thu Hương, Giám đốc Nhân sự Công ty TNHH Cơ khí Chính xác Bình Minh - đơn vị đối tác của FPT Polytechnic cho rằng: bên cạnh kiến thức chuyên môn, doanh nghiệp quan tâm đến tư duy sáng tạo, kỹ năng thiết kế, lắp ráp, thử nghiệm và tối ưu sản phẩm. Đây là những năng lực cần thiết khi nhân sự kỹ thuật tham gia trực tiếp vào các dự án có tính ứng dụng cao. Vì vậy, cách đào tạo nghiêng về thực hành giúp sinh viên có cơ hội xác định sớm mình phù hợp với công việc nào, còn thiếu kỹ năng gì và cần tiếp tục bổ sung kiến thức ở đâu.

Bên cạnh xưởng thực hành, việc đưa sinh viên đến gần doanh nghiệp cũng là một phần của quá trình đào tạo. Thông qua các hoạt động tham quan, trải nghiệm và kết nối doanh nghiệp, sinh viên FPT Polytechnic có thêm cơ hội quan sát môi trường làm việc thực tế, tìm hiểu yêu cầu tuyển dụng và hình dung rõ hơn về vị trí công việc sau khi tốt nghiệp. Đây cũng là điểm giao giữa “Thực học” và “Thực nghiệp”

Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng coi trọng năng lực thực tế, việc lựa chọn một chương trình đào tạo chú trọng thực hành có thể giúp người học rút ngắn khoảng cách từ giảng đường đến công việc. Nghị định 238/2025/NĐ-CP cũng quy định chính sách miễn, giảm và hỗ trợ học phí đối với những nhóm người học, ngành nghề đáp ứng điều kiện. Một số trường hợp thuộc diện hưởng chính sách có thể được giảm 70% học phí. Theo thông tin FPT Polytechnic công bố, sinh viên ngành Công nghệ kỹ thuật Cơ khí, Ô tô đủ điều kiện có thể được hưởng chính sách miễn, giảm học phí theo quy định.

Lĩnh vực công nghệ Cơ khí và ô tô đang thay đổi, đòi hỏi người làm nghề hiểu thiết bị, sử dụng công nghệ và xử lý vấn đề. Đôi tay của người thợ luôn cần thiết, nhưng để làm chủ công việc hôm nay, đôi tay ấy cần đi cùng kiến thức và kỹ năng mới. Điều này đã và đang được các thương hiệu giáo dục uy tín như Cao đẳng FPT Polytechnic khẳng định trong thực tiễn đào tạo và phối kết hợp tư vấn việc làm, tuyển dụng./.