Đó là thông điệp mà anh Nguyễn Minh Triết - Bí thư thường trực Trung ương Đoàn, Chủ tịch Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam gửi tới sinh viên nhân dịp kỷ niệm 76 năm Ngày truyền thống học sinh, sinh viên và Hội Sinh viên Việt Nam.
Trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang tích cực chuẩn bị cho Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, sinh viên Việt Nam có vai trò quan trọng trong thực hóa các chủ trương lớn về phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Theo anh Nguyễn Minh Triết, sinh viên Việt Nam là lực lượng trí thức trẻ đông đảo, giàu tiềm năng sáng tạo, là lực lượng tiên phong làm chủ tri thức mới và công nghệ mới. Các chủ trương lớn về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số muốn đi vào cuộc sống nhanh và bền vững, cần một đội ngũ nhân lực trẻ có năng lực, có khát vọng và có môi trường để phát huy.
Sinh viên chính là nguồn lực quan trọng để hình thành đội ngũ đó. Nếu được tạo điều kiện tốt, sinh viên không chỉ là người thụ hưởng mà sẽ là chủ thể tham gia giải quyết các bài toán phát triển của đất nước bằng tri thức và công nghệ.
Thực tiễn cho thấy sinh viên Việt Nam có khả năng nghiên cứu khoa học tiệm cận chuẩn mực quốc tế, tuy nhiên, cơ chế và nguồn lực cho nghiên cứu của sinh viên còn hạn chế, phân tán; nhiều ý tưởng tốt nhưng thiếu kinh phí khởi động, thiếu không gian thử nghiệm, thiếu dữ liệu, thiếu phòng thí nghiệm hoặc nền tảng tính toán.
Hệ sinh thái kết nối giữa sinh viên với thầy cô, chuyên gia, viện nghiên cứu và doanh nghiệp ở một số nơi chưa đủ mạnh, dẫn tới nghiên cứu chưa gắn chặt với bài toán thực tiễn.
Tiếp nối tinh thần và khí thế của thời đại, giải quyết những “điểm nghẽn” ấy, vừa qua, Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam đã phát động chương trình đồng hành với sinh viên Việt Nam tài năng công nghệ năm 2026, nhằm phát hiện, bồi dưỡng và phát huy đội ngũ trí thức trẻ trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược của đất nước.
Chương trình đặt sinh viên vào trung tâm của hành trình làm chủ khoa học và công nghệ, đồng thời góp phần hình thành sức mạnh nội sinh và nâng cao vị thế quốc gia trên bản đồ khoa học - công nghệ thế giới.
Chương trình đồng hành năm 2026 hướng tới 4 mục tiêu lớn đạt 5.000 đầu mục tài liệu, trở thành nguồn tư liệu phong phú hỗ trợ sinh viên trong học tập, nghiên cứu và sáng tạo; hỗ trợ 1.000 bài báo khoa học của sinh viên được công bố quốc tế, từng bước nâng cao chất lượng nghiên cứu và năng lực hội nhập toàn cầu; thu hút ít nhất 500 thạc sĩ, nghiên cứu sinh, tiến sĩ trẻ và nhà khoa học tham gia đồng hành, cố vấn, chia sẻ tri thức và kinh nghiệm; tổ chức ít nhất 20 hoạt động học thuật trọng tâm gắn với 11 nhóm công nghệ chiến lược, mở ra cơ hội thực hành, trao đổi và phát triển năng lực trong các lĩnh vực then chốt của quốc gia.
Việc xây dựng cộng đồng học thuật trẻ, kết nối sinh viên trong nước với trí thức trẻ Việt Nam ở nước ngoài giúp rút ngắn khoảng cách chuẩn mực học thuật và công nghệ, giúp sinh viên tiếp cận nhanh hơn với phương pháp nghiên cứu tiên tiến, xu hướng công nghệ mới và kinh nghiệm làm việc quốc tế.
Qua đó, thúc đẩy mạng lưới đồng hành bền vững để tri thức trẻ Việt Nam ở nước ngoài có thể tham gia cố vấn, hướng dẫn nghiên cứu, phản biện học thuật, cùng xây dựng các nhóm nghiên cứu liên kết. Thúc đẩy “dòng chảy tri thức” phục vụ phát triển đất nước, biến khát vọng đóng góp của trí thức trẻ ở nước ngoài thành những hoạt động cụ thể, có sản phẩm.
Đây chính là cách tạo lực đẩy để sinh viên Việt Nam tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực chiến lược và mục tiêu khoa học - công nghệ trong giai đoạn tới.
Từ thực tiễn đào tạo, PGS. TS Thoại Nam - Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật Điện toán, Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ Tiên tiến liên ngành, Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh cho rằng, trong giai đoạn phát triển mới, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực then chốt quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia.
Theo chuyên gia, thời điểm khi chưa có sự tham gia của Hội Sinh viên, quá trình đào tạo và cung ứng nguồn nhân lực cho doanh nghiệp vẫn diễn ra. Doanh nghiệp luôn có nhu cầu tuyển dụng, nhà trường luôn mong muốn sinh viên tốt nghiệp đạt chất lượng cao. Tuy nhiên, điểm hạn chế nằm ở chỗ sự gắn kết giữa các bên đôi khi chưa thực sự hoàn chỉnh, thiếu một kênh trung gian đủ linh hoạt để kết nối nhu cầu, năng lực và kỳ vọng.
“Khi có Hội Sinh viên tham gia, với nhiều hoạt động phong phú, sinh viên có điều kiện phát huy nội lực của mình rõ ràng hơn. Doanh nghiệp nhìn thấy tiềm năng của sinh viên rõ hơn, nhà trường cũng có thêm cơ sở thực tiễn để đánh giá và điều chỉnh đào tạo. Từ đó, sự kết nối trở nên hiệu quả hơn”, PGS. TS Thoại Nam phân tích.
Từ góc nhìn chiến lược, PGS Thoại Nam cho rằng, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn khi là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển nhanh trong lĩnh vực công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Việc đầu tư vào các lĩnh vực nền tảng như dữ liệu lớn, điện toán đám mây và điện toán lượng tử chính là đầu tư cho tương lai dài hạn của đất nước.
Với thế hệ trẻ, đặc biệt là sinh viên, ông gửi gắm thông điệp về tinh thần thực tế và năng lực cạnh tranh, phải “nói được, làm được”, phải tin rằng những gì thế giới làm được thì Việt Nam cũng phải làm được.
Đồng thời, quá trình nghiên cứu và phát triển không thể thiếu sự đồng hành của thầy cô giáo, sự hỗ trợ về cơ chế, hạ tầng từ nhà trường và Nhà nước, cũng như vai trò kết nối của Hội Sinh viên trong việc hình thành các câu lạc bộ học thuật, khơi dậy và nuôi dưỡng đam mê khoa học cho người trẻ trong kỷ nguyên mới.
TS. Moataz Mohamed Gomaa Abdelrahman - Đại sứ Cộng hòa Ai Cập tại Hungary nhìn nhận, sinh viên Việt Nam và cộng đồng người Việt rất nổi tiếng trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, toán học và khoa học hàng không.
Theo Đại sứ Cộng hòa Ai Cập tại Hungary, trên thực tế, các chương trình cố vấn và hỗ trợ hiện nay không còn là một lựa chọn, mà trở thành điều bắt buộc, bởi chúng ta đang phải đối mặt với rất nhiều thách thức từ góc độ toàn cầu.
“Theo quan điểm của tôi, những chương trình như vậy thực sự rất quan trọng để kết nối và tích hợp giữa các nền văn hóa khác nhau, các tư duy khoa học khác nhau. Vì thế, tôi cho rằng chương trình này sẽ đóng vai trò như một “đường ống” hay “lộ trình kết nối” giữa sinh viên Việt Nam với cộng đồng toàn cầu, tùy thuộc vào mức độ đa dạng của đội ngũ cố vấn trong chương trình.
Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc tập trung đưa các kỹ năng của sinh viên Việt Nam vào ứng dụng thực tiễn trong lĩnh vực công nghiệp, chứ không chỉ giới hạn trong môi trường đại học hay nghiên cứu học thuật”, TS. Moataz Mohamed Gomaa Abdelrahman chia sẻ.
Việc xây dựng một cộng đồng nghiên cứu không chỉ mang ý nghĩa phong trào, mà thực sự đóng vai trò như một “hệ sinh thái nâng đỡ” cho các nhà nghiên cứu trẻ. Bạn Trần Bình Minh - khoa Khoa học Máy tính, Trường Đại học New South Wales, Phó Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam tại New South Wales (Úc) cho rằng, trong hệ sinh thái đó, sinh viên không còn đơn độc, mà có sự hỗ trợ về nguồn lực, con người, cơ hội học thuật và một con đường phát triển ngày càng rõ ràng hơn.
Bạn Trần Bình Minh cho biết, sinh viên hiện nay mong muốn được tiếp cận các chương trình đào tạo chuyên sâu, tham gia các tổ chức, doanh nghiệp có đầu ra rõ ràng cho nghiên cứu, để kết quả học thuật có thể tiếp tục được phát triển và ứng dụng.
"Động lực lớn nhất để sinh viên kiên trì theo đuổi con đường nghiên cứu khoa học không chỉ nằm ở danh hiệu hay thành tích, mà ở cảm giác rằng công việc mình đang làm “có nơi cần, có người đồng hành và có con đường để phát triển”. Minh chia sẻ.
Từ trải nghiệm cá nhân, Trần Bình Minh khẳng định, chính các sinh viên cũng tự ý thức trách nhiệm của mình trong giai đoạn mới. Đó là phải làm nghiên cứu một cách nghiêm túc hơn, gắn chặt hơn với thực tiễn, đồng thời chủ động lan tỏa niềm đam mê với các ngành công nghệ mũi nhọn tới cộng đồng học sinh, sinh viên trong và ngoài nước.
Là sinh viên ngành Công nghệ thông tin chương trình Việt - Pháp tại Đại học Bách khoa Hà Nội, bạn Nguyễn Tài Hưng bày tỏ niềm hứng khởi khi năm 2026 sẽ được “bùng nổ” với ý tưởng nghiên cứu còn đang ấp ủ. Hưng nhận thấy, chương trình đồng hành với sinh viên Việt Nam tài năng công nghệ năm 2026 tạo ra môi trường để được hướng dẫn, thử nghiệm và hiện thực hóa các ý tưởng của mình.
Chương trình đồng hành không chỉ hỗ trợ về kiến thức, kỹ năng và nguồn lực, mà còn tạo động lực để Hưng và các bạn sinh viên dám thử sức, dám thất bại và học hỏi từ những sai sót. Qua mỗi lần thử nghiệm, mỗi sản phẩm hoàn thiện, các bạn đều tự tin hơn trong việc đề xuất, đóng góp, tham gia vào các dự án khoa học - công nghệ của khoa, của trường và xa hơn là các dự án trọng điểm của quốc gia.
Sinh viên Việt Nam hôm nay đang đứng trên đôi vai của một sứ mệnh lớn lao hơn, với khát vọng tạo ra một dấu ấn Việt Nam sánh vai cùng các cường quốc năm châu. Những ý tưởng khoa học sẽ được nuôi dưỡng trong môi trường học thuật mở; những khát vọng nghiên cứu sẽ được tiếp sức bằng tri thức, nguồn lực và sự dẫn dắt của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu hàng đầu.
Từ đó, mỗi đề tài nghiên cứu, mỗi công trình khoa học, mỗi sản phẩm công nghệ sẽ mang theo khát vọng chung của một thế hệ, cùng trưởng thành và góp phần hiện thực hóa vận mệnh quốc gia.