Hoa nở sớm, người trồng đứng ngồi không yên
Mới đầu tháng Chạp, các vườn đào ở Lý Trạch đã khoác lên mình sắc hồng thắm. Hoa nở dày, cánh bung đều, tạo nên khung cảnh tưởng chừng chỉ xuất hiện vào những ngày cận Tết. Thế nhưng trái ngược với vẻ đẹp ấy là tâm trạng thấp thỏm, lo âu của các chủ vườn khi đào không “nghe lời”, nở sớm hơn cả tháng so với thời điểm thị trường cần nhất.
Gia đình ông Nguyễn Văn Phương là một trong những hộ gắn bó lâu năm với nghề trồng đào. Trước đây, vườn nhà ông có gần 400 gốc, nhưng sau nhiều đợt mưa lũ, số cây còn lại chỉ hơn 150 gốc.
Ông Phương dồn toàn bộ công sức chăm sóc với hy vọng bù đắp phần nào thiệt hại, song khi Tết còn chưa cận kề, vườn đào đã nở gần hết. “Năm nay may lắm chỉ thu được khoảng 5 triệu đồng, trong khi những năm trước, vườn đào mang lại 40-50 triệu đồng” - ông Phương ngậm ngùi.
Không riêng gia đình ông Phương, nhiều hộ trồng đào tại Lý Trạch cũng chung cảnh thất thu. Ông Nguyễn Hữu Khiều có hai vườn đào với khoảng 500 gốc. Từ đầu tháng 12 Âm lịch, đào đã nở rộ và đến nay gần như tàn hết. Rồi gia đình anh Lê Văn Đức trồng hơn 100 gốc đào thì cũng đã có gần một nửa số cây bung hoa.
Theo các nhà vườn, nguyên nhân chính khiến đào nở sớm là năm nhuận âm lịch, cộng với thời tiết nắng ấm kéo dài xen kẽ mưa trái mùa, làm rối loạn chu kỳ sinh trưởng của cây. Những yếu tố này kích thích đào ra nụ và nở hoa sớm, vượt ngoài dự đoán và khả năng kiểm soát của người trồng.
“Mọi năm, khoảng rằm tháng 11 Âm lịch, người trồng mới tuốt lá để canh hoa nở đúng Tết. Năm nay, nhiều vườn đào tự rụng lá, tự lên nụ, chúng tôi không kịp trở tay” - ông Phương cho biết.
Mở vườn check-in để “vớt vát” mùa hoa lỡ hẹn
Theo kinh nghiệm nhà vườn, một số biện pháp như hãm cây, bới gốc, hạn chế tưới nước chỉ có tác dụng khi đào mới chớm nở sớm khoảng 10-15 ngày. Tuy nhiên, khi hoa đã bung rộ trên diện rộng, mọi nỗ lực kỹ thuật gần như không còn hiệu quả. “Năm nay coi như mất trắng. Thời tiết quá thất thường, người trồng đào chỉ biết trông chờ vào trời” - ông Khiều chia sẻ.
Không ít hộ dân cho biết so với những năm trước, có gia đình thiệt hại lên tới hàng trăm triệu đồng, nhất là những vườn lớn đầu tư nhiều công chăm sóc, phân bón và nhân lực.
Trước thực tế đào nở sớm, không thể bán đúng dịp Tết, một số nhà vườn buộc phải xoay xở bằng cách mở cửa cho người dân vào tham quan, chụp ảnh, thu vé hoặc cho thuê làm điểm check-in, hy vọng bù đắp phần nào chi phí.
Chị Nguyễn Thị Hồng Tơ (phường Đồng Hới) cho hay khi nghe tin đào Lý Trạch nở sớm, chị cùng bạn bè đã đến chụp ảnh kỷ niệm. “Biết bà con trồng đào thiệt thòi nên chúng tôi cũng cố gắng ủng hộ, coi như chia sẻ khó khăn”, chị Tơ nói.
Tết Nguyên đán đang đến gần, nhưng với nhiều người trồng đào ở Lý Trạch, niềm vui xuân đã sớm phai nhạt. Hoa nở sớm không chỉ là câu chuyện “lệch nhịp” thị trường, mà còn phản ánh rõ nét rủi ro sinh kế của nông dân trước những biến động ngày càng khó lường của thời tiết và biến đổi khí hậu.
Trong bối cảnh đó, người trồng hoa rất cần những giải pháp dài hơi hơn, từ hỗ trợ kỹ thuật, dự báo thời tiết sát thực tế đến việc đa dạng hóa mô hình sinh kế, để không còn cảnh “được mùa hoa, mất mùa Tết” như năm nay.