Lãi suất cho vay lập đỉnh
Theo số liệu vừa được Ngân hàng Nhà nước công bố, lãi suất cho vay bình quân trong tháng 6 tăng thêm 0,4 điểm phần trăm so với tháng trước. Cụ thể, lãi suất cho vay bình quân của nhóm ngân hàng thương mại nhà nước và nhóm ngân hàng thương mại cổ phần đối với các khoản cho vay mới và cũ còn dư nợ ở mức 8,1-10,5%/năm.
Đây là mức tăng mạnh nhất kể từ giữa năm ngoái, phản ánh áp lực huy động vốn vẫn chưa giảm dù cơ quan điều hành liên tục yêu cầu các tổ chức tín dụng tiết giảm chi phí để hỗ trợ nền kinh tế.
Hiện nay, mặt bằng lãi suất cho vay thực tế tại nhiều ngân hàng đã vượt mốc 10%/năm đối với khách hàng cá nhân, tùy theo mức độ rủi ro, năng lực tài chính và tài sản bảo đảm.
Trong nhóm ngân hàng có lãi suất cho vay bình quân cao, TPBank đang áp dụng mức 10,95%/năm đối với khách hàng cá nhân. Tiếp đến là OCB với 10,78%/năm và BVBank ở mức 10,45%/năm.
Một số ngân hàng công bố chi tiết theo từng kỳ hạn vay. Chẳng hạn, SeABank áp dụng lãi suất cho vay ngắn hạn đối với khách hàng cá nhân ở mức 10,18%/năm, trong khi các khoản vay trung và dài hạn là 10,44%/năm. Tại HDBank, lãi suất cho vay ngắn hạn ở mức 8,5%/năm và trung, dài hạn khoảng 10,4%/năm.
Song song với việc tăng lãi suất cho vay, mặt bằng lãi suất huy động cũng tiếp tục đi lên ở hầu hết các kỳ hạn.
Hiện các ngân hàng duy trì chênh lệch giữa lãi suất huy động và cho vay bình quân khoảng 3-4 điểm phần trăm, nhích nhẹ so với đầu năm. Tuy nhiên, trong bối cảnh chi phí vốn tăng, nhiều ngân hàng đang chịu áp lực lớn trong việc cân bằng giữa yêu cầu giảm lãi suất cho vay theo chỉ đạo của cơ quan quản lý và mục tiêu đảm bảo lợi nhuận.
Lãi suất khó giảm mạnh trong nửa cuối năm
Trao đổi với PV Tiền Phong, PGS, TS. Đặng Ngọc Đức - Viện trưởng Viện Công nghệ tài chính, Trường Đại học Đại Nam - cho rằng, mặt bằng lãi suất hiện nay không phải là hiện tượng nhất thời mà phản ánh những áp lực mang tính cấu trúc của hệ thống ngân hàng.
Theo ông Đức, dù nhiều ngân hàng thương mại đã chủ động giảm lãi suất từ đầu quý II năm nay, nhưng mặt bằng lãi suất vẫn duy trì ở mức cao bởi trước đó đã tăng khá mạnh trong quý I. Đặc biệt, tín dụng hiện tăng nhanh hơn khoảng 1,5 lần so với tốc độ huy động vốn, khiến nhu cầu cạnh tranh nguồn tiền gửi vẫn rất lớn.
"Mặt bằng lãi suất thực tế vẫn đang neo ở mức cao. Một số ngân hàng vẫn phải tiếp tục điều chỉnh tăng để đảm bảo thanh khoản khi tín dụng tăng nhanh hơn huy động", ông Đức nhận định.
Do đó, công cụ chủ yếu mà cơ quan quản lý đang sử dụng là các biện pháp hành chính, yêu cầu các ngân hàng tiết giảm chi phí và đồng thuận hạ lãi suất cho vay đối với một số nhóm khách hàng, thay vì làm giảm nhu cầu tín dụng trên toàn nền kinh tế.
Ngoài các yếu tố trong nước, lãi suất Việt Nam còn chịu tác động đáng kể từ môi trường tài chính quốc tế.
Theo PGS, TS. Đặng Ngọc Đức, chính sách lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) cũng như diễn biến tỷ giá đều là những yếu tố nằm ngoài khả năng kiểm soát của Ngân hàng Nhà nước. Khi áp lực từ dòng vốn quốc tế còn lớn, lãi suất huy động trong nước rất khó giảm sâu dù chính sách tiền tệ có xu hướng hỗ trợ tăng trưởng.
Ông Đức dự báo, kịch bản có khả năng cao nhất là lãi suất huy động sẽ tiếp tục đi ngang ở vùng cao trong phần lớn nửa cuối năm và chỉ có thể giảm nhẹ vào cuối quý IV nếu thanh khoản của hệ thống cải thiện rõ rệt.
Theo vị chuyên gia, gốc rễ của vấn đề không nằm ở việc lãi suất cho vay có giảm hay không, mà là khoảng cách giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn có nguy cơ tiếp tục nới rộng.
Nếu tín dụng tiếp tục được đẩy mạnh nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng GDP trong khi huy động vốn không theo kịp, áp lực thanh khoản của các ngân hàng sẽ ngày càng lớn. Khi đó, việc duy trì lãi suất huy động ở mức cao là điều khó tránh khỏi.
Theo đánh giá của Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), lãi suất cho vay có thể giảm trong nửa cuối năm, nhưng xu hướng này sẽ diễn ra chọn lọc. Các lĩnh vực ưu tiên như xuất khẩu, sản xuất công nghiệp và doanh nghiệp tạo động lực tăng trưởng sẽ được hưởng lợi nhiều hơn, trong khi các lĩnh vực có mức độ rủi ro cao vẫn sẽ phải chịu mặt bằng lãi suất cao trong thời gian tới.
