Chiều 17/4, tại buổi tọa đàm với chủ đề “Hộ kinh doanh: Minh bạch dòng tiền, mở rộng cơ hội kinh doanh” do Cục Thuế - Bộ Tài chính phối hợp với Thuế TPHCM và báo Tuổi Trẻ tổ chức, nhiều hộ kinh doanh bày tỏ những lúng túng khi tiếp cận chính sách mới.
Theo quy định của Thông tư 18, đối với hộ kinh doanh tự xác định doanh thu có doanh thu năm dưới 500 triệu đồng sẽ thực hiện thông báo số tài khoản hoặc ví điện tử chậm nhất ngày 20/4/2026. Đối với hộ, cá nhân kinh doanh tự xác định doanh thu năm hơn 50 tỷ đồng, ngoài thông báo số tài khoản hoặc ví điện tử còn nộp thêm hồ sơ khai thuế tháng chậm nhất ngày 20/4.
Tại tọa đàm, không ít người cho biết vẫn chưa hiểu rõ cách thức thực hiện, đặc biệt là cách xử lý khi dữ liệu đầu vào và đầu ra không khớp. Những tình huống phát sinh trong thực tế kinh doanh vốn rất đa dạng lại chưa có hướng dẫn cụ thể, khiến họ lo ngại sai sót và rủi ro pháp lý.
Các hộ kinh doanh kiến nghị cơ quan thuế cần có hướng dẫn chi tiết theo từng trường hợp cụ thể, nhất là đối với các quy định mới; quy trình điều chỉnh cũng cần được đơn giản hóa để người dân dễ thực hiện, tránh tâm lý e ngại khi chuyển sang phương thức quản lý mới.
Bà Lê Thị Chinh - Phó trưởng ban Nghiệp vụ thuế, Cục Thuế - cho biết, ngày 20/4 là hạn cuối để hộ kinh doanh thực hiện kỳ kê khai đầu tiên. Đây là bước chuyển lớn khi Nghị định 68 và Thông tư 18 vừa ban hành đã quy định cụ thể hơn về chính sách và quản lý thuế đối với khu vực này.
Theo bà Chinh, hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống sẽ không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân. Ngưỡng này hiện cũng đang được nghiên cứu điều chỉnh theo hướng hỗ trợ tốt hơn cho người dân.
Với các hộ có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm, thuế giá trị gia tăng sẽ được tính theo phương pháp tỷ lệ trên doanh thu, tùy theo từng ngành nghề. Chẳng hạn, hoạt động bán lẻ áp dụng mức 1%, dịch vụ ăn uống là 3%.
Đối với thuế thu nhập cá nhân, hộ kinh doanh có thể lựa chọn một trong hai phương pháp: Tính theo tỷ lệ trên doanh thu hoặc tính trên thu nhập chịu thuế (doanh thu trừ chi phí hợp lý) với thuế suất 15%. Việc được lựa chọn phương pháp có lợi hơn được xem là một điểm linh hoạt của chính sách.
Tuy nhiên, bà Chinh cũng lưu ý, nghĩa vụ của hộ kinh doanh không chỉ dừng lại ở việc nộp thuế mà còn phải đảm bảo kê khai đúng hạn. Đáng chú ý, tất cả các hộ, kể cả những trường hợp chưa đến ngưỡng nộp thuế đều phải thông báo bằng phương thức điện tử các tài khoản ngân hàng, ví điện tử liên quan đến hoạt động kinh doanh.
Ở góc độ tư vấn, ông Nguyễn Hoàng Sơn - Phó Chủ tịch Hội Tư vấn và đại lý thuế TPHCM - cho rằng, quá trình chuyển đổi sang quản lý thuế điện tử đang gặp nhiều trở ngại, đặc biệt với tiểu thương tại các chợ truyền thống.
Một trong những vướng mắc lớn nhất hiện nay nằm ở hóa đơn đầu vào và đầu ra. Nhiều hộ kinh doanh cho biết khi mua hàng không thể lấy được hóa đơn do nhà cung cấp chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ. Ngược lại, khi bán hàng, người mua lại không yêu cầu hoặc từ chối nhận hóa đơn, khiến việc ghi nhận doanh thu và chi phí thiếu đồng bộ.
“Nhiều khi xuất hóa đơn cho người mua nhưng người mua không lấy, nhiều chủ kinh doanh chia sẻ dù muốn làm đúng nhưng cũng không biết xử lý thế nào cho phù hợp”, ông Sơn nói.
Theo ông Nguyễn Văn Thành - Phó trưởng Thuế TPHCM, tâm lý e ngại trong giai đoạn đầu là điều dễ hiểu. Ba nguyên nhân chính được chỉ ra gồm: rào cản công nghệ khi phải sử dụng nền tảng số và hóa đơn điện tử; lo ngại về hạ tầng kỹ thuật; khó khăn trong việc nắm bắt, áp dụng đúng các quy định mới.
Trước thực tế này, ngành thuế đã và đang triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ. Các hoạt động đối thoại, tập huấn chuyên sâu được tăng cường, tập trung vào việc giải đáp trực tiếp những vướng mắc cụ thể. Việc phối hợp với các tổ chức liên quan cũng đang được đẩy mạnh nhằm hình thành hệ sinh thái hỗ trợ cho hộ kinh doanh trong quá trình chuyển đổi.
