Đi lễ cầu may phải qua đủ Thăng Long tứ trấn

Những ngày đầu năm mới Bính Ngọ 2026, từ sáng sớm, khuôn viên Đền Bạch Mã trên phố Hàng Buồm đã kín người. Hương khói bảng lảng trước ban thờ thần Long Đỗ, phía ngoài sân là những gia đình trẻ xếp hàng dâng lễ, bên hiên đền vài ông đồ ngồi ngay ngắn sau bàn mực, giấy đỏ trải phẳng.
Tiếng xì xào, tiếng trẻ con hỏi chữ, tiếng người lớn dặn nhau giữ trật tự hòa vào nhịp thở ngày đầu năm của phố cổ.

Theo truyền thống dân gian Thăng Long, thứ tự đi lễ tứ trấn là Đông, Tây, Nam, Bắc, thuận hướng trời đất. Bốn ngôi đền trấn giữ kinh thành xưa gồm đền Bạch Mã trấn Đông, Đền Voi Phục trấn Tây, Đền Kim Liên trấn Nam và Đền Quán Thánh trấn Bắc.
Lâu nay, người dân Hà Nội vẫn giữ thói quen đi lễ tứ trấn đầu năm để cầu bình an, may mắn và sức khỏe, đồng thời nhấn mạnh trình tự Đông - Tây - Nam - Bắc phù hợp quan điểm phương hướng trong phong thủy.

Khởi từ đền Bạch Mã, điểm dừng thứ hai là đền Voi Phục trong Công viên Thủ Lệ. Khoảng sân trước nghi môn là nơi những người lớn tuổi đứng chắp tay khấn, còn lớp trẻ tranh thủ chụp vài tấm ảnh kỷ niệm.
Chị Thu Hương, 29 tuổi, nhân viên văn phòng ở Cầu Giấy năm nào “trong mùng” (nhiều người quan niệm hết “mùng” mới hết Tết) cũng đi đủ bốn trấn. “Bố mẹ tôi bảo đi đủ tứ phương cho trọn lễ. Tôi giữ thói quen đó từ nhỏ”, chị nói.

Đền Kim Liên giữ vị trí trấn Nam của kinh thành Thăng Long xưa, thờ Cao Sơn Đại Vương, một trong 100 người con của Lạc Long Quân và Âu Cơ theo thần thoại lập quốc của dân tộc Việt Nam.
Năm nay, Ban quản lý thông báo miễn phí trông xe cho người dân và du khách trong dịp đầu xuân. Biện pháp này giúp giảm tình trạng ùn ứ và thu phí tự phát từng xảy ra những năm trước ở nhiều điểm lễ hội.

Không gian xin chữ đầu năm năm nay được bố trí rõ ràng hơn. Tại đền Kim Liên, ban quản lý sắp xếp khu vực riêng cho các ông đồ, phía trước là hàng dài người chờ xin chữ.

Phong tục xin chữ đầu năm vốn là nét đẹp của đất Kinh kỳ, được nhiều tài liệu văn hóa ghi nhận như một cách cầu mong tri thức, may mắn. Những chữ “Phúc”, “Lộc”, “An”, “Tâm” được viết trên giấy đỏ, cuộn lại cẩn thận trước khi trao cho người xin.
Anh Nguyễn Văn Lộc, nhà ở Khâm Thiên, cho biết anh xin chữ “Tĩnh” cho năm mới. “Tôi làm kinh doanh, áp lực nhiều, mong năm nay bình tâm hơn”, anh nói.

Một phong tục khác xuất hiện song hành với xin chữ là mua muối đầu năm. Những gói muối nhỏ được bày bán ngay gần cổng đền, giá vài nghìn đồng.

Theo nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hùng Vĩ, tục mua muối đầu năm là một phong tục tốt đẹp, nhân văn với ước nguyện ấm no và hạnh phúc. Muối trắng là sự kết tinh của trời đất, màu trắng của muối tượng trưng cho sự sạch sẽ, tinh khiết, vị mặn của muối có tác dụng mang lại may mắn, tài lộc trong năm mới. Món hàng được mua vào đầu năm được coi là để lấy hên, lấy lộc, bởi “của mua là của được”. Món hàng này mang nhiều ý nghĩa tâm linh hơn là thực dụng.

Tục lệ "đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi" đã ăn sâu vào tiềm thức của người Việt. Đây cũng cách cha mẹ nhắc nhở con cái “ăn dè, ăn nhịn”, tiết kiệm để dành tiền “cuối năm mua vôi” xây nhà.
Theo quan niệm truyền thống, muối có thể xua đuổi tà ma, chướng khí, mang lại những điều tốt lành cho cả gia đình. Việc mua muối đầu năm còn thể hiện mong muốn tình cảm gia đình thắm thiết, mặn nồng giữa các thành viên.

Tại đền Quán Thánh, nơi thờ Huyền Thiên Trấn Vũ, lượng người đổ về đông nhất trong buổi chiều. Khuôn viên rộng rãi, cây xanh rợp bóng, xen lẫn giữa dòng người dâng hương là du khách quốc tế tham quan di tích.

Không gian “check-in” cũng được sắp xếp khéo léo, tránh lấn vào khu vực thờ tự chính. Những góc trang trí hoa xuân, câu đối, đèn lồng được đặt ở khoảng sân phụ, giúp người dân chụp ảnh mà không ảnh hưởng đến nghi lễ.

Thăng Long tứ trấn, theo các tài liệu lịch sử, được lập từ thời Lý để trấn giữ bốn hướng kinh thành. Đền Bạch Mã thờ thần Long Đỗ, đền Voi Phục thờ Linh Lang Đại vương, đền Kim Liên thờ Cao Sơn Đại vương, đền Quán Thánh thờ Huyền Thiên Trấn Vũ.