Đại hội XIV của Đảng sẽ mở ra chặng đường phát triển mới cho đất nước

PGS.TS Lê Quốc Lý cho biết: Sau 40 năm đổi mới, nhất là trong nhiệm kỳ khóa XIII, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu rất quan trọng. Từ một nền kinh tế lạc hậu, công cuộc đổi mới đã đưa Việt Nam thoát khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội và vươn lên trở thành một trong những nền kinh tế năng động, phát triển nhanh chóng của khu vực, thế giới. Quy mô GDP tăng trưởng vượt bậc và thu nhập bình quân đầu người tăng đáng kể. Từ chỗ thiếu đói, Việt Nam đã trở thành một trong những nước xuất khẩu nông sản lớn trên thế giới. Kim ngạch xuất khẩu của nhiều mặt hàng nông sản, như: cà phê, gạo, hạt điều, rau quả, tôm… đều đứng ở vị trí top đầu thế giới.

Vượt "những cơn gió ngược”

Nhìn lại nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, theo ông, đâu là những kết quả nổi bật, mang tính nền tảng, tạo đà phát triển đất nước thời gian tới?

Nhiệm kỳ Đại hội XIII được đánh giá là "nhiệm kỳ khó khăn nhất", nhưng cũng ghi dấu những thành tựu đáng nhớ khi Việt Nam đã vượt qua "những cơn gió ngược”: đại dịch bệnh Covid-19, thiên tai cho đến cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, biến động tài chính tiền tệ, căng thẳng thương mại… Nhờ đó, kinh tế nhanh chóng phục hồi sau đại dịch, đạt được con số tăng trưởng ấn tượng, nhất là 2 năm cuối nhiệm kỳ.

Đặc biệt, năm 2025 đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế 8,02% (thuộc nhóm các nước tăng trưởng cao của khu vực, thế giới). Quy mô nền kinh tế tăng từ 346 tỉ USD năm 2020 lên khoảng 514 tỉ USD năm 2025, tăng 5 bậc, lên vị trí 32 thế giới. GDP bình quân đầu người năm 2025 ước đạt khoảng 5.026 USD, gấp 1,4 lần năm 2020, vào nhóm thu nhập trung bình cao.

Một trong những dấu ấn nổi bật của nhiệm kỳ là triển khai quyết liệt và hiệu quả 3 đột phá chiến lược gồm cả về hạ tầng kinh tế, hạ tầng giao thông và hạ tầng số. Nhiều "siêu dự án" quy mô lớn được triển khai, thực hiện và hoàn thành. Số lượng doanh nghiệp đang hoạt động lần đầu tiên trong lịch sử vượt con số 1 triệu.

Trong nhiệm kỳ này, chúng ta tiếp tục ghi dấu ấn về xây dựng và hoàn thiện thể chế, hệ thống pháp luật. Đây là một trong ba đột phá chiến lược tạo động lực mới cho sự phát triển nhanh và bền vững đất nước. Bộ Chính trị đã ban các nghị quyết chiến lược, tạo cơ chế, chính sách đột phá cho các ngành lĩnh vực phát triển, đặc biệt là về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế nhà nước và phát triển văn hóa.

Nhiệm kỳ khóa XIII cũng đánh dấu cuộc “cách mạng” sắp xếp tổ chức bộ máy của cả hệ thống chính trị, từ các cơ quan Đảng, Quốc hội, Chính phủ. Đặc biệt, là việc sắp xếp đơn vị hành chính trên cả nước: từ 63 còn 34 tỉnh, thành; không tổ chức cấp huyện; sắp xếp còn 3.321 đơn vị cấp xã.

Cùng với phát triển kinh tế, việc chăm lo đời sống người dân, an sinh xã hội trong nhiệm kỳ XIII cũng được Đảng rất được quan tâm. Chúng ta cũng đang triển khai “Chiến dịch Quang Trung” xây dựng nhà ở cho người dân bị bão lụt, phấn đấu hoàn thành trước Tết âm lịch Bính Ngọ 2026, là dấu ấn rõ nét đặc biệt về Đảng, Nhà nước chăm lo cuộc sống cho người dân. Các chính sách miễn học phí và từ 2026 sẽ tiếp tục triển khai khám sức khỏe miễn phí, tiến tới miễn viện phí cơ bản cũng tạo niềm tin cho cán bộ, đảng viên, nhân dân.

Trong khi đó, công tác xây dựng Đảng tiếp tục có bước tiến mạnh mẽ hơn, ngày càng đi vào chiều sâu, góp phần nâng cao nhận thức, củng cố đoàn kết, thống nhất trong toàn Đảng và hệ thống chính trị. Đảng ta xác định, công tác xây dựng Đảng về cán bộ là khâu then chốt, với nhiều đổi mới mang tính đột phá. Lần đầu tiên, chúng ta bố trí 100% bí thư tỉnh, thành ủy không phải là người địa phương; rồi tiếp tục mở rộng sang một số chức danh khác như chủ tịch UBND, chủ nhiệm UBKT, chánh thanh tra… Đây là bước đi bài bản và mạnh mẽ vì sự liêm chính của bộ máy, thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng trong công tác cán bộ. Chủ trương này giúp tăng cường tính khách quan và liêm chính của cán bộ, tạo điều kiện cho họ có cơ hội được rèn luyện và cống hiến tốt hơn; cổ vũ, động viên họ dám nghĩ, dám làm, dám đột phá trong bối cảnh mới.

Công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng được tăng cường; công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được triển khai quyết liệt theo đúng tinh thần "không có vùng cấm, không có ngoại lệ, bất kể người đó là ai". Điều này khẳng định phương châm Đảng "nói đi đôi với làm", tạo bước chuyển rõ rệt từ Trung ương đến địa phương, qua đó củng cố mạnh mẽ niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Có thể nói, những kết quả toàn diện, có nhiều đột phá trong nhiệm kỳ Đại hội XIII là tiền đề quan trọng để bước vào Đại hội XIV, mở ra chặng đường phát triển mới – kỷ nguyên vươn mình của đất nước.

Hành động quyết liệt, dứt khoát, dám đột phá, sáng tạo

Như ông đã nói, với những tiền đề nêu trên, Đại hội XIV sẽ mở ra chặng đường phát triển mới của đất nước? Ông kỳ vọng gì vào Đại hội lần này?

Tôi cho rằng, Đại hội XIV phải tạo ra những đột phá thực sự, trước hết là đột phá về thể chế, về tư duy và phương thức hành động. Trong đó, Đại hội phải nhấn mạnh vai trò lãnh đạo của Đảng đúng với bản chất cốt lõi vì nhân dân mà hành động, vì sự giàu mạnh của dân tộc. Bởi thước đo cuối cùng của sự phát triển không phải là báo cáo hay con số trên giấy mà là hiệu quả thực tiễn, là đời sống của nhân dân ngày càng được cải thiện, nâng cao, đất nước càng ngày càng giàu có và văn minh, hiện đại.

Đại hội XIV phải tiếp tục thể hiện quyết tâm đổi mới mạnh mẽ, bởi đây là nhiệm kỳ bản lề trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc như Tổng Bí thư Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh. Trong 5 năm tới, nếu không tạo được những bước đột phá mạnh mẽ, đất nước sẽ bỏ lỡ cơ hội phát triển. Do vậy, phải loại bỏ tư tưởng ngại khó, ngại khổ, chần chừ, không dám nghĩ, không dám làm, không dám đổi mới, sáng tạo. Dứt khoát không thể để chủ nghĩa cá nhân, lợi ích cục bộ, tư duy bảo thủ cản trở bước tiến chung của dân tộc.

Một điểm rất quan trọng là Đảng đã xác định chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa vào năng suất và đổi mới sáng tạo. Do vậy, giai đoạn tới phải đặt vấn đề nâng cao năng suất, chất lượng nguồn nhân lực, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo vào trung tâm chiến lược phát triển, coi đây là điều kiện then chốt để vượt bẫy thu nhập trung bình và duy trì tăng trưởng cao, bền vững. Cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng xanh, số, tuần hoàn; lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực tăng trưởng mới… Nếu không có tiềm lực tài chính, khoa học - công nghệ và trí tuệ, thì chúng ta không thể bứt phá. Đã đến lúc phải từ bỏ lối tư duy lạc quan hình thức, mà thay bằng hành động thực chất.

Yêu cầu quan trọng nhất của Đại hội XIV phải xác định bằng được tư duy phát triển mới của đất nước. Tức là phải trả lời được các câu hỏi là Việt Nam sẽ phát triển bằng con đường nào, dựa vào động lực nào để phát triển nhanh và bền vững hơn trong bối cảnh mới. Không thể tiếp tục duy trì tư duy an toàn, làm ít sai ít, không làm không sai. Chúng ta phải có bản lĩnh lựa chọn, dám chịu trách nhiệm, hành động quyết liệt, dứt khoát, dám đột phá, sáng tạo vì lợi ích của đất nước, của dân tộc.

Tôi kỳ vọng Đại hội XIV sẽ tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng theo hướng thực chất hơn, gắn chặt giữa xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức với kiểm soát quyền lực. Cùng với đó, nâng cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu. Đặc biệt, tất cả những việc này không chỉ dừng ở khẩu hiệu hay các cuộc vận động, mà phải biến thành kỷ luật nghiêm minh, thành cơ chế không thể, không dám, không muốn và không cần tham nhũng.

Lựa chọn cán bộ dựa trên phẩm chất, năng lực thực tiễn

Trong những điều kiện cần thiết để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, công tác cán bộ cấp chiến lược có ý nghĩa như thế nào, thưa ông?

Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh công tác chuẩn bị, giới thiệu nhân sự Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV là nhiệm vụ, công việc đặc biệt hệ trọng. Việc lựa chọn nhân sự ban lãnh đạo cao nhất của Đảng để lãnh đạo triển khai thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ rất cao, rất quyết liệt, rất khẩn trương để phát triển đất nước trong giai đoạn mới phải thật kỹ lưỡng, chắc chắn, thận trọng, chính xác, đúng quy định.

Do vậy, Đại hội XIV có ý nghĩa rất lớn trong công tác cán bộ. Đại hội phải gửi đi thông điệp rất rõ ràng là lựa chọn cán bộ không chỉ dựa vào bằng cấp hay hồ sơ đẹp, mà quan trọng nhất là phẩm chất, năng lực thực tiễn, tinh thần dấn thân vì lợi ích chung. Cán bộ cấp chiến lược phải là những người có đủ “Đức – Sức – Tài”. Trong đó, Đức là yếu tố gốc của người cách mạng. Sức không chỉ là sức khỏe mà là năng lượng đổi mới, bản lĩnh chính trị, sự kiên trung, khả năng chịu đựng cường độ, áp lực công việc ngày càng cao, phức tạp. Còn Tài chính là tri thức và năng lực hành động. Nói cách khác, cán bộ cấp chiến lược được chọn phải là những người có tầm nhìn dài hạn, có bản lĩnh chính trị vững vàng, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm.