Gánh thêm chi phí
Theo bà Vũ Kim Hạnh - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao, một trong những “điểm nghẽn” lớn nhất của Nghị định 46 nằm ở các quy định liên quan đến điều kiện ATTP.
Bà Hạnh cho biết, theo Nghị định 46, doanh nghiệp (DN) phải tiếp tục thực hiện thủ tục xin giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP do cơ quan quản lý Việt Nam cấp. Yêu cầu này khiến DN phát sinh thêm chi phí, kéo dài thời gian xử lý hồ sơ, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ lưu thông hàng hóa, đặc biệt trong bối cảnh chi phí logistics, tài chính đều đang ở mức cao.
Bà Hạnh nói, lập luận cho rằng các chứng nhận quốc tế do bên thứ ba cấp chưa đủ độ tin cậy nên phải bổ sung thêm giấy chứng nhận trong nước cần được xem xét lại trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng. Trên thực tế, các tiêu chuẩn như ISO, HACCP, BRC… đang được thừa nhận rộng rãi trên thế giới và chính là “tấm vé thông hành” giúp hàng hóa Việt Nam xuất khẩu thành công vào nhiều thị trường khó tính.
Một bất cập khác được bà Hạnh chỉ ra là quy định phiếu kiểm nghiệm ATTP phải theo mẫu riêng của Việt Nam với nội dung và hình thức mang tính đặc thù trong nước. Quy định này vô hình trung thu hẹp phạm vi chấp nhận của các phòng kiểm nghiệm quốc tế đang hoạt động hợp pháp tại Việt Nam.
Trong khi đó, Việt Nam đã gia nhập WTO và ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do, trong đó có các cam kết về công nhận lẫn nhau tiêu chuẩn quốc tế. “Khi hàng Việt Nam xuất khẩu ra thế giới được chấp nhận các tiêu chuẩn toàn cầu thì việc hàng hóa từ các đối tác thương mại - cũng đáp ứng những tiêu chuẩn đó - lại gặp khó khi nhập khẩu vào Việt Nam cần được nhìn nhận thấu đáo”, bà Hạnh lưu ý.
Theo bà Hạnh, việc rà soát và điều chỉnh Nghị định 46 theo hướng hài hòa với thông lệ quốc tế sẽ giúp tháo gỡ ách tắc, giảm chi phí tuân thủ, tạo điều kiện cho DN duy trì dòng tiền và ổn định hoạt động sản xuất kinh doanh.
TPHCM xin “chưa áp dụng” để cứu hàng hóa tại cảng
Trao đổi với PV Tiền Phong, bà Phạm Khánh Phong Lan - Giám đốc Sở ATTP TPHCM - cho biết, các DN, đặc biệt là DN nhập khẩu thực phẩm đang rơi vào tình thế rất khó khăn do Nghị định 46 có hiệu lực ngay, không có thời gian chuyển tiếp.
Trước nguy cơ hàng hóa ùn ứ, hư hỏng tại cảng, Sở ATTP đã báo cáo và được UBND TPHCM thống nhất chủ trương tạm thời chưa áp dụng Nghị định 46. Theo đó, đối với hàng hóa nhập khẩu, DN có thể tiếp tục thực hiện thủ tục theo Nghị định 15 như trước đây.
“Đây là giải pháp tình thế nhằm xử lý ngay các lô hàng đã nhập về đang bị kẹt tại cảng. Nếu chờ hướng dẫn từ các bộ, ngành Trung ương rất có thể qua hết Tết, hàng hóa hư hỏng, DN chịu thiệt hại nặng nề”, bà Lan nói.
Theo Giám đốc Sở ATTP TPHCM, giải pháp căn cơ nhất lúc này là Thủ tướng xem xét lùi thời điểm áp dụng Nghị định 46 tối thiểu 45 ngày, hoặc lâu hơn nếu cần, để doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị hồ sơ, điều chỉnh quy trình. “Đây là cách làm đơn giản, đúng luật và ít gây xáo trộn nhất”, bà Lan nhấn mạnh.
Đáng chú ý, bà Lan cho rằng Nghị định 46 đang có xu hướng siết chặt nhóm thực phẩm tự công bố, vốn là các sản phẩm thông thường, trong khi những nhóm sản phẩm thời gian qua xảy ra nhiều vi phạm về ATTP như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm chức năng, sữa… lại chưa được kiểm soát chặt hơn.
“Quản lý ATTP không phải là làm thủ tục cấp phép khó hơn. Làm như vậy chỉ dễ phát sinh tiêu cực. Điều quan trọng là phải tăng cường hậu kiểm nghiêm túc, có nguồn lực, phân công rõ ràng và thanh tra hiệu quả”, bà Lan nói.
Theo đại diện Chi cục Hải quan Khu vực 2, các vướng mắc liên quan đến Nghị định 46 chủ yếu tập trung ở khâu kiểm tra vệ sinh ATTP, thuộc trách nhiệm quản lý của ba bộ chuyên ngành. Hiện cơ quan hải quan cũng đang chờ chỉ đạo, hướng dẫn tháo gỡ từ Chính phủ và các bộ quản lý để bảo đảm thông quan hàng hóa, tránh làm đứt gãy chuỗi cung ứng.