Sức mua chậm nhưng vẫn giữ giá
Chỉ còn khoảng một tháng nữa là đến Tết - cao điểm tiêu thụ nông sản trong năm - ghi nhận tại hai xã trồng bưởi trọng điểm là Chí Đám và Bằng Luân thuộc khu vực huyện Đoan Hùng trước đây cho thấy sức mua giảm. Chính vụ bưởi Đoan Hùng bắt đầu từ tháng 10, kéo dài đến khoảng tháng 4 năm sau, nhưng lượng thương lái về thu mua không còn nhộn nhịp như những năm trước.
Anh Đặng Trung Thịnh (khu 12, xã Bằng Luân) cho biết, gia đình hiện có khoảng 300 gốc bưởi, nhiều cây đã trên 40 năm tuổi. Trung bình mỗi vụ, sau khi trừ chi phí, gia đình thu về hơn 100 triệu đồng. “Năm ngoái bưởi gần như ‘cháy hàng’, thương lái vào vườn liên tục. Năm nay thị trường trầm hẳn, thương lái thưa hơn. Tuy vậy, bưởi đặc sản Bằng Luân vẫn giữ giá khá ổn định, dao động từ 13.000 – 16.000 đồng/quả, mức giá này duy trì suốt nhiều năm nay”, anh Thịnh chia sẻ.
Chị Nguyễn Thị Hải Yến (khu 7, xã Bằng Luân), đầu mối thu mua bưởi lâu năm cho biết, trung bình mỗi ngày, cơ sở của chị xuất bán khoảng 650 kg bưởi các loại, doanh thu đạt khoảng 100 triệu đồng. Tuy nhiên, con số này đã giảm đáng kể so với cùng kỳ năm trước.
“Bưởi ngon, có thương hiệu, có truy xuất nguồn gốc thì vẫn tiêu thụ tốt. Trước đây khách từ Nghệ An, Thái Bình, Hưng Yên, Hà Nội… lên mua rất nhiều, thậm chí không có hàng để giao. Năm nay thị trường ảm đạm hơn”, chị Yến nói.
Theo các hộ trồng bưởi, phương thức mua bán “cả vườn một giá” đang dần nhường chỗ cho cách làm bài bản hơn. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, quy trình sản xuất và chất lượng. Bưởi được phân loại kỹ theo kích cỡ, mẫu mã, tiêu chuẩn an toàn; những lô hàng có hồ sơ nguồn gốc rõ ràng, gắn tem truy xuất thường được thương lái ưu tiên và trả giá cao hơn.
Sẽ số hóa từng cây để khách hàng kiểm tra, đánh giá
Trao đổi với PV, ông Trần Quang Anh - Phó Chủ tịch UBND xã Bằng Luân, cho biết, địa phương đang triển khai mạnh việc số hóa cây bưởi, coi đây là giải pháp căn cơ để nâng cao giá trị và mở rộng thị trường tiêu thụ.
“Theo định hướng, mỗi quả bưởi khi xuất bán sẽ có một mã ‘định danh’ riêng. Người tiêu dùng chỉ cần sử dụng điện thoại thông minh quét mã là có thể truy cập đầy đủ thông tin về nguồn gốc sản phẩm”, ông Quang Anh cho biết.
Không chỉ dừng ở thông tin cơ bản, hệ thống số hóa còn cho phép hiển thị chi tiết dữ liệu về chủ vườn, tuổi cây, sản lượng, hình ảnh, thời gian thu hái, cũng như quá trình chăm sóc, bón phân, phòng trừ sâu bệnh. Qua đó, khoảng cách giữa người trồng và người tiêu dùng được rút ngắn.
Theo ông Quang Anh, việc số hóa từng cây bưởi là quá trình công phu, tỉ mỉ và mất nhiều thời gian, nhưng là yêu cầu bắt buộc nếu muốn đưa bưởi Bằng Luân ra thị trường quốc tế. Do ảnh hưởng của việc sáp nhập đơn vị hành chính, kế hoạch này từng bị gián đoạn trong năm trước, song từ đầu năm 2026 đã được triển khai trở lại.
“Sau khi bà con thu hoạch xong đợt bưởi Tết này, xã sẽ tổ chức tập huấn về cải tạo vườn, quy trình chăm sóc, bón phân, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo đúng tiêu chuẩn. Đồng thời, người dân được hướng dẫn ghi chép đầy đủ, chính xác nhật ký chăm sóc cây và quả bưởi”, ông Quang Anh nói.
UBND xã Bằng Luân cũng chủ trương mở rộng vùng trồng bưởi đặc sản, khuyến khích người dân gắn bó lâu dài với cây bưởi theo hướng số hóa, bền vững. Hiện nay, bưởi Bằng Luân đã được công nhận OCOP 4 sao, có chỉ dẫn địa lý và được bảo hộ thương hiệu - lợi thế quan trọng khi tiếp cận các thị trường khó tính.
Cán bộ Phòng Kinh tế xã Bằng Luân cho biết thêm, trong năm vừa qua, địa phương đã chuẩn bị một lô bưởi đặc sản đầu tiên để xuất khẩu. Tuy nhiên, do thiếu kinh nghiệm trong khâu hoàn thiện hồ sơ, tiêu chuẩn và logistics nên kế hoạch chưa thể triển khai.
“Qua đó, chúng tôi rút ra nhiều bài học khi tiếp cận thị trường nước ngoài. Với lợi thế hiện có, bưởi Bằng Luân hoàn toàn đủ tiềm năng xuất khẩu sang các thị trường như Mỹ và Anh, nhưng cần làm bài bản, đúng chuẩn”, vị cán bộ này nhận định.