Đà tăng của vàng
Sau nhiều tuần giao dịch quanh 4.000 USD/ounce, giá vàng đã tăng khoảng 400 USD, tương đương 10%, kể từ đầu tháng 8. Nếu đà tăng được duy trì, tháng 8 có thể trở thành một trong những tháng tăng mạnh nhất của kim loại quý trong thế kỷ này. Lần gần nhất giá vàng tăng từ 13% trở lên trong một tháng là vào tháng 9/1999.
Đà tăng của vàng được hỗ trợ bởi hàng loạt yếu tố từ Mỹ. Việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì chính sách tiền tệ theo hướng ôn hòa, cùng với dữ liệu việc làm yếu và lạm phát tương đối thấp, đã làm giảm kỳ vọng về khả năng tăng lãi suất. Đồng USD theo đó chịu sức ép, tạo môi trường thuận lợi cho vàng.
Tuy nhiên, đợt tăng lần này không chỉ xuất phát từ các yếu tố kinh tế. Những bất ổn địa chính trị và chính sách tại Mỹ đang khiến vai trò của vàng như một tài sản dự trữ được chú ý trở lại.
Căng thẳng Mỹ - Iran leo thang, trong khi triển vọng đạt được một thỏa thuận hòa bình ngày càng mờ nhạt. Khả năng xoay chuyển tình thế của Tổng thống Mỹ Donald Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 cũng ngày càng thu hẹp. Leo thang hay nhượng bộ không phải là hai lựa chọn duy nhất mà ông Trump phải đối mặt, nhưng một số nhà phân tích đã bắt đầu cân nhắc kịch bản theo hướng trắng - đen như vậy.
Trong khi đó, những nghi ngờ về tính độc lập của Fed cũng như uy tín của Chủ tịch Kevin Warsh trong cuộc chiến chống lạm phát ngày càng gia tăng. Các nhà đầu tư không mấy ấn tượng với những phát biểu của ông hồi tháng 7 về mục tiêu lạm phát 2% của ngân hàng trung ương. Ngoài ra, truyền thông đưa tin ông Trump đã nhiều lần gọi điện cho Warsh kể từ khi ông được bổ nhiệm, đồng thời Trump cũng nối lại nỗ lực sa thải Thống đốc Fed Lisa Cook.
Những diễn biến này đã tác động rõ rệt lên thị trường trái phiếu Mỹ. Lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm - mức tham chiếu của thị trường - tăng lên mức cao nhất trong 18 tháng. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm và trái phiếu 30 năm được bảo vệ trước lạm phát cũng lần lượt lên mức cao nhất kể từ năm 2007 và 2008.
Trong bối cảnh đó, các ngân hàng trung ương tiếp tục giảm lượng trái phiếu kho bạc Mỹ được lưu ký tại Fed New York. Lượng trái phiếu này hiện xuống mức thấp nhất kể từ năm 2012.
Ngân hàng trung ương tăng tốc mua vàng
Không một yếu tố đơn lẻ nào đủ sức tạo ra một đợt tăng mạnh của vàng, nhưng sự cộng hưởng của các yếu tố kinh tế, chính trị và tiền tệ đang tạo ra động lực đáng kể cho thị trường. Đặc biệt, các ngân hàng trung ương đã bắt đầu tăng mạnh lượng vàng mua vào sau một quý I khá ảm đạm.
Theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), các ngân hàng trung ương mua ròng 289 tấn vàng trong giai đoạn tháng 4-6, cao hơn 5 lần so với quý trước. Đây là mức mua cao kỷ lục đối với một quý II.
Ngân hàng Deutsche Bank ước tính, dựa trên giá vàng bình quân, nhu cầu vàng của các ngân hàng trung ương trong quý II đạt mức kỷ lục 45 tỷ USD.
Xu hướng này có thể tiếp tục trong thời gian tới. Khảo sát của WGC hồi tháng 6 cho thấy 45% ngân hàng trung ương được hỏi dự định tăng lượng vàng dự trữ trong 12 tháng tới - mức cao nhất từng được ghi nhận.
Trung Quốc là một trong những quốc gia tích cực bổ sung vàng. Ngân hàng trung ương nước này mua ròng 20 tấn vàng trong tháng 7, tăng 0,9% so với tháng trước. Đây là mức tăng lớn nhất kể từ tháng 10/2023, đưa tổng dự trữ vàng của Trung Quốc lên mức kỷ lục 2.377,5 tấn.
Theo các chuyên gia ngân hàng BNY, Trung Quốc một lần nữa đang bổ sung đáng kể vào dự trữ. Vàng không chỉ đơn thuần phản ánh chính sách của Fed, nhưng nhu cầu bền vững từ khu vực chính thức cùng sự quan tâm trở lại của nhà đầu tư đang củng cố vai trò của vàng như một công cụ phòng ngừa lạm phát, biến động tiền tệ và rủi ro địa chính trị.
Vàng vẫn hấp dẫn nhưng không còn là "nơi trú ẩn tuyệt đối"
Các ngân hàng trung ương thường hành động chậm và phải mất thêm vài tháng mới có thể nhìn rõ xu hướng họ quay trở lại với vàng. Đây cũng khó có thể là một xu hướng chỉ đi theo một chiều.
Sau những biến động giá chưa từng có trong vài năm qua, vàng không còn hoàn toàn là tài sản trú ẩn an toàn tối thượng như người ta từng nghĩ, ngay cả đối với các ngân hàng trung ương - nhóm người mua thận trọng nhất, ít nhạy cảm với giá và có tầm nhìn đầu tư dài hạn.
Một nghiên cứu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) công bố tháng trước nhận định vàng có mức biến động cao và chỉ mang lại lợi ích phòng ngừa, đa dạng hóa trong một số điều kiện nhất định. IMF cũng cảnh báo vàng không nên được mua chỉ với mục đích đảm bảo thanh khoản.
Các chuyên gia nghiên cứu khuyến nghị các ngân hàng trung ương cần coi vàng là một tài sản dự trữ có rủi ro cao và đưa quyết định tích lũy vàng vào chiến lược phân bổ tài sản tổng thể.
Các ngân hàng trung ương khó có khả năng chạy theo đà tăng của vàng một cách mù quáng. Tuy nhiên, khi niềm tin vào các tài sản dự trữ chủ chốt của thế giới ngày càng suy yếu, sức hấp dẫn của vàng nhiều khả năng vẫn chưa thể giảm nhiệt.
