Vì sao người đi rừng, leo núi dễ bị lạc ở những "ngã ba giấu người"?

“Ngã ba giấu người” hay “ngã ba đi lạc” không phải là cái tên chính thức, mà là cách gọi dân gian hoặc theo thói quen sau một số vụ việc người đi rừng, leo núi rẽ nhầm hướng rồi mất dấu.

Một “ngã ba đi lạc” nổi tiếng là ngã ba Núi Lở thuộc cung trek Tà Năng - Phan Dũng. Tại đây, có lối mòn dẫn đến các địa điểm khác nhau như thác Yavly, thác Lao Phào…, theo báo Công Lý.

Hồi tháng 5/2018, đã có một phượt thủ (Thi An Kiện) bị lạc ở ngã ba này và không may đã thiệt mạng ở khu vực thác Lao Phào.

Ở một số nơi trên thế giới cũng có những điểm “giấu người” như vậy.

Chẳng hạn, với khu vực Blood Mountain (Núi Máu) thuộc cung đường mòn Appalachian Trail (AT) nổi tiếng của Mỹ, ngay cả những người có kinh nghiệm cũng phải dặn nhau mang theo bản đồ chi tiết vì rất dễ bỏ lỡ một lối mòn hoặc đi nhầm dẫn đến bị lạc trong rừng.

"Ngã ba giấu người" thường có đặc điểm gì?

Những “ngã ba đi lạc” này thường có đặc điểm chung: Đường phân nhánh, những lối mòn nhỏ trông khá giống nhau; địa hình hiểm trở, tầm nhìn có thể bị che khuất bởi cây rậm và ít dấu hiệu nhận biết rõ ràng; sóng điện thoại yếu.

Vì sao con người dễ rẽ nhầm ở “điểm quyết định”?

Theo trang Nature Outside về kỹ năng sinh tồn, có đến 56% số người bị lạc khi đi rừng, leo núi bị lạc ở các “điểm quyết định” - một cách gọi khác của những “ngã ba đi lạc” hay “điểm giấu người”.

Những điểm này là các ngã ba đường mòn, hoặc giao điểm của các lối đi khác nhau, bao gồm đường dẫn tới các địa điểm không thuộc cung trek, đường do động vật tạo ra...

Theo bài viết trên trang Nature Outside, việc đi sai hướng tại ngã ba là một sự cố thường gặp với những người đi rừng, leo núi. Cũng có khi người đi trek hơi mất tập trung thì có thể rời khỏi đường đúng mà không hề nhận ra.

Trong điều kiện bình thường, việc đi nhầm đường đã không phải là hiếm. Khi con người mệt, khát nước và căng thẳng, hệ thống định hướng của não bộ còn bị rối loạn, theo trang Neuroscience News (Tin tức Khoa học Thần kinh).

Nhiều nghiên cứu về hành vi của người bị lạc cho thấy họ thường vô thức chọn đi xuống dốc, đi theo tiếng nước hoặc theo lối trông “dễ đi hơn”, dù đó có thể là hướng sai, từ đó lại đi đến những nơi có địa hình hiểm trở.

Tâm lý lo lắng khiến việc đi lạc dễ xảy ra hơn

Ngoài ra, yếu tố tâm lý cũng có ảnh hưởng lớn. Khi một địa điểm đã bị gọi là “ngã ba giấu người”, “ngã ba đi lạc”, thì người đến khu vực đó thường có sẵn cảm giác lo lắng. Trong môi trường rừng núi vốn đã có nhiều điều lạ, sự lo lắng càng tăng, khiến người ta dễ mất bình tĩnh và đưa ra các quyết định không hợp lý.

Rừng núi thực sự có tác động tâm lý mạnh mẽ đối với con người. Nơi hoang vu, rậm rạp, không có các tín hiệu quen thuộc dễ khiến con người sợ hãi. Do đó, trong nhiều nền văn hóa, con người từ xưa đều gọi rừng núi là nơi thiêng liêng, hoặc nhắc đến việc “bị dắt”, “bị giấu”, hoặc “rừng núi không cho con người rời đi”.

“Ngã ba giấu người” là sự kết hợp của nhiều yếu tố

Vì vậy, cụm từ “giấu người” không hẳn là “rừng giấu” hay “ma giấu”, mà có thể hiểu là cách miêu tả một số khu vực, địa hình nơi rừng núi đặc biệt dễ khiến con người mất phương hướng. Cứ như thể chính sự tỉnh táo của con người bị “giấu” đi vậy.

Còn từ góc độ khoa học và tâm lý, thì “ngã ba giấu người” không nhất thiết gắn với yếu tố tâm linh, mà là sự kết hợp giữa địa hình khó, ít dấu hiệu nhận biết, môi trường xa lạ và tâm lý con người.

Việc hiểu rõ điều này giúp người đi rừng, leo núi cẩn thận hơn và chuẩn bị kỹ hơn: Luôn tôn trọng núi rừng, nên luôn đi theo nhóm, không tự ý tách đoàn, ghi nhớ lộ trình nếu có thể; ngoài ra, cần giữ bình tĩnh, hạn chế di chuyển nếu chẳng may mất phương hướng.