Thông tin từ Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cho biết, việc gia cố nền móng điện Cần Chánh là bước kỹ thuật quan trọng nhằm bảo đảm tính ổn định lâu dài, hạn chế nguy cơ lún sụt trước khi chính thức bắt tay phục dựng, tôn tạo toàn bộ công trình di tích quan trọng bậc nhất này trong khu vực Hoàng thành Huế.
Điện Cần Chánh nằm trong Tử Cấm Thành - Đại Nội Huế, thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế. Chủ trương đầu tư phục hồi, tôn tạo di tích này đã được HĐND tỉnh Thừa Thiên - Huế (trước đây) thông qua tại Nghị quyết 102/NQ-HĐND ngày 14/10/2021; UBND tỉnh (nay là UBND TP. Huế) phê duyệt tại Quyết định 2301/QĐ-UBND ngày 28/8/2024. Dự án có tổng mức đầu tư gần 200 tỷ đồng từ ngân sách thành phố, thực hiện trong 4 năm (4/2025 - 3/2029).
Khởi dựng năm 1804, hoàn thành năm 1805 dưới triều Gia Long, điện Cần Chánh là công trình trọng yếu của Tử Cấm Thành, nơi vua thiết triều thường kỳ, làm việc và cử hành các nghi lễ quan trọng của triều Nguyễn. Do bị phá hủy vào năm 1947, hiện di tích chỉ còn lại nền móng.
Từ năm 1994, sau khi Quần thể Di tích Cố đô Huế được UNESCO ghi danh Di sản văn hóa thế giới, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế phối hợp Đại học Waseda (Nhật Bản) nghiên cứu tái thiết điện Cần Chánh, xây dựng cơ sở khoa học cho dự án. Phương án phục hồi dựa trên sử liệu, ảnh tư liệu, bản vẽ và kết quả khảo cổ, tập trung vào giai đoạn 1923 - 1945, với cứ liệu còn lưu giữ tương đối đầy đủ.
Dự án bảo tồn, tôn tạo di tích lần này tuân thủ ba nguyên tắc, gồm bảo tồn giá trị lịch sử và ý nghĩa nguyên gốc; gìn giữ tối đa yếu tố còn lại; phục hồi trên cơ sở khoa học, đúng quy trình thẩm định.
Vấn đề quan trọng trong quá trình phục dựng ngôi điện là xử lý nền móng. Kết quả khoan khảo sát địa chất tại ba vị trí, với độ sâu đến 20m cho thấy nền đất khu vực di tích không ổn định, liên quan hệ thống sông ngòi, kênh đào cũ khi xây dựng Kinh thành. Trong lịch sử, triều Nguyễn từng xử lý cục bộ bằng đầm đất sét, tạo hố cát thoát ẩm, nhưng chưa khắc phục triệt để nguy cơ sụt lún.
Vì vậy, dự án lựa chọn giải pháp gia cố bằng hệ thống móng bê tông cốt thép đặt dưới nền di tích, đã được cơ quan chuyên môn thẩm định, chấp thuận, nhằm bảo đảm ổn định lâu dài khi phục dựng toàn bộ kiến trúc gỗ, mái và hệ trang trí. Đơn vị thi công hiện chuẩn bị triển khai các bước kỹ thuật tại nền móng, hướng tới mục tiêu phục hồi bền vững công trình trung tâm của Hoàng thành Huế.
