Trung tâm thương mại từng gắn với hình ảnh mua sắm, ăn uống và giải trí cuối tuần. Nhưng tại TPHCM, vai trò của những không gian này thay đổi rõ rệt khi nhu cầu trải nghiệm văn hóa, giao lưu cộng đồng và tiếp cận nghệ thuật ngày càng lớn.
Nhiều tổ hợp thương mại dần trở thành những trung tâm văn hóa. Người dân có thể vừa vui chơi, tiếp cận nghệ thuật, giáo dục, công nghệ và các giá trị văn hóa.
Sự dịch chuyển này bắt nguồn từ thực tế thành phố hơn 14 triệu dân nhưng thiếu những không gian công cộng quy mô lớn, có hạ tầng đủ tốt để tổ chức hoạt động văn hóa - xã hội quanh năm. Trong khi đó, trung tâm thương mại có lợi thế hạ tầng, nhiều nơi chủ động mở rộng vai trò, tổ chức liên tục các lễ hội, triển lãm, hoạt động nghệ thuật và giáo dục cho cộng đồng.
Điểm dễ nhận thấy là người dân đến đây không chỉ để mua sắm. Họ đến xem triển lãm nghệ thuật, tham gia lễ hội văn hóa, đưa con trải nghiệm không gian giáo dục tương tác, xem biểu diễn công nghệ, gặp gỡ bạn bè, hay thư giãn trong các khu chăm sóc sức khỏe...
Trung tâm văn hóa có nhiều triển lãm nghệ thuật ứng dụng công nghệ. Người xem bước vào thế giới hội họa qua trình chiếu immersive đa giác quan. Các tác phẩm của Van Gogh, Monet… được tái hiện bằng ánh sáng, âm thanh, chuyển động, tạo trải nghiệm nghệ thuật sống động, dễ tiếp cận với người dân.
Kế đến là không gian lễ hội văn hóa theo mùa, chẳng hạn như đường hoa xuân, lễ hội hoa anh đào, các sự kiện tôn vinh cà phê, trà Việt, hội chợ sản phẩm văn hóa, nông sản, thủ công… Những hoạt động biến nơi đây thành điểm hẹn văn hóa.
Song song đó là sân khấu công nghệ và các chương trình nghệ thuật. Hệ thống màn hình LED cỡ lớn, không gian trình diễn hiện đại cho phép tổ chức gala nghệ thuật, chương trình biểu diễn, giao lưu văn hóa với quy mô mà ít không gian trong nhà tại thành phố đáp ứng.
Với trẻ em và gia đình, nổi bật là khu giáo dục - giải trí tương tác: khoa học vui, thực tế ảo (VR/XR) đa người chơi, điện ảnh vòm nhập vai, trò chơi công nghệ cao giúp trẻ vừa học vừa chơi. Đây là dạng trải nghiệm vốn chỉ thấy ở các công viên chủ đề quốc tế, nay xuất hiện ngay trong không gian đô thị.
Ngoài nghệ thuật và giáo dục là không gian chăm sóc sức khỏe, tái tạo năng lượng như tắm khoáng nóng onsen, xông hơi kiểu Hàn… Yếu tố này mở rộng khái niệm trải nghiệm văn hóa sang nâng tầm chất lượng sống.
Điển hình cho cho xu hướng này là sự thay đổi của Gigamall, trung tâm thay đổi từng bước, trở thành trải nghiệm văn hóa - công nghệ khi liên tục tổ chức triển lãm Van Gogh & Monet bằng công nghệ ánh sáng, lễ hội cà phê - trà Việt, đường hoa xuân, sự kiện nghệ thuật quy mô và các không gian trải nghiệm công nghệ cho gia đình.
Ranh giới giữa trung tâm thương mại và không gian văn hóa đang mờ dần. Văn hóa không còn nằm riêng trong bảo tàng hay nhà hát, mà xuất hiện trong hành trình vui chơi cuối tuần của người dân.
Sự dịch chuyển này cũng phản ánh cách TPHCM đang linh hoạt tạo dựng bản sắc đô thị. Thành phố tận dụng chính hạ tầng thương mại sẵn có để hình thành những không gian văn hóa mở, phối hợp giữa công nghệ, nghệ thuật, giáo dục và đời sống cộng đồng.