Từng là vùng miền núi khó khăn của tỉnh Hà Tĩnh, xã Mai Hoa (được sáp nhập từ các xã Ân Phú, Đức Giang và Đức Lĩnh) những năm gần đây đang dần khởi sắc nhờ trồng cây chanh. Cây chanh không chỉ dễ trồng, phù hợp với đất đồi mà còn mang lại thu nhập ổn định, giúp nhiều hộ dân vươn lên thoát nghèo, trở thành hộ khá, hộ giàu của địa phương.
Những ngày đầu tháng 7, người dân xã Mai Hoa đang tất bật vào vụ chính thu hoạch chanh. Trên những sườn đồi, từng chuyến xe chở chanh ra vào tấp nập. Nhiều gia đình bắt đầu có thu nhập hàng triệu đồng mỗi ngày từ việc bán chanh tại vườn.
Theo người dân địa phương, cách đây hơn 10 năm, chanh chỉ được trồng rải rác, manh mún trong vườn nhà với mục đích sử dụng trong sinh hoạt trong gia đình. Tuy nhiên, nhận thấy giống chanh phù hợp với đất đồi, dễ trồng, ít sâu bệnh, cho quả quanh năm, người dân xã Mai Hoa bắt đầu mở rộng diện tích.
Tại thôn Cao Phong, xã Mai Hoa, gia đình bà Nguyễn Thị Thường là một trong những hộ dân có diện tích trồng chanh lớn nhất ở vùng với tổng diện tích hơn 2ha. Khu đồi 800 gốc chanh của bà Thường đang được thu hoạch, mỗi ngày bà cùng người thân lên đồi từ sáng sớm để hái chanh kịp giao cho thương lái. Bà Thường dự kiến sẽ thu về khoảng 36 tấn qủa, doanh thu khoảng 300 triệu đồng.
“Nhờ cây chanh mà gia đình tôi không chỉ thoát nghèo mà còn có của ăn của để. Chanh dễ trồng, dễ chăm sóc, đầu ra ổn định nên chúng tôi cũng rất phấn khởi”, bà Thường chia sẻ.
Bà Nguyễn Thị Thường (thôn Cao Phong) thu hoạch chanh xuất bán cho thương lái.
Tại thôn Cao Phong, anh Nguyễn Văn An cũng là một trong những người trồng chanh hiệu quả. Với hơn 300 gốc, mỗi vụ anh thu được gần 15 tấn quả, bán ra thị trường với giá trung bình 9.000 đồng/kg, mang về thu nhập hơn 100 triệu đồng.
"Đối với trồng cây chanh, kỹ thuật trồng không quá khó, quan trọng chọn được giống chanh đảm bảo chất lượng và chăm sóc theo từng giai đoạn phát triển. Như gia đình chúng tôi chủ yếu sử dụng bón phân hữu cơ để hạn chế sử dụng các loại phân bón hóa học nên cây khỏe. Nhờ cây chanh mà gia đình tôi có nguồn thu nhập quanh năm”, anh An chia sẻ.
Từ một loại cây trồng đơn lẻ, tự phát, chanh đã trở thành cây trồng chủ lực tại xã Mai Hoa, giúp hàng trăm hộ dân thoát nghèo, ổn định cuộc sống. Nhiều hộ không chỉ thoát nghèo mà còn có tích lũy, mở rộng mô hình sản xuất và trở thành hộ khá, hộ giàu từ ngành nông nghiệp ngay trên chính mảnh vườn đồi của gia đình.
Những ngày này, gia đình chị Nguyễn Thị Loan (thôn Cừa Lĩnh, xã Mai Hoa) cũng đang phấn khởi vào vụ thu hoạch chanh. Hiện gia đình chị trồng gần 50 gốc, mỗi ngày thu hoạch từ 1–2 tạ quả bán cho thương lái. Giá chanh tại vườn hiện nay dao động từ 8.000 – 9.000 đồng/kg. Với thời gian thu hoạch kéo dài, chị ước tính cả vụ sẽ thu được gần 2 tấn chanh, tương đương hơn 15 triệu đồng.
“Cây chanh mỗi năm thu hoạch hai vụ, vụ chính từ tháng 7 đến cuối tháng 8, vụ trái từ cuối tháng 12 đến tháng 2 năm sau. Nếu được chăm sóc tốt, đúng kỹ thuật, tuổi thọ của cây chanh có thể lên đến hơn 20 năm. Những năm gần đây, cứ vào kỳ thu hoạch là thương lái đến tận vườn thu mua, việc xuất bán của bà con nhờ đó cũng đỡ vất vả hơn”, chị Loan chia sẻ.
Chanh được người dân thu hoạch bán cho thương lái.
Ông Nguyễn Văn Nghị - Bí thư Chi bộ thôn Cừa Lĩnh (xã Mai Hoa) cho biết, hiện toàn thôn có hơn 80 hộ trồng chanh, trung bình mỗi hộ khoảng 50-100 gốc chanh. Nhiều năm nay, cây chanh đã trở thành cây trồng chủ lực, đem về nguồn thu nhập khá cho người dân, trung bình mỗi vụ từ 30-50 triệu đồng/hộ.
“Cây chanh rất hợp với đất đồi vùng này. Người dân chỉ cần chăm đúng kỹ thuật, bổ sung phân hữu cơ là cây phát triển tốt, quả sai, ít rụng. Chanh là cây của người nghèo vươn lên làm giàu”, ông Nguyễn Văn Nghị – Bí thư Chi bộ thôn Cừa Lĩnh cho biết.
Theo kinh nghiệm của người dân, chanh sau khi trồng 12–18 tháng bắt đầu cho quả và có thể thu hoạch liên tục trong 15–20 năm. Nhờ có hai vụ rõ ràng, người trồng chanh có thể thu nhập quanh năm, không bị gián đoạn như nhiều loại cây trồng khác.
Thống kê của UBND xã Mai Hoa, trên địa bàn có gần 350 ha trồng chanh, trong đó, tổng diện tích cho sản phẩm 300 ha, tổng sản lượng ước đạt khoảng 7.500 tấn. Mỗi kg chanh đang được thương lái thu mua tại vườn với giá từ 8.000–10.000 đồng, tùy loại. Chính quyền địa phương cũng đang tích cực hỗ trợ người dân trong khâu kỹ thuật, tổ chức sản xuất và kết nối thị trường. Đồng thời, phối hợp với các ngành chức năng giám sát giá cả, chống tình trạng ép giá, bảo vệ quyền lợi người nông dân.
